बियाण्यांच्या तेलांची चिंता त्यांच्या ओमेगा -6 पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅट सामग्रीवर केंद्रित असते. काही तज्ञ म्हणतात की पुरेशा ओमेगा -3 शिवाय मोठ्या प्रमाणात ओमेगा -6 चे सेवन केल्याने जळजळ होऊ शकते, ज्यामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. यामुळे दावे वाढले आहेत, विशेषत: सोशल मीडियावर, बियाणे तेल जास्त असलेल्या आहारामुळे हृदयरोग आणि स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.
|
लोकसंख्येच्या अभ्यासात बियाण्यांच्या तेलामुळे होणारे नुकसान दिसून आलेले नाही. Pixabay मधील चित्रण फोटो |
तथापि, स्ट्रोक असोसिएशनचे संशोधन प्रमुख डॉ लुईस फ्लानागन म्हणाले की, अशा दाव्यांचे समर्थन करणारे कोणतेही सबळ पुरावे नाहीत.
“बियाणे तेल आरोग्यासाठी वाईट असल्याबद्दल बरीच चर्चा होत असताना, वैज्ञानिक पुरावे याला समर्थन देत नाहीत,” ती म्हणाली, तुलनेने कमी संशोधनाने वैयक्तिक वनस्पती तेलांच्या विशिष्ट आरोग्यावरील परिणामांचे परीक्षण केले आहे.
मार्च 2025 मधील सर्वात अलीकडील अभ्यासात सुमारे तीन दशके यूएस मध्ये 200,000 पेक्षा जास्त लोकांचे अनुसरण केले गेले. संशोधकांना असे आढळून आले की वनस्पती-आधारित तेलाचा जास्त वापर हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगामुळे मृत्यू होण्याचा धोका कमी आहे.
बियाण्यापासून बनवलेले तेले आणि फळांपासून बनवलेल्या तेलांसह वनस्पती तेलांचे अधिक सेवन, मृत्यूच्या कमी जोखमीशी, तसेच कर्करोग आणि हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगामुळे होणारे मृत्युदर कमी करण्याशी जोडलेले आहे.
“लोकसंख्येच्या अभ्यासात बियाण्यांच्या तेलामुळे होणारे नुकसान दिसून आले नाही,” बीबीसी “हाऊ नॉट टू इट अल्ट्रा-प्रोसेस्ड” च्या लेखिका, आहारतज्ञ निकोला लुडलम-रेन यांनी उद्धृत केले,
तथापि, बियाण्यांचे तेल ज्या प्रकारे वापरले जाते ते त्यांच्या आरोग्य प्रोफाइलवर परिणाम करू शकते. अनेक बियांचे तेल शुद्ध केले जाते आणि उच्च तापमानाच्या संपर्कात आल्यावर ते ऑक्सिडाईझ होऊ शकतात, विशेषत: जेव्हा तेच तेल वारंवार गरम केले जाते, त्यानुसार आरोग्य.
ऑक्सिडेशन तेव्हा होते जेव्हा चरबी तुटते आणि संयुगे तयार करतात जसे की फ्री रॅडिकल्स आणि काही विशिष्ट परिस्थितीत ट्रान्स फॅट्स.
जास्त प्रमाणात मुक्त रॅडिकल्स पेशींचे नुकसान करू शकतात आणि जळजळ होण्यास हातभार लावू शकतात, तर ट्रान्स फॅट्स हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगाचा धोका वाढवतात.
परिष्करण केल्याने बियाण्यांच्या तेलांमधील काही नैसर्गिकरित्या उद्भवणारे फायदेशीर संयुगे देखील कमी होऊ शकतात, ज्यात पॉलिफेनॉल अँटिऑक्सिडंट्स आणि व्हिटॅमिन ई यांचा समावेश होतो, ज्यामुळे अत्यंत परिष्कृत आवृत्त्या कमी प्रक्रिया केलेल्या किंवा कोल्ड-प्रेस्ड पर्यायांपेक्षा कमी पोषक असतात.
(कार्य(d,s,id){var js,fjs=d.getElementsByTagName(s)[0];if(d.getElementById(id))return;js=d.createElement(s);js.id=id;js.src=”
