आयुष्मान भारत प्रधान मंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) शी संबंधित सेवांमध्ये सहज प्रवेश देण्यासाठी केंद्र सरकारने 'आयुष्मान सारथी' नावाचा अधिकृत WhatsApp चॅटबॉट सुरू केला आहे. सरकार म्हणते की लाभार्थ्यांना यापुढे अत्यावश्यक सेवांसाठी सरकारी कार्यालये किंवा कॉल सेंटरवर अवलंबून राहण्याची गरज नाही; त्याऐवजी, ते थेट व्हॉट्सॲपच्या माध्यमातून २४ तास या सेवांचा लाभ घेऊ शकतात.

**व्हॉट्सॲपवर आवश्यक सेवा**

आयुष्मान सारथी द्वारे, लाभार्थी PM-JAY अंतर्गत त्यांची पात्रता तपासू शकतात, नवीन आयुष्मान कार्डसाठी अर्ज करू शकतात, त्यांचे कार्ड डाउनलोड करू शकतात आणि eKYC पूर्ण करू शकतात. याशिवाय आधार लिंक करणे, कार्ड लॉक किंवा अनलॉक करणे, उपचारांच्या नोंदी पाहणे आणि वॉलेट बॅलन्स तपासणे यासारखी कामे सुलभ होणार आहेत. ७० वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या लोकांसाठी 'आयुष्मान वय वंदना कार्ड'शी संबंधित सेवाही या प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध असतील.

**हॉस्पिटल शोधापासून तक्रार निवारणापर्यंतची वैशिष्ट्ये**

हा चॅटबॉट फक्त माहिती देत ​​नाही. लाभार्थी त्याचा उपयोग जवळपासच्या पॅनेलमधील रुग्णालये शोधण्यासाठी आणि तक्रारी नोंदवण्यासाठी करू शकतात. ते तक्रारीची स्थिती जाणून घेऊ शकतात किंवा गरज पडल्यास ती मागे घेऊ शकतात. याव्यतिरिक्त, प्लॅटफॉर्म कॉल-बॅक सुविधा आणि हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज झाल्यानंतर फीडबॅक देण्याचा पर्याय देखील देते.

**सरकारचे दावे: जलद आणि पारदर्शक सेवा**

आरोग्य मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, आयुष्मान सारथी सुरक्षित एपीआय-आधारित प्रणालीवर काम करते आणि थेट पीएम-जेएवाय प्लॅटफॉर्मशी जोडलेले आहे. यामुळे लाभार्थ्यांना रिअल-टाइम माहिती मिळते, सेवा वितरणाचा वेग वाढतो आणि सरकारी कार्यालयांना वारंवार भेट देण्याची गरज कमी होते. मंत्रालयाला विश्वास आहे की यामुळे तक्रार निवारण आणि सेवा देखरेख देखील सुधारेल.

**कसे वापरायचे?**

आयुष्मान सारथी वापरण्यास अतिशय सोपी आहे. लाभार्थी +91 72908 23838 वर “HI” पाठवून किंवा सरकारने जारी केलेला QR कोड स्कॅन करून चॅटबॉट सुरू करू शकतात. यानंतर त्यांना सर्व उपलब्ध सेवांचे पर्याय थेट व्हॉट्सॲपवर मिळतील.

**हा उपक्रम महत्त्वाचा का आहे?**

आयुष्मान भारत ही जगातील सर्वात मोठ्या सरकारी अनुदानीत आरोग्य विमा योजनांपैकी एक आहे, ज्यात करोडो लोकांना कव्हर केले जाते. यामुळे, WhatsApp सारख्या मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या प्लॅटफॉर्मवर सेवांची उपलब्धता लाभार्थ्यांसाठी योजना सुलभ, जलद आणि अधिक सोयीस्कर बनवेल अशी अपेक्षा आहे. ग्रामीण भागातील लोकांना आणि विशेषतः ज्यांना डिजिटल सेवा वापरण्याचा अनुभव कमी आहे, त्यांना थेट फायदा होईल.