तुम्ही कर्ज किंवा क्रेडिट कार्डसाठी कधी अर्ज केला असेल, तर तुम्ही हा प्रश्न ऐकला असेल – “तुमचा CIBIL स्कोर काय आहे?” आतापर्यंत हा स्कोअर अपडेट करण्याची प्रक्रिया थोडी संथ होती. तुम्ही EMI द्याल आणि इतर ऍडजस्टमेंट कराल, पण तुमच्या स्कोअरवर परिणाम दिसण्यासाठी दोन आठवडे लागतील. मात्र आता ही प्रतीक्षा संपणार आहे.

रिझव्र्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने क्रेडिट सिस्टम अधिक रिअल-टाइम आणि मजबूत बनवण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. परिणामी, 1 एप्रिल, 2026 पासून संपूर्ण परिस्थिती आमूलाग्र बदलणार आहे. क्रेडिट स्कोअर दर सात दिवसांनी अपडेट केला जाईल. याचा अर्थ असा की तुमच्या आर्थिक सवयी – चांगल्या असोत किंवा वाईट – सहज दिसून येतील. याचा फायदा बँक आणि ग्राहक दोघांनाही होणार आहे.

एप्रिल 2026 पासून कोणते बदल होतील?

आत्तापर्यंत, देशातील सर्व क्रेडिट माहिती कंपन्या (CICs) – जसे की TransUnion, CIBL आणि Experian – दर 15 दिवसांनी एकदा ग्राहकांचा क्रेडिट डेटा अपडेट करत.

RBE च्या नवीन प्रस्तावानुसार,

आता क्रेडिट स्कोअर साप्ताहिक अपडेट केले जातील.

महिन्यातून पाच वेळा डेटा अपडेट केला जाईल.

निश्चित तारखा आहेत: प्रत्येक महिन्याच्या 7, 14, 21 आणि 28 तारखे.

याचा सरळ अर्थ: क्रेडिट स्कोअरमध्ये कोणताही विलंब होणार नाही आणि त्याचा परिणाम लगेच दिसून येईल.

ही नवीन यंत्रणा कशी काम करेल?
आरबीआयने केवळ अपडेट्सची वारंवारता बदलली नाही तर संपूर्ण डेटा प्रवाहाला अंतिम रूप दिले आहे.

हेही वाचा- रेशन कार्डची प्रतीक्षा संपली, सरकार जारी करणार लाखो नवीन कार्ड, वाचा संपूर्ण माहिती

1. संपूर्ण डेटाचे मासिक सादरीकरण

प्रत्येक बँक आणि गैर-सरकारी वित्तीय संस्था (NBFC) ने: महिन्याच्या शेवटच्या तारखेपर्यंत संपूर्ण क्रेडिट डेटा सबमिट करणे आवश्यक आहे. सर्व CIC ला पुढील महिन्याच्या 3 तारखेपर्यंत डेटा सबमिट करावा लागेल.

यामध्ये हे समाविष्ट असेल:

सर्व सक्रिय कर्ज आणि क्रेडिट कार्ड. तसेच अलीकडे बंद खाती.

2. साप्ताहिक अद्यतने = फक्त नवीन बदल

महिन्याच्या मध्यभागी अपडेट (7, 14, 21 आणि 28 तारखेला) बँका फक्त नवीन किंवा बदललेला डेटा सबमिट करतील पूर्ण डेटा नाही. यात समाविष्ट असेल- नवीन कर्जे किंवा कार्ड, EMI पेमेंट किंवा डिफॉल्ट, पत्त्यातील बदल, नाव, हमीदार इ., खात्यातील स्थितीत बदल (जसे की SMA वरून NPA वर जाणे). बँकांना हा डेटा दोन दिवसांत CIC कडे जमा करावा लागेल.

3. आरबीआय निष्काळजीपणावर लक्ष ठेवेल
   कोणतीही बँक किंवा बिगर बँक वित्तीय संस्था (NBFC) विहित मुदतीत डेटा सादर करण्यात अयशस्वी झाल्यास, CIC (कंझर्व्हेटिव्ह इंटरव्हल कंट्रोल सेंटर) ते RBI ला कळवेल. हा अहवाल वर्षातून दोनदा 31 मार्च आणि 30 सप्टेंबर रोजी दक्ष पोर्टलवर प्रकाशित केला जाईल. म्हणजेच या व्यवस्थेत कोणत्याही प्रकारची शिथिलता आणण्यास वाव राहणार नाही.
4. सामान्य माणसाला याचा अर्थ काय?

– तुम्ही वेळेवर EMI भरल्यास, तुमचा क्रेडिट स्कोअर ताबडतोब सुधारेल, तुमचे कर्ज किंवा क्रेडिट कार्ड मंजूर होण्याची शक्यता वाढेल आणि तुम्हाला कमी व्याजदर मिळू शकतात. आपण उशीर केल्यास, एक दिवसाचा विलंब देखील आपल्या स्कोअरवर त्वरित परिणाम करू शकतो. पुढील कर्ज महाग असू शकते किंवा रद्द केले जाऊ शकते. जिथे आधी चुका “लपलेल्या” असत्या, त्या आता लगेच उघड होतील.
बँका आणि गैर-सरकारी वित्तीय संस्थांना (NBFCs) काय फायदे होतील?
तुम्हाला नवीनतम स्कोअर मिळेल. तुम्हाला जुन्या डेटाच्या आधारे कर्ज देण्याची सक्ती केली जाणार नाही. फसवणूक आणि डिफॉल्टचा धोका कमी होईल.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, बँका अधिक सावध राहतील आणि कर्ज देणे अधिक जबाबदार असेल.

क्रेडिट स्कोअर म्हणजे काय?
क्रेडिट स्कोअर हा 3-अंकी क्रमांक (300-900) आहे जो तुमच्या कर्जाच्या पेमेंटची विश्वासार्हता दर्शवतो.

स्कोअर श्रेणी मोजत आहे:
300-550 खराब
550-650 सरासरी
650-750 चांगले
750-900 खूप चांगले

हा गुण खालील घटकांवर आधारित आहे:

ईएमआय आणि कार्ड बिल भरण्याच्या वेळा.

एकूण कर्जाची रक्कम.
तुम्ही किती काळ क्रेडिट वापरत आहात.

तुमचा CIBL स्कोअर कसा तपासायचा?
TransUnion च्या वेबसाइटवर वर्षातून एकदा तुमचा CIBL स्कोअर मोफत तपासा.
वारंवार तपासणीसाठी सशुल्क योजना उपलब्ध आहेत.

अनेक बँका आणि फिनटेक ॲप्स देखील विनामूल्य स्कोअर देतात.

शेवटी, सर्वात महत्वाची गोष्ट आहे:

रिझव्र्ह बँकेच्या या नव्या नियमामुळे कर्जप्रणाली अधिक कठोर, वेगवान आणि पारदर्शक होईल, असा स्पष्ट संदेश मिळतो. चांगल्या वागणुकीला त्वरित बक्षीस मिळेल आणि वाईट वागणूक त्वरित पकडली जाईल. तुम्ही भविष्यात कर्ज घेण्याचा किंवा क्रेडिट कार्ड अपग्रेड करण्याचा विचार करत असाल, तर प्रत्येक EMI आणि प्रत्येक तारीख महत्त्वाची असेल.