नवी दिल्ली, 6 सप्टेंबर 2026 (येस पंजाब न्यूज)
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) ने रविवारी प्रसारमाध्यमांच्या बातम्या फेटाळून लावल्या की अवकाश-क्षेत्रातील सुधारणांमुळे त्याचे खाजगीकरण होऊ शकते किंवा तिच्या भूमिकेत घट होऊ शकते, असे प्रतिपादन केले की प्रगत अवकाश संशोधन, धोरणात्मक मोहिमा आणि तंत्रज्ञान विकासासाठी ती देशाची प्रमुख संस्था राहील.
वर सविस्तर पोस्ट मध्ये
इस्रोने म्हटले आहे की खाजगी क्षेत्राचा अधिक सहभाग त्याच्या जबाबदाऱ्या कमी करणे दर्शवत नाही. त्याऐवजी, सुधारणांचा उद्देश संस्थेला प्रगत तंत्रज्ञान आणि जटिल राष्ट्रीय मोहिमांवर लक्ष केंद्रित करण्याची परवानगी देणे आहे, तर उद्योग परिपक्व आणि व्यावसायिकदृष्ट्या व्यवहार्य क्षमता वाढवतो.
अंतराळ एजन्सीने सांगितले की सुधारणा 2020 पासून सुरू झाल्या आणि त्याद्वारे संस्थात्मक बनल्या भारतीय अंतराळ धोरण 2023परकीय थेट गुंतवणुकीच्या नियमांच्या प्रगतीशील उदारीकरणाबरोबरच, मोठ्या आणि जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक भारतीय अंतराळ परिसंस्था निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
स्टार्ट-अप्स, उद्योग आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील व्यक्तींना स्पेस व्हॅल्यू चेनमध्ये सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित केले जात आहे, जे इस्रोच्या क्षमतांना पूरक आहे. एजन्सीने म्हटले आहे की त्यांनी आधीच अनेक परिपक्व तंत्रज्ञान उद्योगात हस्तांतरित केले आहे, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन, व्यापारीकरण, नाविन्य आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांमध्ये प्रवेश सक्षम झाला आहे.
इस्रोने यावर भर दिला की तंत्रज्ञान हस्तांतरण म्हणजे विशिष्ट डोमेनमधून पैसे काढणे असा होत नाही. प्रौढ प्रक्षेपण वाहने, नियमित उपग्रह आणि इतर स्थापित प्रणाली उद्योग किंवा सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांद्वारे योग्य स्पर्धात्मक प्रक्रियांद्वारे वाढत्या प्रमाणात तयार केल्या जाऊ शकतात, ज्यामुळे इस्रोच्या वैज्ञानिक आणि तांत्रिक कार्यबलांना सीमावर्ती संशोधनावर लक्ष केंद्रित करता येईल.
प्रगत पेलोड, संप्रेषण आणि नेव्हिगेशन तंत्रज्ञान, पृथ्वी-निरीक्षण प्रणाली, सेन्सर्स, प्रणोदन, मानवी अंतराळ उड्डाण, पुढच्या पिढीच्या प्रक्षेपण प्रणाली, खोल-अंतराळ मोहिमे आणि धोरणात्मक क्षमतांसह विशेष वैज्ञानिक कौशल्याची आवश्यकता असलेल्या क्षेत्रांवर आपली भूमिका अधिकाधिक केंद्रित होईल, असे संस्थेने म्हटले आहे.
इस्रोने सांगितले की, भारताच्या दीर्घकालीन महत्त्वाकांक्षेमध्ये इ.स 2035 पर्यंत भारतीय अंतराळ स्थानक2040 पर्यंत चंद्रावर एक क्रू मिशन हाती घेणे, पुन्हा वापरता येण्याजोग्या आणि पुढच्या पिढीच्या प्रक्षेपण प्रणाली विकसित करणे, निरंतर चंद्र आणि ग्रहांच्या शोधाचा पाठपुरावा करणे आणि एक प्रमुख जागतिक अवकाश शक्ती म्हणून उदयास येणे.
एजन्सीने म्हटले आहे की ही उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी इस्रोने तांत्रिक सीमांवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे, तर खाजगी क्षेत्र गुंतवणूक, उत्पादन क्षमता, उद्योजकता आणि जागतिक बाजारपेठांमध्ये प्रवेश प्रदान करते.
2020 च्या सुधारणांनंतर भारताच्या खाजगी अवकाश परिसंस्थेचा लक्षणीय विस्तार झाला आहे. इस्रोने सांगितले की, देशाने आता 450 पेक्षा जास्त स्पेस स्टार्टअप्स2020 मध्ये केवळ काही मोजक्या लोकांच्या तुलनेत, प्रक्षेपण वाहने, उपग्रह, प्रणोदन, ग्राउंड सिस्टम, पृथ्वी निरीक्षण, संप्रेषण आणि अंतराळ अनुप्रयोगांवर काम करत आहे.
भारताची अंतराळ अर्थव्यवस्था सध्या अंदाजे अंदाजे आहे $8.4 अब्जजागतिक अंतराळ बाजारपेठेतील आपला हिस्सा वाढवण्याचे देशाचे उद्दिष्ट आहे 2033 पर्यंत $44 अब्ज.
राष्ट्रीय अंतराळ कार्यक्रमाच्या विस्तारासाठी खाजगी गुंतवणूक आणि औद्योगिक सहभाग आवश्यक बनवून केवळ सरकारी संसाधने आणि स्वतःच्या मनुष्यबळावर हे प्रमाण अवलंबून राहू शकत नाही, असे इस्रोने म्हटले आहे.
