रणथंबोर व्याघ्र प्रकल्प राजस्थानच्या सवाई माधोपूर जिल्ह्यात स्थित, हे देशातील सर्वात प्रसिद्ध व्याघ्र प्रकल्पांपैकी एक आहे. हे क्षेत्र तुमचे आहे रॉयल बंगाल टायगररणथंबोर हा किल्ला, तलाव, जंगले आणि ऐतिहासिक वारसा यासाठी जगभरात ओळखला जातो.
रणथंबोर व्याघ्र प्रकल्प सवाई माधोपूर जिल्हा मध्ये स्थित आहे. हे दिल्ली आणि मुंबई दरम्यान रेल्वेने चांगले जोडलेले आहे. जयपूरपासून त्याचे अंतर सुमारे 180 किलोमीटर आहे.
हे क्षेत्र अरवली आणि विंध्य पर्वत रांगा हे नद्यांच्या संगमाच्या परिसरात वसलेले आहे, त्यामुळे येथील नैसर्गिक निसर्गसौंदर्य खूपच वेगळे आहे.
रणथंभोर ते वर्ष प्रकल्प वाघ 1973 मध्ये अंतर्गत व्याघ्र प्रकल्पाची निर्मिती करण्यात आली. नंतर याला राष्ट्रीय उद्यानाचा दर्जा मिळाला. वाघ आणि त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासाचे संवर्धन करणे हा त्याचा उद्देश होता.
आज रणथंबोरचा भारतातील प्रमुख व्याघ्र प्रकल्पात समावेश करण्यात आला आहे आणि वाघांच्या हालचाली पाहण्यासाठी मोठ्या संख्येने पर्यटक येथे येतात.
रणथंबोरची सर्वात मोठी ओळख आहे रॉयल बंगाल टायगर आहेत. वाघांना जंगलात मुक्तपणे फिरताना पाहण्याची शक्यता हे भारतातील सर्वात लोकप्रिय टायगर सफारी स्थळांपैकी एक बनवते.
येथील अनेक वाघ त्यांच्या खास नावामुळे आणि ओळखीमुळे प्रसिद्धही झाले आहेत. रणथंबोरच्या वाघांची छायाचित्रे आणि व्हिडिओ अनेकदा देशात आणि जगात चर्चेचा विषय बनतात.
रणथंबोर व्याघ्र प्रकल्पाच्या मध्यभागी स्थित आहे रणथंबोर किल्ला या परिसराची ऐतिहासिक ओळख आहे. उंच टेकडीवर बांधलेला हा प्राचीन किल्ला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा आहे. जागतिक वारसा स्थळे यादीत समाविष्ट असलेल्या राजस्थानच्या डोंगरी किल्ल्यांच्या समूहाचा हा भाग मानला जातो.
किल्ला आणि जंगलाचा हा अनोखा मिलाफ रणथंबोरला इतर वन्यजीव क्षेत्रांपेक्षा वेगळा बनवतो.
वाघांव्यतिरिक्त, रणथंबोर हे विविध वन्यजीवांचे घर आहे, ज्यात खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
समाविष्ट आहेत.
रणथंभोर मध्ये जिप्सी आणि कँटर सफारी द्वारे जंगलाला भेट दिली जाते. जंगलातील त्यांच्या नैसर्गिक वातावरणात वन्यजीव पाहण्याचा अनुभव पर्यटक घेतात.
हिवाळा आणि उन्हाळ्याच्या हंगामात सफारीदरम्यान वन्यजीव पाहण्याचे वेगवेगळे अनुभव मिळतात. उन्हाळ्यात पाण्याच्या स्त्रोतांभोवती वाघ दिसण्याची शक्यता वाढते.
वाघ हे रणथंबोरचे एकमेव वैशिष्ट्य नाही. येथे वन्यजीव, जंगले, तलाव, पर्वत आणि ऐतिहासिक किल्ले एकत्र दिसतात. यामुळेच राजस्थानच्या प्रमुख पर्यटन स्थळांमध्ये याचा समावेश होतो.
रणथंबोर व्याघ्र प्रकल्प हे वन्यजीव संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचे आहे आणि राजस्थानमधील व्याघ्र संवर्धनाच्या यशाचे प्रमुख उदाहरण मानले जाते.
