จากเหตุไฟไหม้ลาดพร้าวล่าสุด จะเห็นได้ว่าการสูดดมควันไฟหรือ "สำลักควันไฟ" เป็นอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม เพราะแม้จะไม่มีบาดแผลจากไฟไหม้ แต่สารพิษในควัน เช่น คาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbon Monoxide) และก๊าซพิษชนิดอื่น รวมถึงความร้อนจากเปลวไฟ อาจทำให้ทางเดินหายใจและปอดได้รับความเสียหาย ส่งผลให้หายใจลำบาก หรือเกิดภาวะขาดออกซิเจนได้

หลายคนอาจคิดว่าหากยังพูดได้หรือเดินได้ก็ไม่น่ามีอันตราย แต่ความจริงแล้วอาการจากการสูดควันไฟบางอย่างอาจแสดงช้าหลายชั่วโมง ดังนั้น การปฐมพยาบาลที่ถูกต้องและการสังเกตอาการอย่างใกล้ชิดจึงเป็นสิ่งสำคัญ

"สำลักควันไฟ" ในเหตุการณ์ไฟไหม้ อันตรายอย่างไร

ควันจากเหตุเพลิงไหม้ไม่ได้มีเพียงเขม่าควัน แต่ยังประกอบด้วยก๊าซพิษ ฝุ่นละอองขนาดเล็ก และสารเคมีจากวัสดุที่ถูกเผาไหม้ เช่น พลาสติก โฟม ผ้า หรือเฟอร์นิเจอร์ ซึ่งอาจส่งผลต่อร่างกาย ได้แก่

• ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนน้อยลง
• ระคายเคืองจมูก ลำคอ และปอด
• ทางเดินหายใจบวม จนหายใจลำบาก
• เกิดภาวะพิษจากก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์
• ในรายที่รุนแรง อาจหมดสติ หัวใจหยุดเต้น หรือเสียชีวิตได้

เช็กอาการสำลักควันไฟ สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม

อาการอาจแตกต่างกันตามปริมาณควันที่สูดเข้าไป ระยะเวลาที่สัมผัส และชนิดของสารพิษ โดยอาการที่พบได้ ได้แก่

• แสบตา น้ำตาไหล
• ไอ เจ็บคอ
• เสียงแหบ
• แน่นหน้าอกเล็กน้อย
• เวียนศีรษะ ปวดศีรษะ
• คลื่นไส้

อาการรุนแรง

• หายใจเร็วหรือหายใจลำบาก
• หายใจมีเสียงหวีด
• ไอมีเสมหะสีดำ หรือมีเขม่าควัน
• ริมฝีปากหรือปลายเล็บเขียวคล้ำ
• ซึม สับสน พูดไม่รู้เรื่อง
• หมดสติ

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อมีอาการ "สำลักควันไฟ"

"สำลักควันไฟ" ต้องทำยังไง? หากพบผู้ที่สูดควันไฟ ควรช่วยเหลือตามขั้นตอน ดังนี้

1. พาผู้ป่วยออกจากบริเวณที่มีควันทันที

รีบเคลื่อนย้ายไปยังพื้นที่ที่มีอากาศบริสุทธิ์ โดยต้องมั่นใจว่าพื้นที่ปลอดภัยก่อนเข้าให้ความช่วยเหลือ ไม่ควรเสี่ยงเข้าไปในอาคารที่ยังมีไฟไหม้หรือมีควันหนาทึบ

2. โทรแจ้งหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน

หากผู้ป่วยมีอาการผิดปกติ เช่น หายใจลำบาก หมดสติ หรือสงสัยว่าสูดควันไฟจำนวนมาก ควรโทรแจ้งสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 โดยเร็วที่สุด

3. คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น

คลายเสื้อ คอเสื้อ เนกไท หรือเข็มขัด เพื่อให้ผู้ป่วยหายใจได้สะดวกขึ้น

4. ให้ผู้ป่วยนั่งในท่าที่หายใจสะดวก

โดยทั่วไปควรให้นั่งเอนตัวเล็กน้อย หลีกเลี่ยงการนอนราบ หากยังรู้สึกตัวดี เพราะจะช่วยให้หายใจสะดวกมากขึ้น

5. เฝ้าสังเกตการหายใจ

หากผู้ป่วยหมดสติ แต่ยังหายใจ ให้จัดอยู่ในท่าพักฟื้น เพื่อป้องกันการสำลัก แต่หากหยุดหายใจหรือไม่มีชีพจร และผู้ช่วยเหลือผ่านการฝึกมาแล้ว ให้เริ่มทำ CPR พร้อมรอทีมแพทย์ฉุกเฉิน

สัญญาณอันตรายหลัง "สำลักควันไฟ" ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

ผู้ที่สูดควันไฟควรได้รับการประเมินจากแพทย์ หากมีอาการดังต่อไปนี้

• หายใจติดขัดหรือเหนื่อยมากขึ้น
• ไอไม่หยุด
• ไอมีเสมหะสีดำ
• เสียงแหบมากขึ้น
• เจ็บหน้าอก
• เวียนศีรษะรุนแรง
• ง่วงผิดปกติ ซึม หรือสับสน
• หมดสติ
• มีแผลไฟไหม้บริเวณใบหน้า ปาก หรือจมูก
• พบเขม่าดำภายในจมูกหรือในช่องปาก

การสำลักควันไฟจากเหตุไฟไหม้ เป็นภาวะฉุกเฉินที่อาจรุนแรงกว่าที่เห็น แม้ภายนอกจะไม่มีบาดแผล แต่สารพิษและความร้อนจากควันสามารถทำลายระบบทางเดินหายใจและทำให้ร่างกายขาดออกซิเจนได้

สิ่งสำคัญที่สุดคือ รีบนำผู้ป่วยออกจากพื้นที่ที่มีควัน ไปยังอากาศบริสุทธิ์ โทรแจ้ง 1669 หากมีอาการผิดปกติ และรีบเข้ารับการตรวจจากแพทย์เมื่อมีสัญญาณอันตราย เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นในภายหลัง