भारतीय मासळी बाजारात मासळीची मागणी नेहमीच शिखरावर असते. अनेक मासे त्यांच्या उत्कृष्ट वाढीसाठी आणि चवीसाठी ओळखले जातात, परंतु तुम्हाला माहिती आहे का की असा एक मासा आहे जो काही महिन्यांत खूप वेगाने वाढतो, ज्याच्या पालनपोषणासाठी जवळपास काहीही लागत नाही आणि ज्याच्या अवैध विक्रीतून लोक लाखोंची कमाई करतात – तरीही भारत सरकारने देशात त्यावर पूर्णपणे बंदी घातली आहे. पहिल्या दृष्टीक्षेपात आश्चर्य वाटेल की अशा फायदेशीर गोष्टीवर बंदी का आहे, परंतु त्यामागील भयंकर कारणामुळे वैज्ञानिकांपासून पर्यावरणवाद्यांपर्यंत सर्वांची झोप उडाली आहे. शेवटी, हा मासा कोणता आहे आणि त्याला 'जलीय राक्षस' का म्हणतात? आपण ज्या माशाबद्दल बोलत आहोत त्याचे नाव 'थाई मगूर' किंवा आफ्रिकन कॅटफिश आहे. सामान्य देसी मांगूरच्या विपरीत, ही संकरित प्रजाती अत्यंत धोकादायक मानली जाते. त्याच्या बंदीचे पहिले आणि प्रमुख कारण म्हणजे त्याचा मांसाहारी आणि अत्यंत आक्रमक स्वभाव. हा मासा पाण्याखाली 'सायलेंट किलर' किंवा जलचर राक्षसाप्रमाणे काम करतो. ते इतके भुकेले आणि हिंसक आहे की ते पाळले जाणारे तलाव किंवा नदीमध्ये असलेले इतर सर्व स्थानिक मासे, कासव, बेडूक आणि इतर जलचरांना पूर्णपणे नष्ट करते. त्यामुळे आपली जलचर परिसंस्था पूर्णपणे नष्ट झाली आहे. ते गलिच्छ गटाराच्या पाण्यातही मोठे होते, मानवी आरोग्यासाठी ते 'स्लो पॉयझन' आहे. थाई मांगूरचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य आणि समस्या म्हणजे ते कोणत्याही प्रकारच्या अत्यंत घाणेरड्या, प्रदूषित आणि गटाराच्या पाण्यात सहज टिकून राहते आणि त्याचे वजन खूप वेगाने वाढते. या निसर्गाचा फायदा घेत काही लोभी व्यापारी कुजलेले मांस, मेलेल्या जनावरांचे अवशेष आणि घाणेरडे पदार्थ खाऊ घालतात. त्यामुळे या माशाच्या शरीरात मोठ्या प्रमाणात शिसे, लोह आणि धोकादायक जीवाणू जमा होतात. आरोग्य तज्ञ आणि डॉक्टरांच्या मते, या दूषित थाई मांगूर माशाचे सेवन केल्याने कर्करोग, यकृत खराब होणे, पोटाचे गंभीर आजार आणि मानवांमध्ये त्वचेचे संक्रमण होण्याचा धोका अनेक पटींनी वाढतो. हे आरोग्यासाठी स्लो पॉयझनपेक्षा कमी नाही. सरकारने कडक बंदी आणि भरमसाठ दंड करूनही त्याचा काळाबाजार का फोफावत आहे? भारत सरकार आणि राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरणाने (एनजीटी) 2000 मध्ये थाई मांगूरचे धोकादायक दुष्परिणाम लक्षात घेऊन त्याची लागवड, विक्री आणि वाहतुकीवर देशव्यापी बंदी घातली होती. स्थानिक प्रशासन आणि मत्स्य विभाग अनेकदा छापे टाकून हजारो क्विंटल अवैध मांगूर नष्ट करतात. असे असतानाही त्याचा काळाबाजार छुप्या पद्धतीने सुरू आहे कारण हा मासा अतिशय स्वस्त दरात मिळतो आणि सामान्य लोक नकळत तो देशी मांगूर असल्याचे समजून खरेदी करतात. जर तुम्हीही बाजारातून मासे विकत घेत असाल, तर अत्यंत गडद काळा किंवा तपकिरी रंगाचा मोठा मांगूर मासा खरेदी करणे टाळा, कारण तुमच्याकडून थोडासा निष्काळजीपणा तुमच्या संपूर्ण कुटुंबाचे आरोग्य धोक्यात आणू शकतो.