बेंगळुरू: प्रसिद्ध कार्डियाक सर्जन आणि नारायणा हेल्थचे संस्थापक डॉ डॉ देवी शेट्टी निरोगी वाटणे याचा अर्थ हृदय रोगापासून मुक्त आहे असे नाही, असा इशारा देत, भारतीयांना कमी वयात प्रतिबंधात्मक हृदय तपासणी करून घेण्याचे आवाहन केले आहे.
तरुण भारतीयांमध्ये हृदयविकाराच्या वाढत्या संख्येबद्दल बोलताना, डॉ शेट्टी म्हणाले की ब्लॉक केलेल्या कोरोनरी धमन्या असलेल्या अनेक लोकांना हृदयविकाराचा त्रास होण्यापूर्वी कोणतीही चेतावणी चिन्हे जाणवत नाहीत. रक्त चाचण्या, इलेक्ट्रोकार्डियोग्राम (ECGs) आणि हृदयाचे सीटी स्कॅन यासह नियमित तपासणीमुळे हृदयविकाराचा जीव धोक्यात येण्याआधी शोधण्यात मदत होते यावर त्यांनी भर दिला.
डॉ. शेट्टी म्हणाले की, कोरोनरी आर्टरी ब्लॉकेज असलेल्या जवळजवळ अर्ध्या रुग्णांना हृदयविकाराचा झटका येण्यापूर्वी कोणतीही लक्षणे जाणवत नाहीत.
“कोरोनरी धमन्यांमध्ये अडथळे असलेल्या जवळपास 50 टक्के रुग्णांमध्ये कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत. त्यांना छातीत दुखत नसताना हृदयविकाराचा झटका येतो, विशेषत: मधुमेह असलेल्यांना,” तो म्हणाला.
त्यांनी स्पष्ट केले की मधुमेह असलेल्या लोकांच्या हृदयातील संवेदना कमी होतात, ज्यामुळे त्यांना चेतावणी चिन्हे ओळखणे कठीण होते जे अन्यथा वैद्यकीय लक्ष देण्यास प्रवृत्त करतात.
डॉ शेट्टी यांच्या मते, हृदयविकाराची ही मूक प्रगती हे वरवर पाहता निरोगी व्यक्तींना अचानक घातक हृदयविकाराचा अनुभव येण्याचे प्रमुख कारण आहे.
प्रतिबंधात्मक आरोग्य तपासणीचे महत्त्व अधोरेखित करताना, डॉ. शेट्टी यांनी केवळ शारीरिक तंदुरुस्तीमुळेच हृदयाच्या आरोग्याची हमी मिळते असे मानण्यापासून सावध केले.
व्यायाम करताना किंवा सहनशक्तीच्या इव्हेंटमध्ये भाग घेत असताना लोक कोसळण्याच्या घटनांचा संदर्भ देत, ते म्हणाले की नियमित वैद्यकीय तपासणी लपविलेल्या हृदयाच्या समस्या ओळखण्यात मदत करू शकतात.
“तुम्ही अनेक लोकांना ट्रेडमिलवर किंवा मॅरेथॉन धावताना मृतावस्थेत पडताना पाहिले आहे. जर त्यांनी प्राथमिक रक्त तपासणी, ईसीजी आणि कार्डियाक सीटी स्कॅन केले असते, तर यापैकी बरेच हृदयविकार टाळता आले असते,” तो म्हणाला.
त्यांनी चिंता व्यक्त केली की बरेच लोक वेदना किंवा इतर स्पष्ट लक्षणे जाणवू लागेपर्यंत डॉक्टरांचा सल्ला घेणे टाळतात.
“आमची सर्वात मोठी समस्या ही आहे की लोक वेदना झाल्याशिवाय डॉक्टरांना भेटण्यास नकार देतात,” तो म्हणाला.
प्रत्येक भारतीयाने वयाच्या आत रक्त तपासणी करावी अशी शिफारस डॉ. शेट्टी यांनी केली १७कार्डिओलॉजी सोसायटी ऑफ इंडियाने जारी केलेल्या मार्गदर्शनानुसार.
ते म्हणाले की लवकर चाचणी उच्च कोलेस्टेरॉलची पातळी ओळखू शकते, ज्यामुळे व्यक्तींना हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग विकसित होण्यापूर्वी निरोगी आहार आणि जीवनशैलीत बदल स्वीकारता येतात.
त्याने पुढे शिफारस केली:
कोलेस्टेरॉल, रक्तातील साखर आणि रक्तदाब या प्रमुख आरोग्य निर्देशकांचा संदर्भ देत डॉ. शेट्टी म्हणाले, “प्रत्येकाने त्यांची संख्या जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.”
ते पुढे म्हणाले की हृदयाचे सीटी स्कॅन सामान्य असल्यास, वैद्यकीय सल्ल्यानुसार आणि एकूणच जोखीम घटकांवर अवलंबून, व्यक्तीला सात ते दहा वर्षे दुसऱ्या स्कॅनची आवश्यकता नसते.
हार्ट सीटी स्कॅन ही नॉन-इनवेसिव्ह इमेजिंग चाचणी आहे जी हृदय आणि कोरोनरी धमन्यांच्या तपशीलवार प्रतिमा तयार करण्यासाठी संगणकीय टोमोग्राफी (CT) तंत्रज्ञान वापरते.
प्रतिबंधात्मक तपासणीसाठी, डॉक्टर सहसा शिफारस करतात कोरोनरी आर्टरी कॅल्शियम (CAC) स्कॅनकॅल्शियम स्कोअर चाचणी म्हणूनही ओळखले जाते.
स्कॅन कोरोनरी धमन्यांमध्ये कॅल्शियमचे साठे शोधते. हे साठे प्लेक तयार होण्याचे संकेत देतात, ज्यामुळे कोरोनरी धमनी रोग, हृदयविकाराचा झटका आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो.
परिणाम ए म्हणून व्यक्त केले जातात कॅल्शियम स्कोअर:
अमेरिकन हार्ट असोसिएशनच्या मते, सीएसी स्कॅन डॉक्टरांना हे निर्धारित करण्यात मदत करू शकतात की कोलेस्टेरॉल-कमी करणाऱ्या औषधांसह, स्टॅटिन्ससारख्या प्रतिबंधात्मक उपचारांचा, ज्यांच्या हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी धोका अनिश्चित आहे अशा व्यक्तींना फायदा होऊ शकतो.
भारतातील तरुण प्रौढांमध्ये हृदयविकाराच्या वाढत्या घटनांबद्दल वाढत्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर डॉ. शेट्टी यांच्या टिप्पण्या आल्या आहेत.
वैद्यकीय तज्ञ सतत जोर देत आहेत की नियमित आरोग्य तपासणी, लवकर निदान आणि वेळेवर जीवनशैलीत बदल हे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगांचे ओझे कमी करण्यासाठी सर्वात प्रभावी मार्ग आहेत.
कोलेस्टेरॉल, रक्तातील साखर, रक्तदाब आणि इतर हृदयाशी संबंधित जोखीम घटकांचे नियमित निरीक्षण, एखाद्या व्यक्तीच्या आरोग्य प्रोफाइलनुसार तयार केलेल्या वैद्यकीय सल्ल्यासह, दीर्घकालीन हृदयाच्या आरोग्यामध्ये लक्षणीय सुधारणा करू शकते आणि अचानक हृदयविकाराच्या घटनांची शक्यता कमी करू शकते.
