अमेरिका आणि इराण यांच्यातील जवळपास ४० दिवसांच्या भीषण संघर्षानंतर, दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाची घोषणा करण्यात आली आहे, ज्यामुळे तात्पुरत्या युद्धविरामाची आशा निर्माण झाली आहे. संयुक्त राष्ट्रांचे महासचिव अँटोनियो गुटेरेस यांनी या युद्धविरामाचे वर्णन सर्वसमावेशक शांततेच्या दिशेने एक सकारात्मक पाऊल असे केले आहे, परंतु लेबनॉनमध्ये इस्रायलकडून सुरू असलेल्या हल्ल्यांच्या वृत्तांवरून परिस्थिती अत्यंत नाजूक असल्याचे दिसून येते.

२८ फेब्रुवारी रोजी इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर हवाई हल्ले करून या युद्धाला सुरुवात केली. त्यानंतर इराणने प्रत्युत्तरादाखल ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले केले, ज्याचा परिणाम आखाती प्रदेशातील देशांवरही झाला आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी अमेरिका आणि इराण यांच्यात जाहीर झालेल्या दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाचे स्वागत केले आहे आणि सर्व पक्षांना त्याच्या तरतुदींचा आदर करण्याचे आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार आपली कर्तव्ये पूर्ण करण्याचे आवाहन केले आहे.

संयुक्त राष्ट्रांचे प्रमुख अँटोनियो गुटेरेस यांनी यावर जोर दिला की, नागरिकांचे प्राण वाचवण्यासाठी आणि वाढत्या मानवतावादी संकटाची तीव्रता कमी करण्यासाठी हिंसाचार थांबवणे अत्यावश्यक आहे. त्यांनी पाकिस्तानसह ज्या देशांनी हा करार शक्य करण्यात भूमिका बजावली, त्यांच्या प्रयत्नांची प्रशंसाही केली.

संयुक्त राष्ट्रांचे मानवाधिकार उच्चायुक्त वोल्कर तुर्क म्हणाले, "मला मनापासून आशा आहे की अमेरिका आणि इराणने जाहीर केलेला युद्धविराम, अनेक आठवड्यांपासून या युद्धाच्या वेदना सहन करणाऱ्या आणि मोठ्या धोक्यात असलेल्या सर्व नागरिकांना दिलासा देईल.

मी सर्व पक्षांना आवाहन करतो की त्यांनी प्रामाणिक पावले उचलावीत आणि हे पहिले पाऊल एका सर्वसमावेशक करारात रूपांतरित होईल याची खात्री करावी. लेबनॉनमधील युद्धामुळे होणारे दुःख आणि वेदना संपवणे देखील अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ते म्हणाले की, मानवाधिकारांचे संरक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याचा आदर राखून एक चिरस्थायी प्रादेशिक शांतता आवश्यक आहे." लेबनॉनमध्ये लाखो लोक विस्थापित झाले आहेत.

दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाचे स्वागत करताना, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) पूर्व भूमध्य सागरी विभागाच्या संचालक हनान बल्खी म्हणाल्या की, लेबनॉनमध्ये अशाच प्रकारच्या युद्धविरामाची तातडीने गरज आहे. त्यांनी इशारा दिला की, सुरू असलेला हिंसाचार आणि विस्थापन आधीच नाजूक असलेल्या आरोग्य व्यवस्थेवर आणखी ताण आणू शकते.

संचालक हनान बल्खी यांनी सांगितले की, युद्ध वाढल्यापासून, जवळपास प्रत्येक ५ पैकी १ व्यक्ती विस्थापित झाली आहे, ५,००० हून अधिक लोक जखमी झाले आहेत आणि १,५०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. संयुक्त राष्ट्र लोकसंख्या निधीने (UNFPA) इशारा दिला आहे की मध्य पूर्वेत, विशेषतः लेबनॉन, सीरिया, इराक, येमेन आणि व्याप्त पॅलेस्टिनी प्रदेशात लैंगिक हिंसाचाराचा (GBV) धोका मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे.

