पीएम फसल विमा योजना: भारताच्या अर्थव्यवस्थेत कृषी क्षेत्राचे मोठे योगदान आहे. देशाच्या अंदाजे १४७ कोटी लोकसंख्येचे पोट भरण्यासाठी आपले शेतकरी बांधव पीक घेतात. MSP वर विक्री करा आणि स्वतःचे घर चालवा. परंतु काहीवेळा बदलत्या हवामानामुळे शेतकऱ्यांची मेहनत वाया जाते. अवकाळी पाऊस, दुष्काळ, पूर यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेतकऱ्यांची अनेक महिन्यांची मेहनत नष्ट होते. पिकांची नासाडी होऊन शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान होत आहे. शेतकऱ्यांची ही व्यथा समजून घेऊन भारत सरकारच्या कृषी मंत्रालयाने 18 फेब्रुवारी 2016 रोजी एक नवी आशा निर्माण केली, ज्याचे नाव आहे प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (PMFBY). शेतकऱ्यांचे सुरक्षा कवच म्हटल्या जाणाऱ्या या योजनेंतर्गत शेतकऱ्यांना पीक निकामी झाल्यास नुकसान भरपाई दिली जाते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना मोठ्या प्रमाणात नुकसान भरून काढण्यास मदत होते.
ज्याप्रमाणे आपण आपल्या गाडीचा किंवा आपल्या आरोग्याचा विमा काढतो जेणेकरून अडचणीच्या वेळी त्याचा आपल्या खिशावर मोठा भार पडू नये, त्याचप्रमाणे ही योजना पिकांचा विमा उतरवते. नैसर्गिक आपत्ती, रोग किंवा कीटकांमुळे तुमच्या पिकाचे नुकसान झाल्यास सरकार तुम्हाला नुकसान भरपाई देते. या योजनेंतर्गत शेतकऱ्यांच्या रब्बी आणि खरीप हंगामातील पिकांचा समावेश करण्यात आला असून त्यात शेतकऱ्यांना फक्त 2 टक्के विमा हप्ता भरावा लागतो, उर्वरित विमा हप्ता सरकार भरते. त्यामुळे शेतकऱ्यांवरील बोजा वाढत नाही आणि नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना स्वस्त दरात विम्याचे दावे मिळतात.
पीएम पीक विमा योजनेंतर्गत, केवळ पूर, दुष्काळ किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तींनाच संरक्षण दिले जात नाही तर ते शेत तयार करण्यापासून कापणीपर्यंत संरक्षण देखील प्रदान करते.
निसर्गाचा कहर: एल निनो, गारपीट, दुष्काळ, पाणी साचणे, पूर, भूस्खलन, वादळ, चक्रीवादळ किंवा अवकाळी अतिवृष्टी.
कीटक आणि रोग: काही अज्ञात रोगामुळे किंवा टोळ सारख्या किडीच्या आक्रमणामुळे पिकाची नासाडी झाली तर.
काढणीनंतर होणारे नुकसान: कापणीनंतर शेतात सुकविण्यासाठी ठेवलेले पीक चक्रीवादळ किंवा अवकाळी पावसामुळे येत्या 14 दिवसांत खराब झाले तरी क्लेम उपलब्ध होईल.
भारतीय हवामान खात्याने अल निनो अलर्ट जारी केला असून त्यामुळे अवकाळी पावसामुळे पिकांचे नुकसान होण्याची शक्यता आहे. हा निसर्गातील बदल असल्याने तो थांबवता येत नाही पण शेतकऱ्यांना सावध केले जाऊ शकते, त्यामुळे त्यांना नुकसानीचे दावे दाखल करता यावेत यासाठी त्यांना पीक विमा योजनेत सहभागी होण्याचा सल्ला सातत्याने दिला जात आहे. एल निनोमुळे अनेकदा कीड आणि रोग दिसण्याचा धोका असतो. अशा परिस्थितीत पीक विमा मिळवून तुम्ही सावकार आणि गावातील जमीनदारांचे कर्जबाजारी होण्याचे टाळू शकाल.
