निळ्या समुद्राच्या मधोमध असलेल्या गुलाबी तलावाचे रहस्य, हिलियर लेकच्या रंगामागे विज्ञान दडलेले आहे.
Marathi July 10, 2026 03:25 AM

न्युज डेस्क- ऑस्ट्रेलिया हे नैसर्गिक सौंदर्य आणि अद्वितीय पर्यटन स्थळांसाठी जगभरात प्रसिद्ध आहे. यापैकी एक आहे हिलियर लेकज्याची गणना जगातील सर्वात रहस्यमय तलावांमध्ये केली जाते. हा तलाव त्याच्या चमकदार गुलाबी रंगामुळे लोकांना आश्चर्यचकित करतो. आजूबाजूला निळ्याशार समुद्रात वसलेले हे सरोवर एखाद्या चित्रासारखे दिसते. विशेष म्हणजे याचे पाणी वर्षभर गुलाबी राहते. ना पाऊस, ना हवामान किंवा तापमानात होणारा बदल याचा रंग बदलू शकत नाही. त्यामुळेच हा तलाव वर्षानुवर्षे शास्त्रज्ञांसाठी गूढच राहिला. नुकतेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात या आगळ्यावेगळ्या तलावाची चर्चा पुन्हा जोरात आली. पश्चिम ऑस्ट्रेलियाचा मध्य बेट सुमारे 600 मीटर लांबीचा हा तलाव दरवर्षी हजारो पर्यटकांना आकर्षित करतो. वरून पाहिल्यास निळ्या समुद्राच्या मधोमध एक मोठा गुलाबी ठिपका दिसतो, ज्यामुळे त्याचे सौंदर्य आणखीनच खास बनते.

या तलावाचा शोध घेत आहे 1802 मध्ये ब्रिटिश संशोधक मॅथ्यू फ्लिंडर्स केले. त्यांनी हे नाव त्यांच्या मोहीम पथकातील सदस्याच्या नावावर ठेवले. विल्यम हिलियर च्या सन्मानार्थ हिलियर लेक ठेवले. तलावाच्या आजूबाजूला पांढरी वाळू, दाट निलगिरी आणि पेपरबर्कची जंगले आहेत, ज्यामुळे त्याचे नैसर्गिक सौंदर्य आणखीनच आकर्षक बनते. या तलावाचे पाणी गुलाबी का दिसते हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे. बर्याच काळापासून शास्त्रज्ञांना याचे खरे कारण समजू शकले नाही. नंतर अनेक संशोधनातून असे दिसून आले की यामागे कोणतेही रासायनिक रंग किंवा प्रदूषण नसून निसर्गाचे अद्भुत विज्ञान आहे.

शास्त्रज्ञांच्या मते, हिलियर सरोवराचे पाणी समुद्राच्या पाण्याशी तुलना करता येते. सुमारे 10 पट जास्त खारट आहे. या अत्यंत खारट वातावरणात काही विशिष्ट प्रकारचे सूक्ष्मजीव आणि एकपेशीय वनस्पती फुलतात. प्रामुख्याने यापैकी दुनालीला सालिना त्यात एकपेशीय वनस्पती नावाची एकपेशीय वनस्पती असते, जी तेजस्वी सूर्यप्रकाश आणि अतिरिक्त मिठापासून स्वतःचे संरक्षण करते. बीटा-कॅरोटीन नावाचे नैसर्गिक रंगद्रव्य तयार करते. हे रंगद्रव्य सरोवराच्या पाण्याला गुलाबी रंग देते. बीटा-कॅरोटीन हा एकच नैसर्गिक घटक आहे जो गाजर, रताळे आणि अनेक फळे आणि भाज्यांना केशरी किंवा लाल रंग देतो. हिलियर सरोवरात असलेले एकपेशीय वनस्पती हे रंगद्रव्य मोठ्या प्रमाणात तयार करतात, ज्यामुळे संपूर्ण सरोवराचे पाणी गुलाबी दिसते.

याशिवाय या सरोवरात प्रजाती आढळून आल्याचे शास्त्रज्ञांचे मत आहे हॅलोफिलिक बॅक्टेरिया तसेच त्याचा रंग टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. हे जिवाणू फक्त जास्त खारट पाण्यातच राहतात आणि त्यात असलेल्या लाल आणि गुलाबी रंगद्रव्यांमुळे पाणी गडद बनवते. एकपेशीय वनस्पती आणि या जीवाणूंच्या एकत्रित परिणामामुळे लेक हिलियरला त्याचा अद्वितीय गुलाबी रंग मिळतो. विशेष म्हणजे या तलावाचे पाणी बाटलीत भरले तरी त्याचा गुलाबी रंग बऱ्याच अंशी टिकतो. सूक्ष्मजीवांची संख्या कमी झाल्यामुळे रंग कालांतराने फिका पडत असला तरी, सामान्य परिस्थितीत सरोवर वर्षभर आपली गुलाबी ओळख कायम ठेवतो. हिलियर सरोवर हे केवळ पर्यटन स्थळच नाही तर निसर्ग आणि विज्ञान यांच्या अद्भूत संयोगाचे एक अद्भुत उदाहरण आहे. हे आपल्याला सांगते की पृथ्वीवर असे अनेक नैसर्गिक चमत्कार आहेत, ज्याच्या मागे खूप मनोरंजक वैज्ञानिक कारणे दडलेली आहेत. यामुळेच ऑस्ट्रेलियाचे हे गुलाबी तलाव आजही जगभरातील शास्त्रज्ञ, पर्यटक आणि निसर्गप्रेमींसाठी आकर्षणाचे केंद्र बनले आहे.

© Copyright @2026 LIDEA. All Rights Reserved.