हृदयाच्या लय समस्या अनेकदा गंभीर हृदय समस्या असल्याचे मानले जाते. तथापि, काहीवेळा ते अतिशय सौम्य लक्षणांसह सुरू होऊ शकते. उदाहरणार्थ, अनियमित हृदयाचे ठोके, छातीत काही क्षण धडधडणारी भावना किंवा अचानक वेगवान हृदयाचे ठोके. ही लक्षणे एरिथमियामुळे असू शकतात. या अवस्थेत हृदयाचे ठोके खूप वेगाने, खूप मंद किंवा अनियमितपणे होतात. सर्वच अनियमित हृदयाचे ठोके धोकादायक नसतात. तथापि, अशी लक्षणे नवीन, आवर्ती किंवा चिंतेचे कारण असल्यास, एखाद्या योग्य आरोग्यसेवा व्यावसायिकाचा सल्ला घेणे आणि तपासणी करणे अत्यावश्यक आहे.(छायाचित्र सौजन्य – istock)

मणक्याच्या यशस्वी शस्त्रक्रियेसह नवीन जीवन! 21 वर्षांचा अर्धांगवायू झालेला माणूस पुन्हा पायावर उभा आहे

भारत, आग्नेय आशिया, हाँगकाँग, तैवान आणि कोरियामधील ॲबॉटच्या कार्डियाक रिदम मॅनेजमेंट व्यवसायाचे महाव्यवस्थापक अजय सिंग चौहान म्हणाले, “अनियमित हृदयाचे ठोके असलेल्या लोकांसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे वेळेवर, प्रभावी आणि त्यांच्या दैनंदिन जीवनात सहज समाकलित होणारे उपचार मिळणे, जेणेकरून ते त्यांच्या सामान्य जीवनात परत येऊ शकतील. या संपूर्ण उपचाराने आम्ही शक्य तितक्या लवकर उपचारांसाठी वचनबद्ध आहोत. कृत्रिम बुद्धिमत्ता.” यामध्ये (AI) आधारित देखरेखीच्या मदतीने रोगाचे लवकर निदान करण्यात मदत करणे आणि ब्रॅडीकार्डिया सारख्या हृदयाच्या लय विकारांसाठी प्रगत उपचारांचा समावेश आहे.

लीडलेस पेसमेकरसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाची रचना लीडशी संबंधित गुंतागुंत आणि संसर्गाचा धोका कमी करण्यासाठी केली आहे. त्याच वेळी, हे तंत्रज्ञान रुग्णाला अधिक आराम देण्यासाठी आणि त्याला जलद बरे होण्यास मदत करण्यासाठी देखील उपयुक्त ठरू शकतात. कार्डियाक ऍरिथमियाबद्दल जागरूकता वाढत आहे आणि निदान अधिक प्रभावी होत आहे. म्हणूनच, आमचे लक्ष हे आधुनिक उपचार अधिकाधिक रूग्णांपर्यंत पोहोचवण्यावर आणि डॉक्टरांच्या सहकार्याने केवळ वैद्यकीयदृष्ट्या प्रभावीच नाही तर खऱ्या अर्थाने रुग्ण-केंद्रित उपचार देण्यावर आहे.”

रहेजा हॉस्पिटलमधील कार्डिओलॉजी विभागाचे मुंबईचे एसएल संचालक डॉ. हरेश मेहता म्हणाले, “अनियमित हृदयाचे ठोके नियंत्रित करण्यासाठी अनेक रुग्ण दरवर्षी पेसमेकरवर अवलंबून असतात. पारंपारिक पेसमेकर प्रभावी असले तरी, लीडलेस पेसमेकर कमी आक्रमक पर्याय देतात. या पद्धतीमुळे शरीरावर कोणतेही दृश्यमान डाग राहत नाहीत आणि त्यामुळे रुग्णांना लवकर बरे होण्याचे धोके कमी होतात. अधिक आराम आणि दैनंदिन जीवनात जलद परत येणे.

