लोक त्यांच्या मौल्यवान वस्तू आणि महत्वाची कागदपत्रे सुरक्षित ठेवण्यासाठी बँक लॉकर वापरतात. ग्राहकांच्या सुरक्षिततेची खात्री करण्यासाठी बँका 24×7 सीसीटीव्ही पाळत ठेवणे, नियंत्रित प्रवेश, अलार्म सिस्टम आणि इतर आधुनिक सुरक्षा उपाय प्रदान करतात. तथापि, बँक लॉकर्सचा वापर केवळ वैध आणि विहित हेतूंसाठी केला जाऊ शकतो. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने बँक लॉकर्सशी संबंधित काही नियमांमध्ये सुधारणा करून नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. या अटींनुसार, लॉकर वापरकर्त्यांनी सुधारित लॉकर करार आणि त्याच्या अटी व शर्तींचे पालन करणे आवश्यक आहे.

तुम्ही काय ठेवू शकता आणि काय ठेवू शकत नाही?
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या म्हणण्यानुसार, बँक लॉकर्स कोणत्याही बेकायदेशीर किंवा बेकायदेशीर कारणासाठी वापरता येत नाहीत. धोकादायक, प्रतिबंधित किंवा बेकायदेशीर वस्तू लॉकरमध्ये ठेवल्यास कठोर कारवाई होऊ शकते. आपण काय ठेवू शकता आणि काय ठेवू शकत नाही ते पाहूया.

बँक लॉकरमध्ये ठेवता येणाऱ्या वस्तू:
दागिने
कर्जाची कागदपत्रे
मालमत्तेशी संबंधित कागदपत्रे
जन्म प्रमाणपत्र
विवाह प्रमाणपत्र
विमा पॉलिसी
बचत प्रमाणपत्र
इतर गोपनीय आणि मौल्यवान कागदपत्रे
खालील वस्तू बँक लॉकरमध्ये ठेवता येत नाहीत:
रोख आणि चलन
शस्त्रे आणि दारूगोळा
औषधे
स्फोटके आणि प्रतिबंधित वस्तू
ज्वलनशील किंवा किरणोत्सर्गी वस्तू
धोकादायक किंवा बेकायदेशीर पदार्थ

शिवाय, लॉकरमध्ये अशी कोणतीही वस्तू ठेवता येणार नाही ज्यामुळे बँक किंवा इतर ग्राहकांची गैरसोय किंवा नुकसान होऊ शकते. ग्राहकांची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी आणि बँकिंग प्रणालीमध्ये पारदर्शकता राखण्यासाठी हे RBI नियम लागू करण्यात आले आहेत. लॉकर धारकांनी बँकेने जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करावे आणि त्यांच्या लॉकर कराराचे वेळेवर नूतनीकरण करावे.

लॉकरचे भाडे सलग तीन वर्षे भरले नाही तर?
जर एखाद्या ग्राहकाने सलग तीन वर्षे बँक लॉकरचे भाडे भरले नाही, तर बँकेला लॉकर पाडण्याचा अधिकार आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, बँक अशा परिस्थितीत विहित प्रक्रियेचे पालन करून लॉकर उघडू शकते. तथापि, कायदेशीरदृष्ट्या, हे लॉकर उघडण्याची प्रक्रिया काटेकोरपणे नियंत्रित आणि पारदर्शक असणे आवश्यक आहे. बँक लॉकरमधून बाहेर काढलेल्या सर्व वस्तूंची तपशीलवार यादी तयार करावी. त्यानंतर, लॉकरच्या वस्तू ग्राहकाला देताना, भविष्यात कोणताही वाद टाळण्यासाठी यादीसाठी ग्राहकाची लेखी संमती घेणे बंधनकारक आहे. रिझर्व्ह बँकेने स्पष्ट केले आहे की लॉकर ऑपरेशन्सच्या संदर्भात उचललेली सर्व पावले ग्राहकांच्या हिताचे संरक्षण आणि बँकिंग प्रणालीमध्ये पारदर्शकता राखण्यासाठी आहेत. बँकांनी अशा प्रकरणांमध्ये विहित केलेले नियम आणि प्रक्रिया काटेकोरपणे पाळल्या पाहिजेत.