विमान प्रवासाचे नियोजन करताना, तारखांमध्ये तफावत, अचानक प्लॅन बदलणे किंवा बुकिंगच्या वेळी नावात चूक यामुळे प्रवाशांना अनेकदा मोठे रद्दीकरण शुल्क भरावे लागते. बऱ्याच वेळा, रद्द करण्याचे शुल्क तिकिटाच्या मूळ भाड्यापेक्षाही जास्त असते, ज्यामुळे प्रवाशांना नाममात्र परतावा मिळतो. मात्र, देशाच्या विमान वाहतूक नियामक महासंचालनालयाने (DGCA) हवाई प्रवाशांना मोठा दिलासा देत 48 तासांचा 'लुक-इन ऑप्शन' अनिवार्य केला आहे. या नियमानुसार, प्रवाशांना कोणतेही अतिरिक्त दंड न भरता त्यांचे तिकीट रद्द किंवा दुरुस्त करता येते, जर त्यांनी मूलभूत अटींपैकी एक पूर्ण केली असेल. DGCA चा ४८ तासांचा 'लुक-इन पर्याय' काय आहे? DGCA च्या सुधारित नागरी विमान वाहतूक आवश्यकता (CAR) नुसार, सर्व विमान कंपन्यांनी तिकीट बुकिंगनंतर प्रवाशांना 48 तासांची 'कूलिंग-ऑफ विंडो' (लूक-इन कालावधी) प्रदान करणे बंधनकारक आहे. शून्य रद्दीकरण शुल्क: जर एखाद्या प्रवाशाने तिकीट बुक केल्याच्या ४८ तासांच्या आत तिकीट रद्द केले तर, एअरलाइन त्याच्याकडून कोणतेही रद्दीकरण शुल्क किंवा प्रक्रिया शुल्क वजा करू शकत नाही. मोफत तिकीट दुरुस्ती: जर तुम्हाला प्रवासाची किंवा फ्लाइटची तारीख बदलायची असेल, तर 48 तासांच्या आत बदल केल्यास कोणतेही 'चेंज फी' लागणार नाही (नवीन फ्लाइटचे भाडे जास्त असल्यास, भाडे फरक भरावा लागेल). 24 तासांच्या आत मोफत नाव दुरुस्ती: एअरलाइनच्या वेबसाइटवरून थेट तिकीट बुक करताना नावाच्या स्पेलिंगमध्ये मानवी त्रुटी आढळल्यास, बुकिंगच्या 24 तासांच्या आत त्याच व्यक्तीसाठी नाव दुरुस्ती करण्यासाठी एअरलाइन कोणतेही अतिरिक्त शुल्क आकारू शकत नाही. जाणून घ्या '1 सर्वात महत्त्वाची अट' कोणती आहे? या 48 तासांच्या मोफत रद्दीकरणाचा लाभ घेण्यासाठी आणि योग्य बदलण्यासाठी, DGCA ने एक अतिशय महत्त्वाची वेळ फ्रेम अट सेट केली आहे: देशांतर्गत फ्लाइटसाठी: तिकीट बुकिंगची तारीख आणि फ्लाइट निघण्याच्या दरम्यान किमान 7 दिवसांचे अंतर असावे. आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांसाठी: बुकिंगची तारीख आणि प्रवासाची तारीख यामध्ये किमान १५ दिवसांचे अंतर असणे आवश्यक आहे. उदाहरणाद्वारे समजून घेऊया: जर तुम्ही २५ ऑगस्टला तिकीट बुक केले असेल आणि तुमची देशांतर्गत फ्लाइट 2 सप्टेंबरला असेल (7 दिवसांपेक्षा जास्त), तर तुम्ही 27 ऑगस्टपर्यंत कोणत्याही दंडाशिवाय 100% परतावा देऊन तिकीट रद्द करू शकता. परंतु जर तुम्ही 25 ऑगस्टलाच दुसऱ्या दिवशी किंवा 3 दिवसांनंतर तत्काळ तिकीट बुक केले असेल, तर हा 48 तासांचा मोफत पर्याय लागू होणार नाही आणि सामान्य रद्दीकरण शुल्क कापले जाईल. क्रेडिट शेलची सक्ती संपते, संपूर्ण रक्कम खात्यात प्राप्त होईल. यापूर्वी, रिफंडची रक्कम थेट प्रवाशाच्या बँक खात्यात पाठवण्याऐवजी, एअरलाइन्स जबरदस्तीने 'क्रेडिट शेल' किंवा वॉलेटमध्ये टाकत असत, ज्याचा वापर त्याच एअरलाइनच्या पुढील बुकिंगमध्ये केला जाऊ शकतो. डीजीसीएच्या स्पष्ट नियमांनुसार, क्रेडिट शेलमध्ये पैसे ठेवणे हा प्रवाशांचा पूर्णपणे ऐच्छिक निर्णय असेल आणि एअरलाइनवर कोणतीही सक्ती नाही. प्रवाशाने त्याच्या बँक खात्यावर किंवा क्रेडिट कार्डवर परतावा मागितल्यास, एअरलाइनने निश्चित कालावधीत (क्रेडिट कार्डच्या बाबतीत 7 दिवस आणि ट्रॅव्हल एजंट/पोर्टलच्या बाबतीत कमाल 14 ते 21 कामकाजाचे दिवस) वास्तविक रक्कम परत केली पाहिजे. विमान प्रवासाची आगाऊ बुकिंग करताना या अधिकाराची जाणीव करून दिल्यास, तुम्ही नको असलेले आर्थिक नुकसान सहज टाळू शकता.