आज, अधिकाधिक लोक त्यांच्या जीवनशैलीशी जुळणारे उपचार पर्याय शोधत आहेत. अशा परिस्थितीत लीडलेस पेसमेकरसारखे आधुनिक तंत्रज्ञान भारतासाठी विशेष महत्त्वाचे ठरते. कारण उपचारानंतर नियमित पाठपुरावा करणे अनेकदा आव्हानात्मक असते. ही तंत्रज्ञाने उपचार प्रक्रिया सुलभ करण्यात मदत करतात आणि रूग्णांसाठी तसेच उपचारांच्या परिणामांसाठी उत्तम एकूण उपचार अनुभवामध्ये योगदान देतात.

हा विषय भारतात विशेष महत्त्वाचा आहे, कारण हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग हे सार्वजनिक आरोग्याचे मोठे आव्हान आहे. वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन (डब्ल्यूएचओ) नुसार, जगभरातील लाखो लोक दरवर्षी हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगांमुळे प्रभावित होतात. अतालता कोणत्याही वयोगटातील लोकांमध्ये होऊ शकते. तथापि, वृद्धांमध्ये हे अधिक सामान्य आहे आणि वयानुसार त्याची शक्यता आणि वारंवारता लक्षणीय वाढते. किंबहुना, असा अंदाज आहे की 60% पर्यंत वृद्ध प्रौढांना काही प्रकारचे अतालता असू शकते. हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगांच्या या वाढत्या ओझ्यामुळे, हृदयाच्या लय अनियमिततेकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. कारण या समस्येच्या लक्षणांकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते किंवा तणाव, थकवा किंवा जीवनशैलीशी संबंधित पुरळ असा चुकीचा अर्थ लावला जातो.

जेव्हा हृदयाची विद्युत प्रणाली योग्यरित्या कार्य करत नाही तेव्हा ऍरिथमिया होतो. यामुळे हृदयाची धडधड खूप वेगवान होऊ शकते (टाकीकार्डिया), खूप मंद (ब्रॅडीकार्डिया) किंवा ॲट्रियल फायब्रिलेशनमध्ये दिसल्याप्रमाणे अनियमितपणे. काही प्रकारच्या अतालतामुळे धडधडणे किंवा वेगवान हृदयाचा ठोका, श्वास लागणे, थकवा, चक्कर येणे किंवा मूर्च्छा येणे यासारखी स्पष्ट लक्षणे दिसू शकतात. काही प्रकारांमध्ये कोणतीही लक्षणे नसतात आणि केवळ वैद्यकीय तपासणी दरम्यानच निदान केले जाऊ शकते.

सर्वच अनियमित हृदयाचे ठोके धोकादायक नसतात. तथापि, वेळेवर उपचार न केल्यास, स्ट्रोक, हृदय अपयश किंवा काही प्रकरणांमध्ये अचानक हृदयविकाराचा झटका येण्यासारख्या गंभीर गुंतागुंत होण्याचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे तुमच्या शरीरातील सिग्नलकडे दुर्लक्ष करू नका. काहीतरी वेगळे किंवा असामान्य वाटत असल्यास शक्य तितक्या लवकर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे फार महत्वाचे आहे, विशेषतः जर अशी लक्षणे नवीन किंवा कायम असतील. लवकर निदान आणि योग्य उपचार हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधीचे आरोग्य चांगले राखण्यासाठी खूप पुढे जाऊ शकतात.

अतालता साठी एक-आकार-फिट-सर्व उपचार नाही. योग्य उपचार हा ऍरिथमियाचा प्रकार, त्याची तीव्रता आणि संबंधित रुग्णाच्या स्थितीवर अवलंबून असतो. काही रुग्णांमध्ये, जीवनशैलीतील साधे बदल किंवा औषधे नियमित हृदयाचे ठोके पूर्ववत करू शकतात. काही प्रकरणांमध्ये, हृदयातील असामान्य विद्युत सिग्नल दुरुस्त करण्यासाठी विशेष उपचारांची आवश्यकता असू शकते किंवा डॉक्टर हृदयाचे ठोके नियमितपणे चालू ठेवण्यासाठी वैद्यकीय उपकरणाचे रोपण करण्याची शिफारस करू शकतात.

