नवी दिल्ली. पंकज त्रिपाठी आज हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अशा निवडक अभिनेत्यांपैकी एक आहे, ज्यांच्या नावाने प्रेक्षकांना उत्कृष्ट अभिनयाची अपेक्षा आहे. चित्रपटांपासून वेब सीरिजपर्यंत आपल्या नैसर्गिक आणि दमदार अभिनयाने नाव कमावणाऱ्या पंकज त्रिपाठीने यशाच्या या टप्प्यावर पोहोचण्यासाठी मोठा आणि खडतर प्रवास केला आहे. आज त्यांच्या 50 व्या वाढदिवसानिमित्त त्यांची जीवनकहाणी पुन्हा एकदा सिद्ध करते की कठोर परिश्रम आणि संयम सोडला नाही तर संघर्षाचा अत्यंत खडतर मार्गही यशाकडे नेतो.

5 सप्टेंबर 1976 रोजी जन्मलेल्या पंकज त्रिपाठी यांचे बालपण गावातील वातावरणात गेले. त्यांचे वडील शेतकरी तसेच पुजारी होते आणि लहानपणी पंकजने अभ्यासासोबतच वडिलांना शेतातही मदत केली. मात्र, अभिनयाची त्यांना सुरुवातीपासूनच आवड होती. गावातील सण-उत्सवांदरम्यान होणाऱ्या स्थानिक नाटकांमध्ये अभिनय करण्याची संधी मिळाली. त्या काळात तो अनेकवेळा मुलीची भूमिकाही करत असे. गावच्या रंगमंचावर अभिनय करणारा हा मुलगा एके दिवशी हिंदी चित्रपटसृष्टीत इतकं मोठं आणि भरवशाचं नाव बनेल, असं कदाचित तेव्हा कुणालाही वाटलं नसेल.

गावात हायस्कूलपर्यंत शिक्षण घेतल्यानंतर पंकज त्रिपाठी पाटणाला पोहोचले. तिथे त्यांनी हॉटेल मॅनेजमेंटचे शिक्षण घेतले पण अभिनयाचे स्वप्न त्यांच्यातच जिवंत राहिले. अनेक वर्षे पाटण्यात राहिल्यानंतर ते दिल्लीला गेले आणि त्यांनी नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामामध्ये प्रवेश घेतला. 2004 मध्ये त्यांचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांचा प्रवास मुंबईत पोहोचला जिथे स्वप्नांच्या जगात पाऊल ठेवणे सोपे होते परंतु स्वतःची ओळख निर्माण करणे खूप कठीण होते.

पंकज त्रिपाठी यांनी छोट्या भूमिकांमधून करिअरची सुरुवात केली. कन्नड चित्रपट चिगुरिडा कानासूमध्ये छोटी भूमिका केल्यानंतर त्यांनी मुंबई गाठली पण त्यांना वर्षानुवर्षे सतत संघर्ष करावा लागला. 2004 ते 2010 या काळात त्यांना काम मिळाले पण आर्थिक स्थिती मजबूत होऊ शकली नाही, असे त्यांनी स्वतः सांगितले होते. कामाच्या शोधात तो मुंबईच्या रस्त्यांवर आणि प्रॉडक्शन ऑफिसमध्ये फिरला आणि अभिनयाची संधी मिळवण्याचा प्रयत्न करत राहिला.

त्याची काम मागण्याची पद्धतही खूप वेगळी होती. ऑफिसबाहेरील रक्षकाने त्याला कोणी बोलावले आहे, असे विचारले असता, देवाने पाठवले आहे, असे तो म्हणत होता. जेव्हा कास्टिंगशी संबंधित लोक आत जाऊन तोच प्रश्न विचारत असत, तेव्हा पंकज पुन्हा तेच उत्तर द्यायचे आणि वरच्या दिशेने इशारा करायचे. त्यांच्या या गोष्टीने अनेकांना हसवले तर काहींना रागही आला पण पंकजचा विश्वास आणि प्रयत्न कधीच थांबले नाहीत.

या संघर्षाच्या काळात त्यांची पत्नी मृदुला हिने त्यांचा भक्कम आधार बनून त्यांना साथ दिली. तिने शाळेत शिकवले आणि कुटुंबाची आर्थिक जबाबदारी सांभाळली. पंकज त्रिपाठी यांनी अनेकदा कबूल केले आहे की, जर त्यांना त्यांच्या पत्नीची साथ मिळाली नसती तर कदाचित त्यांचा प्रवास इतका सोपा झाला नसता. त्याने आपल्या कठीण दिवसांचे वर्णन केवळ संघर्षाचा नाही तर कलेसाठी स्वतःला तयार करण्याचा काळ आहे.

2004 मध्ये रन या चित्रपटात काम करूनही त्याला लगेच ओळख मिळाली नाही. अनेक वर्षे, तो छोट्या भूमिकांमध्ये दिसला आणि गुंड आणि खलनायकासारख्या भूमिका करत राहिला. बंटी और बबली, अपान, ओंकारा, शौर्य, रावण, आक्रोश, चिल्लर पार्टी आणि अग्निपथ यांसारख्या छोट्या छोट्या भूमिकांमधून त्यांनी आपली उपस्थिती दर्शवली.

त्यानंतर 2012 मध्ये गँग्स ऑफ वासेपूरने त्याच्या आयुष्याची आणि करिअरची दिशा बदलली. यानंतर पंकज त्रिपाठी यांनी मागे वळून पाहिले नाही. बरेली की बर्फी, फुकरे रिटर्न्स, न्यूटन आणि इतर अनेक चित्रपटांसह त्याने वेब सीरिजच्या जगातही आपला ठसा उमटवला. आज त्याची कहाणी केवळ एका अभिनेत्याचे यश नाही तर कठीण परिस्थितीतही आपली स्वप्ने जिवंत ठेवणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीसाठी प्रेरणा आहे.