दुपारच्या जेवणापासून ते रात्रीच्या जेवणापर्यंत भारतीयांना पोळ्या खायला आवडते. अनेकदा तुम्ही पाहिले असेल की घरात सदस्यांची संख्या लक्षात घेऊन किंवा मोजत पोळ्या बनवल्या जातात. अनेकदा स्वयंपाकघरातून आवाज येतो की मी किती भाकरी करू, किती पोळ्या खाऊ? तुमच्या घरातही असेच घडते का? खरे तर आजकालच्या काळात अनेक लोक मोजून पोळ्या खातात. शहरी लोकांसाठीही ही पद्धत योग्य आहे, कारण उरलेल्या पोळ्या फेकून देण्यापेक्षा ही पद्धत चांगली आहे. पण तुम्हाला माहित आहे का की मोजून भाकरी बनविणे अशुभ मानले जाते? होय, आपण ते बरोबर ऐकले आहे. तर जाणून घेऊया आपण मोजून पोळ्या का बनवू नयेत. चपाती किंवा पोळी हा भारतीय आहाराचा अत्यंत महत्त्वाचा घटक मानला जातो.
गव्हाच्या पिठापासून बनणारी ही साधी पण पौष्टिक भाकरी दैनंदिन जेवणात ऊर्जा आणि तृप्ती देणारी असते. गहू हा कार्बोहायड्रेट्सचा चांगला स्रोत असल्यामुळे शरीराला आवश्यक ऊर्जा मिळते आणि दिवसभर काम करण्याची ताकद टिकून राहते. विशेषतः संपूर्ण गव्हाच्या पिठापासून बनवलेली पोळी फायबरने समृद्ध असते, ज्यामुळे पचनक्रिया सुरळीत राहते आणि बद्धकोष्ठतेसारख्या तक्रारी कमी होतात. पोळीमध्ये बी-समूह जीवनसत्त्वे, लोह, मॅग्नेशियम आणि झिंक यांसारखी खनिजेही आढळतात, जी शरीराच्या विविध कार्यांसाठी उपयुक्त असतात.
भाताच्या तुलनेत पोळी हळूहळू पचते, त्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी झपाट्याने वाढत नाही आणि मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनाही नियंत्रित प्रमाणात ती उपयुक्त ठरू शकते. चपाती खाण्याचा आणखी एक महत्त्वाचा फायदा म्हणजे वजन नियंत्रणात मदत होणे. कारण ती तेलकट नसते (जर तुपाचा अतिरेक केला नाही तर) आणि जास्त काळ पोट भरल्यासारखे वाटते.
फायबरमुळे भूक लवकर लागत नाही आणि अनावश्यक खाणे टाळले जाते. तसेच, संपूर्ण गव्हामधील नैसर्गिक घटक हृदयाच्या आरोग्यासाठीही लाभदायक मानले जातात. नियमितपणे पोळी, भाजी, डाळ आणि सॅलड असा संतुलित आहार घेतल्यास शरीराला आवश्यक प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे योग्य प्रमाणात मिळतात. क्रीडापटू, शारीरिक मेहनत करणारे कामगार किंवा विद्यार्थ्यांसाठी पोळी ऊर्जा टिकवून ठेवण्यास मदत करते. शिवाय, घरच्या घरी ताजी बनवलेली पोळी स्वच्छ, सुरक्षित आणि रसायनमुक्त असल्यामुळे आरोग्यास अधिक चांगली ठरते.
सांस्कृतिक आणि सामाजिक दृष्टिकोनातूनही पोळीचे महत्त्व मोठे आहे. भारतीय कुटुंबात जेवणाच्या ताटात पोळी असणे म्हणजे पूर्ण जेवण अशी भावना असते. विविध भागांत ज्वारी, बाजरी, नाचणी यांसारख्या धान्यांच्या भाकऱ्याही केल्या जातात, ज्यामुळे पोषणमूल्य अधिक वाढते.
आजच्या धावपळीच्या जीवनात फास्ट फूडच्या वाढत्या वापरामुळे अनेक आरोग्यसमस्या निर्माण होत आहेत; अशा वेळी साधी, घरगुती पोळी हा आरोग्यदायी पर्याय ठरतो. मात्र, प्रमाण आणि संतुलन महत्त्वाचे आहे. अति प्रमाणात कोणतेही अन्न खाल्ल्यास दुष्परिणाम होऊ शकतात. म्हणूनच संतुलित आहारात योग्य प्रमाणात चपातीचा समावेश केल्यास ती शरीरासाठी ऊर्जा, पचनसुलभता आणि दीर्घकालीन आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते.
तणाव – अन्न ही एक पवित्र गोष्ट आहे, जी पोषण आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे. पोळ्या मोजून बनवणे अशुभ मानले जाते. हे सूचित करते की आपल्याकडे गोष्टींची कमतरता आहे आणि ही विचारसरणी आपल्या जीवनात गरिबी, तणाव यांना आमंत्रित करते. त्यामुळे पोळ्या कधीही मोजून बनवू नयेत.
सूर्यदेवाचा अपमान – असे मानले जाते की गव्हाचा संबंध सूर्यदेवाशी आहे आणि जेव्हा आपण मोजून पोळ्या बनवतो तेव्हा तो सूर्यदेवाचा अपमान मानला जातो.
नकारात्मक ऊर्जा – स्वयंपाकघराला घराचे हृदय म्हणतात. त्यामुळे स्वयंपाक करताना आनंद झाला पाहिजे. असे मानले जाते की जर तुम्ही मोजून किंवा तणावात पोळ्या बनवल्या तर खाणाऱ्यालाही नकारात्मक ऊर्जा मिळेल.
रोट्यांची कमतरता – मोजून पोळ्या बनवल्या आणि कोणी जास्त खाल्ल्यास पोळ्या कमी होतात. किंवा एखाद्याला खूप भूक लागली असेल तर त्याला मोजणीमुळे भूक लागली असेल.
