राजस्थानच्या सिरोही जिल्ह्यातील माऊंट अबू येथे स्थित दिलवारा जैन मंदिर हे केवळ एक धार्मिक स्थळ नाही तर भारतीय वास्तुकला आणि श्रद्धा यांचा अद्भुत संगम आहे. पांढऱ्या संगमरवरी बनवलेल्या या मंदिराचे नक्षीकाम इतके सुरेख आहे की दगडात जिवंत भावना प्रतिबिंबित होतात. जैन धर्माच्या अनुयायांसाठी हे मंदिर मोक्ष आणि आध्यात्मिक शांतीचे प्रतीक मानले जाते. जैन धर्माच्या मान्यतेनुसार, येथे दर्शन आणि पूजा केल्याने व्यक्तीचे पाप नष्ट होते आणि आत्मा शुद्ध होतो.

दिलवाडा मंदिरात खऱ्या मनाने प्रार्थना करणाऱ्या व्यक्तीला जीवनात आध्यात्मिक शांती मिळते आणि मोक्षाच्या मार्गाची दिशा मिळते, असा विश्वास आहे. दिलवाडा मंदिर परिसरात पाच मुख्य जैन मंदिरे आहेत, ज्यात विमल वसाही, लुन वसाही, पीठलहार, खरतर वसाही आणि महावीर स्वामी मंदिर यांचा समावेश आहे. प्रत्येक मंदिर वेगळ्या जैन तीर्थंकरांना समर्पित आहे आणि प्रत्येक मंदिराच्या भिंती, छत आणि खांबावरील कोरीव काम भारतीय कलेची अद्वितीय उदाहरणे देतात.

दिलवाडा मंदिराशी संबंधित जैन धर्माची मान्यता

• जैन धर्मानुसार, दिलवारा मंदिर हे असे स्थान आहे जिथे तीर्थंकरांच्या उपासनेद्वारे आत्म्याला शुद्धीकरण आणि मोक्षाचा मार्ग दाखवला जातो.
• असे मानले जाते की येथे पूजा केल्याने मनुष्याला पापांपासून मुक्ती मिळते आणि आत्म्याला शांती मिळते.
• जैन अनुयायांचा असा विश्वास आहे की या मंदिराला भेट दिल्याने व्यक्तीचे कर्म बंधन कमी होते आणि त्याला मोक्षमार्गाकडे जाण्याची प्रेरणा मिळते.
• श्वेतांबर जैन संप्रदायासाठी हे स्थान अत्यंत पवित्र मानले जाते.

हे देखील वाचा:घृष्णेश्वर मंदिर: 12 ज्योतिर्लिंगांशी संबंधित या मंदिराची कथा आणि श्रद्धा काय आहे?

मंदिराची वैशिष्ट्ये

दिलवारा मंदिर हे संगमरवरी नक्षीकाम आणि वास्तुकलेसाठी ओळखले जाते. येथे एकूण पाच मुख्य मंदिरे आहेत.

• विमल वसाही मंदिर – भगवान आदिनाथ (प्रथम तीर्थंकर) यांना समर्पित.
• लुन वसाही मंदिर – भगवान नेमिनाथ (22 वे तीर्थंकर) यांना समर्पित.
• पीठल्हार मंदिर – भगवान ऋषभदेव यांना समर्पित.
• वास्तवात वसाही मंदिर – भगवान पार्श्वनाथ (23 वे तीर्थंकर) यांना समर्पित.
• महावीर स्वामी मंदिर – भगवान महावीर (24 वे तीर्थंकर) यांना समर्पित.

मंदिराशी संबंधित ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व

• मान्यतेनुसार, दिलवारा मंदिर 11व्या ते 13व्या शतकात बांधले गेले.
• विमल वसाही मंदिर 1031 मध्ये वीर विमल शाह यांनी बांधले होते, जो त्यावेळी गुजरातचा सोलंकी शासक भीमदेवचा मंत्री होता.
• लुन वसाही मंदिर 1230 मध्ये तेजपाल आणि वास्तुपाल नावाच्या दोन भावांनी बांधले होते, जे गुजरातच्या राजा वीरधवलचे पंतप्रधान होते.

मंदिराच्या संरचनेची वैशिष्ट्ये

• मंदिराच्या भिंती, छत आणि खांब इतके सुंदर कोरलेले आहेत की संगमरवरी जिवंत झाल्यासारखे वाटते.
• संकुलातील प्रत्येक मंदिरात संगमरवरी खिडक्या, फुले आणि देवदेवतांचे कोरीव नक्षीकाम आहे.
• असे म्हणतात की शेकडो कारागिरांनी या कोरीव कामासाठी अनेक दशके काम केले.
• येथील वातावरण अतिशय शांत आणि अध्यात्मिक आहे, जिथे मोबाईल फोन आणि फोटोग्राफीला परवानगी नाही, जेणेकरून ध्यानात कोणताही अडथळा येत नाही.

दिलवाडा मंदिरात जाण्याचा मार्ग

हे मंदिर राजस्थानच्या सिरोही जिल्ह्यातील माउंट अबू येथे आहे.

जवळचे रेल्वे स्टेशन:

अबू रोड रेल्वे स्टेशन – मंदिरापासून सुमारे २८ किलोमीटर अंतरावर आहे.

जवळचे विमानतळ:

उदयपूर विमानतळ – येथून सुमारे 165 किलोमीटर.

रस्ता मार्ग:

राजस्थान आणि गुजरातमधील अनेक शहरांपासून माउंट अबूपर्यंत बस आणि टॅक्सी सेवा उपलब्ध आहेत.

माउंट अबू ते दिलवारा मंदिर हे दोन किलोमीटरचे अंतर आहे, ते टॅक्सी, ऑटोने किंवा पायीही जाता येते.