भारतात पान हा केवळ खाद्यपदार्थ नसून सांस्कृतिक ओळख आहे. लग्नापासून ते सणासुदीपर्यंत सुपारीचे विशेष महत्त्व मानले जाते. पण जेव्हा आरोग्याचा प्रश्न येतो तेव्हा विशेषतः मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान अन्नाबाबत प्रश्न आणि चिंता दोन्ही वाढतात. लोकांना अनेकदा प्रश्न पडतो की मधुमेही रुग्ण सुपारी खाऊ शकतात की नाही? सुपारीचा थेट रक्तातील साखरेवर परिणाम होतो का? आणि जर होय, तर कोणत्या मार्गाने?
या अहवालात आम्ही मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान तज्ज्ञांचे मत, वैज्ञानिक तथ्ये आणि संशोधनाच्या आधारे आम्ही संपूर्ण माहिती देण्याचा प्रयत्न करू.
भारतात लाखो लोक मधुमेहाने त्रस्त आहेत. अशा स्थितीत जेवणाबाबत प्रत्येक गोष्टीवर प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे. सुपारी, चुना, कतेचू, तंबाखू आणि गोड चव यासारख्या पानात वापरल्या जाणाऱ्या घटकांचा थेट चयापचयावर परिणाम होतो. त्यामुळे मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान याबाबत संभ्रम कायम आहे.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान खाणे धोकादायक असू शकते. सुपारीच्या पानांमध्ये असलेल्या सुपारीत अरेकोलिन नावाचा घटक आढळतो, ज्यामुळे शरीराची इन्सुलिन संवेदनशीलता कमी होऊ शकते. त्याचा थेट परिणाम रक्तातील साखरेच्या पातळीवर होतो.
यामुळेच मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान तज्ञ नियमित सेवन करण्यास मनाई करतात.
पानात तंबाखू मिसळल्यास धोका आणखी वाढतो. तंबाखूमुळे केवळ साखरेचे चयापचय बिघडत नाही तर हृदयविकार आणि तोंडाच्या कर्करोगाचा धोकाही वाढतो. मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान तंबाखूचे सेवन केल्यास ही स्थिती अधिक गंभीर होऊ शकते.
गोड पानात साखर, गुलकंद आणि गोड चव असतात. यामुळे थेट रक्तातील साखर वाढते. अशा मध्ये मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान विशेषतः गोड सुपारी हे सर्वात हानिकारक मानले जाते.
आता प्रश्न पडतो की मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान फक्त पानांच्या स्वरूपात घेता येईल का? अनेक संशोधनातून असे समोर आले आहे की सुपारीच्या पानांमध्ये काही अँटी-हायपरग्लायसेमिक गुणधर्म आढळतात.
असे काही तज्ज्ञांचे मत आहे मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान जर फक्त पानांपुरते मर्यादित असेल आणि तेही चुना, काते, सुपारी आणि तंबाखूशिवाय, तर त्यामुळे मर्यादित प्रमाणात कोणतेही नुकसान होत नाही.
आयुर्वेदानुसार, सुपारी पचन सुधारण्यास आणि जळजळ कमी करण्यास मदत करते. पण आयुर्वेदही असेच सांगतो मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान त्यात कोणतेही हानिकारक घटक जोडले गेले नाहीत तरच ते सुरक्षित आहे.
लक्षात ठेवा, मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान प्रत्येक व्यक्तीवर त्याचा सारखाच परिणाम होत नाही. काहींना फायदा तर काहींना तोटा होऊ शकतो.
या लोकांसाठी मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान ते पूर्णपणे टाळणे चांगले मानले जाते.
असे एकूण तज्ज्ञांचे मत आहे मधुमेहामध्ये सुपारीचे पान सावधगिरी न बाळगता खाऊ नये. सुपारी, तंबाखू आणि गोड सुपारी यापासून दूर राहणे गरजेचे आहे. जर तुम्हाला सुपारीची पाने खायची असतील तर साधी पाने खावीत आणि तीही डॉक्टरांच्या सल्ल्याने.
आरोग्याच्या बाबतीत थोडासा निष्काळजीपणा देखील मोठा धोका बनू शकतो, त्यामुळे चवीपेक्षा आरोग्याला प्राधान्य देणे शहाणपणाचे आहे.