पेसमेकर हा एक प्रभावी उपचार पर्याय आहे जो अनेक वर्षांपासून हृदयाच्या तालांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी वापरला जातो. पेसमेकर वापरला जातो, विशेषत: जर हृदयाचे ठोके खूप मंद होत असतील किंवा हृदयातील विद्युत सिग्नल योग्यरित्या प्रसारित होत नसतील. पारंपारिक पेसमेकर सहसा छातीच्या वरच्या भागात त्वचेखाली रोपण केले जाते आणि लीड्स म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पातळ, संरक्षणात्मक म्यान केलेल्या तारांद्वारे हृदयाशी जोडले जाते. या प्रक्रियेमुळे शस्त्रक्रियेचे डाग किंवा छातीवर थोडासा दणका दिसू शकतो. तसेच, पेसमेकर इन्सर्टेशन साइट (डिव्हाइस पॉकेट) किंवा लीड्सशी संबंधित गुंतागुंत, जसे की संसर्ग, लीड डिस्लोजमेंट किंवा लीड तुटणे, अंदाजे 8 पैकी 1 रुग्णांमध्ये उद्भवू शकतात.

हृदयविकाराच्या उपचारातील प्रगतीमुळे आज उपचाराचे नवीन पर्याय उपलब्ध होत आहेत. लीडलेस पेसमेकर निवडक रुग्णांसाठी कमी आक्रमक आणि अधिक सोयीस्कर पर्याय असू शकतो. भारतात आता उपलब्ध असलेली ही छोटी, स्वयंपूर्ण उपकरणे पारंपारिक पेसमेकरपेक्षा आकाराने लहान आहेत. ते पायातील रक्तवाहिनीद्वारे कॅथेटरद्वारे थेट हृदयात घातले जातात. या पद्धतीमध्ये कोणत्याही तारा वापरण्याची आवश्यकता नाही आणि छातीवर शस्त्रक्रिया करण्याची आवश्यकता नाही. यामुळे उपचार सोपे होण्यास मदत होते, तसेच रुग्णाच्या अधिक आरामासह जलद बरे होण्याची शक्यता वाढते.

जिम ट्रेनर बनू इच्छिता? ही महत्त्वाची कौशल्ये तुमच्यात निर्माण करणे आवश्यक आहे! टिपा आणि युक्त्या पहा

अधिक अचूक निदान करण्यासाठी आज डॉक्टरांना उपलब्ध असलेल्या लीडलेस पेसमेकरसारख्या आधुनिक साधनांसह आणि कमी आक्रमक उपचार पर्यायांसह अनियमित हृदयाच्या ठोक्यांसाठीचे उपचार सतत प्रगती करत आहेत. हे योग्य रुग्णांना अधिक आरामदायक आणि सोयीस्कर उपचार प्राप्त करण्यास अनुमती देते. तथापि, वेळेत उपचार सुरू करणे ही सर्वात महत्वाची पायरी आहे. डॉक्टरांच्या वेळेवर सल्लामसलत केल्याने समस्या लवकर ओळखता येते आणि आधुनिक उपचारांचा लाभ घेण्याची संधी मिळते. यामुळे रुग्णांच्या जीवनाचा दर्जा सुधारण्यास आणि दीर्घकाळात हृदयाचे आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते. शेवटी, या आधुनिक उपचारांचा जास्तीत जास्त फायदा मिळवण्यासाठी, लोकांमध्ये जागरूकता वाढवणे आणि वेळेत वैद्यकीय सल्ला घेण्याची सवय लावणे अत्यंत आवश्यक आहे.”