नवी दिल्ली. लाखो वर्षांपूर्वी महासागरात राहणारा आणि डोक्यावर फक्त एक डोळा असलेला एक लहान किडासारखा प्राणी आजच्या मानवाचा आणि प्रत्येक पृष्ठवंशी प्राण्यांचा पूर्वज असू शकतो. लुंड युनिव्हर्सिटी (स्वीडन) आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ ससेक्स (यूके) यांच्या नवीन संशोधनाने डोळ्यांच्या विकासाविषयीची आपली समज पूर्णपणे बदलली आहे. संशोधकांचे म्हणणे आहे की हा प्राचीन एक डोळा प्राणी आपल्या डोळ्यांच्या जोडीचे खरे कारण आहे आणि त्याचा ट्रेस अजूनही आपल्या मेंदूमध्ये पाइनल ग्रंथीच्या रूपात आहे.
संशोधनानुसार, सुमारे 600 दशलक्ष वर्षांपूर्वी हा प्राणी समुद्रात एकाच ठिकाणी राहायचा आणि आसपासच्या पाण्यातून प्लँक्टन फिल्टर करून पोट भरायचा. पूर्वी त्याच्या उत्क्रांतीदरम्यान, त्याचे दोन डोळे किंवा पेशींचे गट होते जे प्रकाश शोधू शकत होते, परंतु या डोळ्यांच्या जोड्या एकाच ठिकाणी स्थिर राहणाऱ्या जीवनात विशेष उपयोगाच्या नव्हत्या. याचा परिणाम असा झाला की अनेक पिढ्यांमध्ये हे डोळे हळूहळू नाहीसे झाले. तथापि, प्रकाश-संवेदनशील पेशींचा एक समूह डोक्याच्या मध्यभागी राहिला, ज्याचे नंतर 'मीडियन डोळा' मध्ये रूपांतर झाले.
हा मधला डोळा कोणत्याही स्पष्ट प्रतिमा तयार करू शकला नाही, परंतु दिवस आणि रात्र यातील फरक समजून घेण्यास आणि कोणती दिशा वर आहे हे ठरवण्यास त्याने नक्कीच मदत केली. या दोन्ही गोष्टी समुद्रात टिकून राहण्यासाठी खूप महत्त्वाच्या होत्या.
लाखो वर्षांनंतर, जेव्हा या प्राण्याचे वंशज सक्रिय झाले आणि पुन्हा पोहायला लागले, तेव्हा त्यांना अन्न शोधण्यासाठी, भक्षक टाळण्यासाठी आणि नेव्हिगेट करण्यासाठी पुन्हा चांगली दृष्टी आवश्यक होती. संशोधकांचा असा विश्वास आहे की उत्क्रांतीने नंतर त्याच जुन्या मध्यवर्ती डोळ्याचे काही भाग पुन्हा वापरले आणि हळूहळू प्रतिमा तयार करणाऱ्या डोळ्यांच्या जोडीमध्ये विकसित झाले जे आज आपण पाहतो.
संशोधनाचे प्रमुख शास्त्रज्ञ, प्रोफेसर डॅन-ई निल्सन म्हणतात, आता आम्हाला शेवटी समजले आहे की पृष्ठवंशी प्राण्यांचे डोळे कीटक आणि स्क्विडच्या डोळ्यांपेक्षा इतके वेगळे का आहेत. आपल्या डोळ्यांची डोळयातील पडदा मेंदूपासून तयार होते, तर कीटक आणि स्क्विडचे डोळे डोक्याच्या त्वचेतून विकसित होतात. डोळयातील पडदा हा डोळ्याच्या मागील बाजूस असलेल्या ऊतींचा पातळ थर असतो, जो प्रकाश ओळखतो आणि त्याचे विद्युतीय सिग्नलमध्ये रूपांतर करतो आणि मेंदूला पाठवतो.
प्राण्यांच्या वेगवेगळ्या गटांमधील प्रकाश संवेदना पेशींची मोठ्या प्रमाणात तुलना केल्यानंतर शास्त्रज्ञांनी हा निष्कर्ष काढला आहे. या पेशी शरीरात कोठे दिसतात, ते कसे कार्य करतात आणि ते इतर ऊती आणि मज्जातंतूंशी कसे जोडतात याचा तपास टीमने केला. सर्व पुरावे या गोष्टीकडे निर्देश करतात की पृष्ठवंशी प्राण्यांचे डोळे या अनोख्या क्रमाने तयार झाले होते. प्रोफेसर निल्सन म्हणतात, पहिल्यांदाच, आम्हाला आता न्यूरल सर्किट्सचे मूळ देखील समजले आहे जे आमच्या रेटिनातील प्रतिमांचे विश्लेषण करतात.
The post मानवाचा पूर्वज 600 दशलक्ष वर्ष जुना सायक्लॉप्ससारखा एक डोळा असलेला प्राणी होता, जाणून घ्या आपल्याला डोळ्यांची जोडी कशी मिळाली? प्रथम दिसू लागले Buzz | ….