बहुतेक शेतकऱ्यांना पीक विमा मिळत नाही कारण प्रीमियमचा बोजा जास्त असतो, परंतु PMFBY ची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे विम्याचे प्रीमियम दर परवडणारे ठेवण्यात आले आहेत जेणेकरुन केवळ मोठे शेतकरीच नाही तर लहान जमीनधारक शेतकरी देखील त्याचा लाभ घेऊ शकतील. या योजनेअंतर्गत, देशातील 27 राज्ये तसेच केंद्रशासित प्रदेशांचा समावेश आहे जेथे 18 विमा कंपन्या, 1.7 लाख बँक शाखा आणि 44000 सामायिक सेवा केंद्रे सेवा देत आहेत.
जर तुम्ही देखील शेतकरी असाल आणि PMFBY अंतर्गत तुमच्या पिकाचा विमा उतरवला असेल, तर दाव्यासाठी तुम्हाला ७२ तासांच्या आत विमा कंपनीशी संपर्क साधावा लागेल आणि पिकाच्या नुकसानीची कारणे सांगावी लागतील. यासाठी संबंधित विमा कंपनीकडून कस्टमर केअर क्रमांकही दिले जातात. या प्रकरणात, आपण जवळच्या कृषी विज्ञान केंद्र किंवा जिल्हा कृषी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधून लेखी माहिती देऊ शकता. दाव्याची अट अशी आहे की नमूद केलेल्या कारणांमुळे पीक नुकसान झाले आहे आणि विमा कंपनीला 3 दिवसांच्या आत कळवले जाते. या कामात उशीर झाल्यास किंवा उशीरा कॉल केल्यास विमा कंपन्या क्लेम पास करण्यास नकार देतात.
पंतप्रधान पीक विमा योजनेअंतर्गत सर्वात अत्यावश्यक अट म्हणजे शेतकऱ्याने पीक पेरल्यानंतर 10 दिवसांच्या आत अधिकृत वेबसाइट pmfby.gov.in वर अर्ज करणे आवश्यक आहे. हे काम जवळच्या बँक, सहकारी संस्था किंवा सार्वजनिक सुविधा केंद्र (CSC) द्वारे देखील केले जाऊ शकते. एकदा विमा उतरवला की, नैसर्गिक आपत्तीमुळे किंवा हवामानात अचानक झालेल्या बदलांमुळे पिकाचे नुकसान आणि प्रचंड नुकसान याबद्दल काळजी करण्याची गरज नाही. PMFBY अंतर्गत, PMFBY AIDE मोबाईल ऍप्लिकेशन देखील लाँच करण्यात आले आहे ज्यावर कोणीही घरबसल्या सहजपणे पीक विमा मिळवू शकतो.
यावर्षी अल निनोसाठी अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. ज्या शेतकरी बांधवांनी आपल्या पिकाचा विमा काढला आहे त्यांना हवामानातील अनपेक्षित बदलांमुळे पिकाचे नुकसान झाले तर ते प्रथम 72 तास किंवा 3 दिवसात संबंधित विमा कंपनीला कळवतील. विमा कंपनी शेतकऱ्याशी संपर्क करेल, नुकसान झालेल्या पिकाची प्रत्यक्ष पडताळणी करेल आणि नुकसानीचे मूल्यांकन केले जाईल. यानंतर नुकसान भरपाईची रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात वर्ग केली जाईल.
विमा कंपन्या तुमच्या पिकाची प्रत्यक्ष पडताळणी करताच, क्लेम पास करण्याची प्रक्रिया सुरू होते. अशा परिस्थितीत तुम्हाला सरकारी कार्यालये किंवा विमा कंपनीच्या कार्यालयात जाण्याची गरज नाही. तुम्ही PMFBY च्या अधिकृत वेबसाइटच्या फार्मर्स कॉर्नरवर लॉग इन करा. तुमचा शेतकरी आयडी आणि पॉलिसी क्रमांक येथे प्रविष्ट करा. यानंतर तुम्ही तुमच्या विमा दाव्याची स्थिती पाहू शकता.
हेही वाचा:- इराण-इस्रायल युद्धात सोने तोंडावर पडले: आता ₹1.45 लाख, वर्षाच्या शेवटी ₹2 लाख पार करणार? पुढील 3 महिने सर्वोत्तम आहेत, परंतु सावधगिरी बाळगा!
The post अन्नदात्यांचे 'टेन्शन' असह्य होणार! ७२ तासांचा हा गुप्त फॉर्म्युला आणि पीक नुकसान भरपाई थेट तुमच्या बँक खात्यात! ताज्या वर प्रथम दिसू लागले.
