गोरे होण्याची इच्छा काही महिलांसाठी गंभीर आणि जीवघेण्या आरोग्य समस्यांना कारणीभूत ठरली आहे. गेल्या दोन वर्षांत महाराष्ट्रातीलनागपूरमध्ये १८ महिलांमध्ये किडनी निकामी होण्याचे कारण एका प्रतिबंधित त्वचा उजळ करणाऱ्या क्रीमशी जोडले गेले आहे. 'गोरी ब्युटी क्रीम' नावाचे हे उत्पादन पाकिस्तानात तयार केले जात असल्याचे म्हटले जाते. भारत सरकारने कडक निर्बंध लादले असूनही, ही धोकादायक क्रीम 'मीशो' या ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म आणि अनेक अनधिकृत इंस्टाग्राम पेजेसच्या माध्यमातून भारतीय बाजारपेठांमध्ये बेकायदेशीरपणे विकली जात होती.

या धक्कादायक खुलाशाने नागपूरपासून मुंबईपर्यंत प्रशासकीय आणि वैद्यकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) हे प्रकरण गंभीरतेने घेतले असून, तीन प्रमुख सौंदर्य प्रसाधनांच्या विक्री, वितरण आणि वापरावर तात्काळ बंदी घातली आहे. प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमध्ये असे आढळून आले की, 'गोरी ब्युटी क्रीम' व्यतिरिक्त, 'फेस फ्रेश गोल्ड' आणि गोल्डन स्टार ब्युटी क्रीम ही उत्पादनेही मानकांची पूर्तता करत नाहीत.

चाचणी अहवालानुसार, या क्रीममध्ये पारा आणि शिसे यांसारखे अत्यंत विषारी जड धातू कायदेशीर परवानगी असलेल्या मर्यादेपेक्षा ७५२ पट जास्त प्रमाणात आढळले. वैद्यकीय तज्ञांचे म्हणणे आहे की, पारा त्वचेद्वारे शोषला जातो आणि हळूहळू मानवी मूत्रपिंडात जमा होऊन अपरिवर्तनीय नुकसान करतो. या प्रकरणाचे पडसाद देशाची आर्थिक राजधानी मुंबईपर्यंत पोहोचले आहेत. मुंबई पोलिसांनी नुकताच चेंबूर परिसरातील एका स्थानिक सौंदर्यप्रसाधनांच्या दुकानदाराविरोधात गुन्हा दाखल केला आहे.

त्याच्यावर केंद्र सरकारच्या पाकिस्तान आयातीवरील निर्बंधांचे उल्लंघन करणे आणि 'गोरी ब्युटी क्रीम'चा मोठ्या प्रमाणात अवैध साठा करून ग्राहकांना विकल्याचे गंभीर आरोप आहेत. नागपूरमधील विविध रुग्णालयांमध्ये येणाऱ्या महिला किडनी रुग्णांच्या वैद्यकीय इतिहासाची तपासणी केली असता डॉक्टरांच्या लक्षात आले की, त्या सर्वजणी बऱ्याच काळापासून ही विशिष्ट पाकिस्तानी फेअरनेस क्रीम वापरत होत्या. अनेक अनियंत्रित किंवा ब्रँड नसलेल्या फेअरनेस क्रीम्समध्ये मेलॅनिन दाबण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात पाऱ्याचा वापर केला जातो.

जेव्हा तुम्ही ते तुमच्या चेहऱ्यावर लावता, तेव्हा ते त्वचेद्वारे शोषले जाते आणि रक्तप्रवाहात पोहोचते. रक्तात पोहोचल्यानंतर, पारा थेट मूत्रपिंडांच्या लहान गाळण घटकांमध्ये (ग्लोमेरुली) जमा होऊ लागतो. जेव्हा पारा मूत्रपिंडातील प्रथिनांना चिकटतो, तेव्हा शरीराची रोगप्रतिकार प्रणाली गोंधळून जाते आणि स्वतःच्याच मूत्रपिंडाच्या पेशींवर हल्ला करते. याला मेम्ब्रेनस नेफ्रोपॅथी म्हणतात. किडनी फिल्टर खराब झाल्यामुळे, शरीरातील अत्यावश्यक प्रथिने लघवीवाटे बाहेर टाकली जाऊ लागतात, ज्यामुळे शरीरात अशक्तपणा आणि तीव्र सूज येते.

आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञ चिराग बडजात्या यांनी या घटनेमागील वैज्ञानिक तथ्ये सोशल मीडियावर मांडताच, इंटरनेट वापरकर्ते संतापले. सीमेपलीकडून येणारी ही धोकादायक आणि प्राणघातक उत्पादने कोणत्याही सुरक्षा तपासणीशिवाय भारतातील दुर्गम गावांमध्ये आणि लहान शहरांमध्ये कशी पोहोचत आहेत, असा प्रश्न लोक विचारत आहेत.

अनेक वापरकर्त्यांनी ऑनलाइन शॉपिंग ॲप्सवरून घटक न तपासता औषधे किंवा सौंदर्यप्रसाधने खरेदी करण्याच्या प्रवृत्तीवर तीव्र टीका केली आहे. हा वाद वाढत गेल्यावर, ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म मीशोने एक अधिकृत प्रतिसाद जारी केला, ज्यात म्हटले आहे की कंपनीने अशा संशयास्पद विक्रेत्यांना आपल्या प्लॅटफॉर्मवरून काढून टाकण्याची आणि या प्रकरणाची चौकशी करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.