कृत्रिम स्वीटनर्सचा वापर लोकांना त्यांच्या साखरेचे सेवन कमी करण्यात आणि वजन कमी करण्यासाठी किंवा नियंत्रित करण्यात मदत करण्यासाठी केला जातो. साखरेच्या तुलनेत ते बर्याचदा निरोगी पर्याय मानले जातात. Saccharin, acesulfame, aspartame, neotame आणि sucralose हे FDA-मंजूर कृत्रिम स्वीटनर्स आहेत जे लोकप्रिय आहेत. पण हे गोड पदार्थ खरोखर तुमच्यासाठी चांगले आहेत का?
न्यूरोलॉजीमध्ये प्रकाशित झालेल्या 2025 चा अभ्यास, ज्याने 8 वर्षे जवळपास 13,000 प्रौढांचे अनुसरण केले, एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित केला आहे: कृत्रिम गोड पदार्थ मेंदूला हानी पोहोचवतात का. अभ्यासाचा दाखला देत, डॉ. सुधीर कुमार, हैदराबादस्थित न्यूरोलॉजिस्ट यांनी संशोधनाचे सखोल विश्लेषण शेअर केले ज्यामध्ये कृत्रिम गोडवा वापरणे थांबवावे की नाही, ते खरोखर मेंदूला हानी पोहोचवतात का, आणि बरेच काही.
डॉ सुधीर यांच्या म्हणण्यानुसार, अभ्यासात असे दिसून आले आहे की कमी-कॅलरी नसलेल्या गोड पदार्थांचे सर्वाधिक प्रमाणात सेवन करणा-या लोकांमध्ये “स्मरणशक्ती, शाब्दिक प्रवाह आणि एकूणच संज्ञानात्मक कार्यामध्ये, विशेषत: ६० वर्षाखालील लोकांमध्ये झपाट्याने घट झाल्याचे दिसून आले.”
“यामध्ये सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या गोड पदार्थ जसे की एस्पार्टम, सॅकरिन आणि एसेसल्फॅम-के तसेच काही साखर अल्कोहोल समाविष्ट होते,” डॉ सुधीर यांनी नमूद केले.
पण कृत्रिम गोड पदार्थ असलेली प्रत्येक गोष्ट फेकून देण्यापूर्वी, डॉ. सुधीर यांनी हे लक्षात ठेवले पाहिजे की हा एक निरीक्षणात्मक अभ्यास होता. त्यांनी स्पष्ट केले, “हे एक संबद्धता दर्शविते, गोड पदार्थांमुळे संज्ञानात्मक घट होते याचा पुरावा नाही. जे लोक जास्त गोड पदार्थ खातात ते इतर मार्गांनी भिन्न असू शकतात जे मेंदूच्या आरोग्यावर परिणाम करतात.”
विशेष म्हणजे, ते पुढे म्हणाले, “इतर अभ्यासात कृत्रिमरित्या गोड केलेले पेय आणि अल्झायमर रोगाचा उच्च धोका यांच्यातील संबंध देखील नोंदवले गेले आहेत, जरी पुरावे निर्णायक नाही.”
डॉ. सुधीर यांच्या मते, साखरेची जागा अमर्यादित कृत्रिम स्वीटनर्सने घेऊ नये आणि ते 'हेल्दी फूड' पर्याय आहेत असे मानू नये. याव्यतिरिक्त, ते पुढे म्हणाले, “पण घाबरू नका; कृत्रिम गोड पदार्थांमुळे स्मृतिभ्रंश होतो हे एका अभ्यासातून सिद्ध होत नाही. गोडपणासाठी आमची एकूण प्राधान्य कमी करणे हे सर्वात आरोग्यदायी दीर्घकालीन लक्ष्य असू शकते.”
तुम्ही हे याद्वारे करू शकता:
शेवटी, डॉ सुधीर यांनी मत व्यक्त केले की परिपूर्ण गोड शोधणे हे ध्येय असू नये; कदाचित प्रथम स्थानावर गोडपणा कमी असणे आवश्यक आहे.
डॉ सुधीर कुमार हैदराबाद, तेलंगणा येथील न्यूरोलॉजिस्ट आहे. त्याच्याकडे MBBS आहे, अंतर्गत औषधांमध्ये MD आणि न्यूरोलॉजीमध्ये DM आहे आणि त्याच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मद्वारे न्यूरोलॉजिकल आरोग्य, फिटनेस आणि रोग प्रतिबंधक यावरील पुराव्यावर आधारित अंतर्दृष्टी नियमितपणे सामायिक करतात.
वाचकांसाठी टीप: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. वैद्यकीय स्थितीबद्दल कोणतेही प्रश्न असल्यास नेहमी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
