नवी दिल्ली, 2 फेब्रुवारी: अहमदाबादहून लंडनला जाणाऱ्या एअर इंडिया ड्रीमलायनरच्या विमानाचा भीषण अपघात होऊन 260 हून अधिक जणांचा मृत्यू झाल्याच्या आठ महिन्यांपेक्षा कमी कालावधीत, एअर इंडियाच्या बोईंग 787 ड्रीमलायनरचे डावे इंधन नियंत्रण स्विच दोनदा 'रन' स्थितीत न राहिल्याने आणि स्पोक-अप सुरू असताना, स्पोकअप लाइनच्या स्पोकअप लाइनवर जाण्यात अपयशी ठरले.

लंडनहून उड्डाण घेतलेले विमान सोमवारी बेंगळुरूमध्ये उतरल्यानंतर ग्राउंड करण्यात आले, त्यानंतर एअरलाइनने सांगितले की त्यांनी विमान ग्राउंड केले आहे आणि या प्रकरणाची तपासणी केली जात आहे.

एअर इंडियाच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, “आम्हाला माहिती आहे की आमच्या वैमानिकांपैकी एकाने बोईंग 787-8 विमानाच्या इंधन नियंत्रण स्विचमध्ये संभाव्य दोष नोंदवला आहे.” “ही प्राथमिक माहिती मिळाल्यानंतर, आम्ही उक्त विमान ग्राउंड केले आहे आणि पायलटच्या समस्यांना प्राधान्याने तपासण्यासाठी OEM चा समावेश करत आहोत,” असे प्रवक्त्याने मूळ उपकरण उत्पादक कंपनी म्हणजेच बोईंगचा संदर्भ देत सांगितले.

या घटनेनंतर, बोईंगच्या प्रवक्त्याने पुष्टी केली की ते एअर इंडियाच्या संपर्कात आहेत आणि “या प्रकरणाच्या त्यांच्या पुनरावलोकनास समर्थन देत आहेत.” एअर इंडियाने सांगितले की त्यांनी नागरी हवाई वाहतूक नियामक महासंचालक नागरी विमान वाहतूक (डीजीसीए) यांना इंधन स्विचशी संबंधित प्रकरणाची माहिती दिली आहे.

जून 2025 मध्ये अहमदाबादमध्ये एअर इंडिया ड्रीमलाइनर क्रॅश झाल्यानंतर, 260 लोक मारले गेले, टाटाच्या मालकीच्या एअरलाइनने आपल्या ताफ्यातील सर्व बोईंग 787 विमानावरील इंधन नियंत्रण स्विच तपासले. एअरलाइनने कळवले होते की त्यांना कोणतीही समस्या आढळली नाही. जुलै 2025 मध्ये, अहमदाबाद ड्रीमलायनर क्रॅशचा शोध घेणाऱ्या अन्वेषकांच्या प्राथमिक अहवालात असे दिसून आले की टेकऑफनंतर काही सेकंदात, विमानाचे इंजिन इंधन नियंत्रण स्विच थोड्या काळासाठी कटऑफ स्थितीत होते, ज्यामुळे त्यांना इंधनाची भूक लागली होती.

इंधन स्विच हे स्विचेस आहेत जे विमानाच्या इंजिनमध्ये इंधन प्रवाहाचे नियमन करतात. ते जमिनीवर इंजिन सुरू करण्यासाठी किंवा बंद करण्यासाठी किंवा उड्डाण दरम्यान इंजिनमध्ये बिघाड झाल्यास मॅन्युअली बंद करण्यासाठी किंवा पुन्हा सुरू करण्यासाठी पायलट वापरतात. विमानचालन तज्ञ म्हणतात की पायलट चुकून इंजिनला फीड करणारे इंधन स्विच हलवू शकत नाही. परंतु हलविल्यास, परिणाम तात्काळ होईल, ज्यामुळे इंजिनची शक्ती कमी होईल.

787 वरील दोन इंधन नियंत्रण स्विच थ्रस्ट लीव्हर्सच्या खाली स्थित आहेत. स्थितीत राहण्यासाठी स्विच स्प्रिंग-लोड केलेले आहेत. एक रन मधून कटऑफमध्ये बदलण्यासाठी, पायलटला प्रथम स्विच वर खेचणे आवश्यक आहे आणि नंतर ते रनमधून कटऑफवर किंवा त्याउलट हलवावे लागेल. दोन मोड आहेत: 'कटऑफ' आणि 'रन'.

अहमदाबाद हवाई अपघातात, फ्लाइट रेकॉर्डरनुसार, टेकऑफच्या काही सेकंदांनंतर, दोन्ही इंजिनांचे स्विचेस एका सेकंदाच्या अंतराने एकामागून एक 'रन' वरून 'कटऑफ'मध्ये बदलले. परिणामी, इंजिनची शक्ती कमी होऊ लागली. कॉकपिट व्हॉईस रेकॉर्डरवर एका वैमानिकाने दुसऱ्याला इंधन का कापले असे विचारताना ऐकले. “दुसऱ्या पायलटने असे केले नाही असे उत्तर दिले,” असे अहवालात म्हटले आहे. फ्लाइटच्या कॅप्टनने कोणती टिप्पणी केली आणि कोणती फर्स्ट ऑफिसरने हे ओळखले नाही.

काही सेकंदांनंतर, प्राथमिक अहवालानुसार, स्विचेस परत 'रन' करण्यासाठी फ्लिप केले गेले, परंतु इंधन पुरवठा पुन्हा सुरू होण्यापूर्वीच विमान क्रॅश झाले. दोन्ही इंधन नियंत्रण स्विच अपघाताच्या ठिकाणी 'रन' स्थितीत आढळले, असे त्यात म्हटले आहे. जेव्हा विमान उड्डाण करत असताना इंधन नियंत्रण स्विचेस 'कटऑफ' वरून 'रन'वर हलवले जातात, तेव्हा प्रत्येक इंजिनची नियंत्रण प्रणाली स्वयंचलितपणे प्रज्वलन आणि इंधन परिचयाचा रिलाइट आणि थ्रस्ट रिकव्हरी क्रम व्यवस्थापित करते, अहवालात म्हटले आहे.

(रोहित कुमार)