तुम्हीही रेल्वे स्टेशनवर लांबच्या लांब रांगा टाळण्यासाठी तुमच्या मोबाईलवरून जनरल तिकीट बुक करत असाल तर ही बातमी तुमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. ऑनलाइन अनारक्षित (सामान्य) तिकीट बुकिंगची प्रणाली अधिक पारदर्शक आणि सुरक्षित करण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने नियमांमध्ये मोठा बदल केला आहे. हा नवीन नियम 15 जुलै 2026 पासून संपूर्ण देशात प्रभावीपणे लागू होणार आहे. आता तुम्ही रेल्वेचे नवीन अधिकृत 'RailOne ॲप' वापरून सामान्य तिकीट बुक केल्यास, तिकिट बुक करताना तुमचा फोटो आयडी प्रूफ माहिती प्रविष्ट करणे तुमच्यासाठी अनिवार्य असेल.
फक्त ऑनलाइन बुकिंगसाठी: रेल्वेने स्पष्ट केले आहे की, हा नियम फक्त त्या प्रवाशांना लागू असेल जे मोबाईलमध्ये 'रेल्वे ॲप'द्वारे डिजिटल जनरल तिकीट बुक करतील.
काउंटर तिकिटांवर सवलत: तुम्ही नेहमीप्रमाणे रेल्वे स्टेशनच्या तिकीट काउंटरवर (खिडकी) जाऊन रोख रक्कम भरून सामान्य तिकीट खरेदी केले, तर तेथे तुम्हाला कोणत्याही प्रकारचे आयडी प्रूफ देण्याची गरज भासणार नाही. ती प्रक्रिया पूर्वीसारखीच सामान्य राहील.
मूळ आयडी बाळगणे महत्वाचे आहे: ऑनलाइन तिकीट बुक केल्यानंतर, प्रवासादरम्यान तुम्हाला तुमच्यासोबत तोच मूळ ओळखीचा पुरावा (उदा. मतदार आयडी, पॅन कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसन्स इ.) सोबत ठेवावा लागेल ज्याचा तपशील तुम्ही ॲपमध्ये तिकीट बुक करताना प्रविष्ट केला होता.
अनेकदा प्रवासी त्यांच्या मोबाईलवरून जनरल तिकीट बुक केल्यानंतर त्याचा स्क्रिनशॉट घेतात किंवा व्हॉट्सॲपच्या माध्यमातून दुसऱ्या सहप्रवाशाच्या मोबाइलवर फोटो पाठवतात. रेल्वेने नवीन नियमांनुसार यावर पूर्णपणे बंदी घातली आहे. आता डिजिटल तिकीट फक्त त्याच मोबाईल नंबर आणि डिव्हाइसवर वैध मानले जाईल ज्यावरून ते लॉग इन करून बुक केले गेले आहे. ट्रेनमध्ये चेक करताना, TTE ला 'रेल्वे ॲप' मध्ये सक्रिय तिकीट दाखवावे लागेल. जर तुम्ही स्क्रीनशॉट किंवा व्हॉट्सॲप इमेज दाखवली, तर तुम्हाला तिकिटाविना विचारात घेतले जाईल आणि नियमानुसार मोठा दंड आकारला जाईल.
नवीन नियमांनुसार तिकीट बुक करण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी ठेवण्यात आली आहे. खाली दिलेल्या पायऱ्या फॉलो करून तुम्ही तुमचे तिकीट सहज सुरक्षित करू शकता:
पायरी 1 (ॲप डाउनलोड आणि लॉग इन): सर्वप्रथम, तुमच्या स्मार्टफोनच्या Google Play Store किंवा Apple App Store वरून नवीन 'Railvan App' डाउनलोड करा. यानंतर, नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करा आणि तुमचा सक्रिय मोबाइल नंबर वापरून लॉग इन करा.
पायरी २ (प्रवासाचे तपशील भरा): ॲपच्या होम पेजवर दिलेल्या 'बुक तिकीट' किंवा 'जनरल तिकीट' या पर्यायावर क्लिक करा. यानंतर तुमच्या निर्गमन स्टेशनचे नाव (स्रोत) आणि गंतव्य स्थानक (गंतव्य) टाका.
पायरी 3 (प्रवाशांची संख्या): तुम्हाला तिकीट हवे असलेल्या प्रवाशांची योग्य संख्या निवडा.
पायरी 4 (ओळखपत्र माहिती): आता स्क्रीनवर ओळखपत्राचा ड्रॉपडाऊन पर्याय दिसेल. येथे तुम्हाला तुमच्या फोटो ओळखपत्राचा प्रकार निवडावा लागेल (जसे की ड्रायव्हिंग लायसन्स, मतदार ओळखपत्र, पॅन कार्ड इ.) आणि बॉक्समध्ये त्याचा योग्य क्रमांक भरा.
पायरी 5 (ऑनलाइन पेमेंट): सर्व माहिती पुन्हा तपासल्यानंतर, एकूण भाडे स्क्रीनवर दिसेल. तुम्ही UPI, डेबिट कार्ड, क्रेडिट कार्ड किंवा नेट बँकिंगद्वारे सुरक्षित ऑनलाइन पेमेंट करू शकता.
पायरी 6 (आरक्षित तिकीट): पेमेंट यशस्वी झाल्यानंतर, ॲपच्या 'माय बुकिंग' विभागात तुमचे डिजिटल जनरल तिकीट तयार केले जाईल, ज्यावर तुमचा आयडी क्रमांक देखील छापलेला असेल.
हा नवा नियम लागू करण्यामागे रेल्वेचा मुख्य उद्देश तिकिटांच्या काळाबाजाराला आळा घालणे आणि अनधिकृत फेरीवाल्यांना आळा घालणे हा आहे. अनेक वेळा लोक त्यांच्या मोबाईलवरून मोठ्या प्रमाणात तिकिटे बुक करायचे आणि ती अनैतिक पद्धतीने इतर प्रवाशांना विकायचे, त्यामुळे सुरक्षा व्यवस्थेत भंग होण्याचा धोका होता. आता ॲप आधारित बुकिंगमध्ये प्रवाशांची खरी ओळख थेट रेल्वे डेटाबेसशी जोडली जाईल, ज्यामुळे ट्रेनमधील सुरक्षा व्यवस्था आणखी मजबूत होईल.
या संदर्भात अधिकृत माहिती देताना प्रयागराज रेल्वे विभागाचे पीआरओ अमित कुमार सिंह यांनी सांगितले की, १५ जुलैपासून प्रवासी जेव्हा जेव्हा घरातून प्रवासासाठी निघतात तेव्हा त्यांनी ॲपमध्ये ज्याचा क्रमांक टाकला आहे ते मूळ ओळखपत्र सोबत नेण्यास विसरू नये. प्रवासादरम्यान RailOne ॲपवर टाकलेला आयडी आणि तुमच्याकडे असलेला मूळ आयडी जुळत नसल्यास, ते तिकीट छेडछाड मानले जाईल आणि रेल्वे नियमांनुसार कठोर दंडात्मक कारवाई केली जाईल.
