मग ते कोलकाताचे पार्टी सर्किट असो किंवा दिल्लीचे कॅफे. तरुण पिढीच्या हातात सुरा किंवा कॉकटेलऐवजी पांढरे पेय आजकाल पाहायला मिळते. अलीकडील अभ्यास असे सूचित करतात की जनरल जी किंवा नवीन पिढीमध्ये पारंपारिक मद्यपान कमी होत आहे. ते त्यांच्या शरीराबद्दल पूर्वीपेक्षा जास्त जागरूक आहेत. विविध आकडेवारीनुसार, 18 ते 34 वर्षे वयोगटातील मद्यपानाचे प्रमाण गेल्या चार वर्षांत लक्षणीयरीत्या कमी झाले आहे. पण व्यसन पूर्णपणे नाहीसे झाले? कदाचित नाही. त्यापेक्षा दारूला थेट पर्याय म्हणून स्थानिक आणि नैसर्गिक पेये आता तरुणांच्या पसंतीच्या यादीत येऊ लागली आहेत. एकेकाळी कोम्बुचा शहराची चर्चा होती, पण आता आसामची पारंपारिक राईस बिअर चर्चेच्या केंद्रस्थानी आहे.

परंपरेला नवा वळण?

तांदळाची बिअर, किंवा तांदूळापासून बनवलेले पेय, ईशान्य भारतात अनेक शतकांपासून आहे. आसामच्या विविध जमातींद्वारे याला 'जुडिमा', 'अपॉन्ग' किंवा 'रोही' म्हणून ओळखले जाते. अलीकडे, शहरातील लक्झरी कॅफेमध्येही त्याची मागणी वाढली आहे. कधी हे पेय तांदळाची पावडर विशेष औषधी वनस्पतींमध्ये मिसळून बनवले जाते, तर कधी उकडलेले तांदूळ थंड करून आणि आंबवून तयार केले जाते. त्यात अल्कोहोलचे प्रमाण साधारणपणे ५ ते १० टक्के असते. तथापि, कॅफेमध्ये दिल्या जाणाऱ्या राईस बिअरची काहीवेळा जुन्यापेक्षा थोडी वेगळी चव असते. सोशल मीडियाच्या राजवटीत ते आता स्टेटस सिम्बॉल बनले आहे.

निरोगी किंवा फक्त व्यसन?

तांदळाची बिअर हर्बल आणि आरोग्यदायी आहे असे अनेकांना वाटते. हे अंशतः खरे आहे. किण्वन काही फायदेशीर सूक्ष्मजंतू तयार करतात जे पचनास मदत करू शकतात. परंतु हे फक्त मध्यम पिण्याच्या बाबतीत लागू होते. खरं तर ते एक औषध आहे. यामध्ये असलेल्या अल्कोहोलचे नियमित सेवन केल्यास यकृताला गंभीर नुकसान होऊ शकते. हृदयविकाराच्या वाढत्या जोखमीपासून ते नैराश्यापर्यंत — दुष्परिणाम अनेक आहेत. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की ते नैसर्गिक घटकांनी बनवलेले असल्यामुळे त्याला आरोग्यदायी पेय समजणे चुकीचे ठरेल. जास्त प्रमाणात राईस बिअर प्यायल्याने शरीरात डिहायड्रेशन होऊ शकते. त्यामुळे ते 'निरागस' पेय समजण्याचे कारण नाही. पर्यायी व्यसनांबद्दल जागरूकता देखील महत्त्वाची आहे.