विस्थापन, असुरक्षितता आणि आधीच कमकुवत असलेल्या सुरक्षा यंत्रणा कोलमडल्यामुळे, १८ दशलक्षाहून अधिक महिला आणि मुली आता वाढत्या धोक्यात आहे. एकट्या लेबनॉनमध्येच, विस्थापित लोकांची संख्या १० लाखांपेक्षा जास्त झाली आहे, ज्यामुळे असुरक्षितता आणखी वाढली आहे.

९ मार्च २०२६ रोजी लेबनॉनमधील दाहिय उपनगरात झालेल्या हवाई हल्ल्यानंतर, बेरूतच्या एका धुळीच्या मैदानावर तात्पुरत्या तंबूंमध्ये आणि निवाऱ्यांमध्ये विस्थापित कुटुंबे. पार्श्वभूमीवर उंच इमारती असताना, लोक एका लहानशा आगीवर स्वयंपाक करताना दिसत आहेत.

तेलाच्या किमती घसरल्या

अमेरिका आणि इराण यांच्यात दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाच्या घोषणेनंतर तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण झाली आहे. सुरुवातीच्या व्यवहारात ब्रेंट क्रूड तेलाची किंमत जवळपास १३ टक्क्यांनी घसरून प्रति बॅरल सुमारे ९५ डॉलर झाली. घसरण होऊनही, २८ फेब्रुवारीपूर्वीच्या तुलनेत किमती अजूनही लक्षणीयरीत्या जास्त आहेत, जेव्हा कच्च्या तेलाचा भाव प्रति बॅरल सुमारे ७० डॉलर होता.

तज्ञांच्या मते, या संकटाच्या व्यापक आर्थिक परिणामांबद्दल चिंता कायम आहे, विशेषतः परदेशातून येणाऱ्या पैशांवर (रेमिटन्सवर) अवलंबून असलेल्या विकसनशील अर्थव्यवस्थांसाठी, ज्या आधीच वाढता खर्च आणि आर्थिक दबावाचा सामना करत आहे.

महासचिवांचे प्रत्यक्ष जमिनीवरील वैयक्तिक दूत

श्रीलंकेतील एका पक्क्या रस्त्यावर इंधनाच्या तुटवड्याच्या संकटात इंधन भरण्यासाठी रंगीबेरंगी ऑटोरिक्षांची एक लांब रांग थांबली आहे. महासचिवांचे वैयक्तिक दूत, जीन आर्नो, सध्या मध्य-पूर्व प्रदेशात सर्वसमावेशक आणि चिरस्थायी शांततेच्या प्रयत्नांना पाठिंबा देण्यासाठी आहेत.

जीन आर्नो यांना आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीमध्ये जवळपास चार दशकांचा अनुभव आहे, ज्यात मध्यस्थी आणि शांतता प्रक्रियेवर विशेष लक्ष केंद्रित आहे. त्यांनी आफ्रिका, आशिया, युरोप आणि लॅटिन अमेरिकेत संयुक्त राष्ट्रांच्या मोहिमांचे नेतृत्व केले आहे.

ALSO READ: ट्रम्प यांनी इराणसोबत शस्त्रसंधीची घोषणा केली, होर्मुझबाबत प्रमुख अटी ठेवल्या

अलीकडच्या वर्षांत, त्यांनी कोलंबिया शांतता चर्चेत महासचिवांचे प्रतिनिधी म्हणून आणि नंतर २०१६ च्या शांतता करारानंतर तेथील संयुक्त राष्ट्रांच्या मोहिमेवर देखरेख करणारे विशेष प्रतिनिधी म्हणून काम केले. त्यांनी बोलिव्हिया, अफगाणिस्तान आणि प्रादेशिक मुद्द्यांसाठी महासचिवांचे वैयक्तिक दूत म्हणूनही काम पाहिले आहे.

ALSO READ: इस्रायलने इराणचे ८ पूल उद्ध्वस्त केले, नेतान्याहू म्हणाले, 'दहशतवादी राजवट चिरडून टाकत आहेत

Edited By- Dhanashri Naik