आजच्या व्यस्त जीवनात पोषणाचा अभाव ही एक मोठी समस्या बनत आहे. डॉक्टरांच्या मते, शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी प्रथिने, कार्बोहायड्रेट्स आणि खनिजे तितकेच महत्त्वाचे असतात. व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता तसेच टाळावे.
खरं तर व्हिटॅमिन बी 12 कोबालामिन असेही म्हणतात. शरीरात डीएनए तयार करण्यात, लाल रक्तपेशी म्हणजेच आरबीसी तयार करण्यात आणि मज्जासंस्था निरोगी ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. शरीरात असताना व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता जेव्हा हे होऊ लागते, तेव्हा हळूहळू अनेक प्रकारच्या शारीरिक आणि मानसिक समस्या दिसू लागतात.
तज्ञ म्हणतात की शरीर स्वतःहून व्हिटॅमिन बी 12 तयार करत नाही. त्यामुळे आहारात पोषक तत्वांची कमतरता असल्यास व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता होणार हे जवळपास निश्चित आहे. म्हणूनच डॉक्टर अनेकदा संतुलित आहार घेण्याचा आणि जीवनसत्त्वे समृध्द अन्न खाण्याचा सल्ला देतात.
व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता जेव्हा शरीराला हे पोषक तत्व पुरेशा प्रमाणात मिळत नाही तेव्हा असे होते. हे जीवनसत्व सामान्यतः मांस, अंडी, दूध, दही आणि इतर प्राणीजन्य पदार्थांमध्ये आढळते.
अनेकदा शाकाहारी व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता जास्त दिसतात कारण त्यांच्या आहारात नैसर्गिक स्रोत कमी असतात. याशिवाय, काहीवेळा पचनसंस्थेशी संबंधित समस्या किंवा शरीरात पोषक तत्वांचे योग्य शोषण न होणे. व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता होऊ शकते.
आजकाल खाण्यापिण्याच्या अनियमित सवयी, जंक फूड आणि धकाधकीच्या जीवनशैलीमुळे, व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता वेगाने वाढत आहे. ही समस्या दीर्घकाळ राहिल्यास अशक्तपणा, मज्जातंतू कमजोर होणे, मानसिक थकवा यासारख्या समस्याही उद्भवू शकतात.
डॉक्टरांच्या मते व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता जेव्हा असे होते तेव्हा शरीर अनेक प्रकारचे सिग्नल देऊ लागते. ही चिन्हे वेळीच ओळखणे फार महत्वाचे आहे.
जास्त काम न करताही थकवा जाणवत असेल तर हे व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता चे प्रारंभिक लक्षण असू शकते.
शरीरात लाल रक्तपेशींची कमतरता आहे, ज्यामुळे चक्कर येणे आणि अशक्तपणाची समस्या वाढू शकते. हे देखील व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता चे मोठे चिन्ह आहे.
अनेकांना अचानक विसरण्याची समस्या उद्भवू लागते. बर्याच काळापासून तज्ञांच्या मते व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता तिथे राहिल्याने मेंदूवर परिणाम होऊ शकतो.
कमकुवत मज्जासंस्थेमुळे, हात आणि पायांना मुंग्या येणे किंवा सुन्नपणा जाणवू शकतो. हे देखील व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता शी संबंधित लक्षण आहे.
थोडीशी क्रिया करूनही श्वास घेण्यास त्रास होत असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. कधीकधी देखील व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता मुळे घडते.
आयुर्वेदात शतावरी ही अतिशय शक्तिशाली औषधी वनस्पती मानली जाते. त्याचे वैज्ञानिक नाव शतावरी रेसमोसस आहे. आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्ये, शरीराचे पोषण आणि ऊर्जा वाढवणारी औषधी वनस्पती म्हणून वर्णन केले आहे.
आयुर्वेद तज्ञांच्या मते, शतावरी शरीराची पचन क्षमता सुधारते आणि पोषक तत्वांचे शोषण वाढवण्यास मदत करते. या कारणास्तव ते व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता संबंधित बाबींमध्ये ते उपयुक्त मानले जाते.
आयुर्वेदिक तज्ञ म्हणतात की शतावरी शरीराची पौष्टिक क्षमता वाढवते आणि शरीराला आवश्यक घटक चांगल्या प्रकारे शोषण्यास मदत करते. यामुळे व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता संघर्ष करत असलेल्या लोकांसाठी उपयुक्त असू शकते.
जरी शतावरी थेट व्हिटॅमिन बी 12 प्रदान करत नाही, तरीही ते शरीरातील चयापचय मजबूत करून मदत करते. व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता मुळे होणारे परिणाम कमी करण्यात मदत होऊ शकते.
आधुनिक वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, एखाद्या व्यक्तीला गंभीर असल्यास व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता असे असेल तर केवळ आयुर्वेदिक औषधी वनस्पतींवर अवलंबून राहणे योग्य नाही. त्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला आणि गरज भासल्यास पूरक आहाराचीही गरज भासू शकते.
त्यामुळे शतावरीकडे संपूर्ण उपचार नसून आश्वासक उपाय म्हणून पाहिले जाते.
शतावरी अनेक प्रकारे सेवन करता येते. आयुर्वेदिक तज्ञ साधारणपणे खालील पद्धतींची शिफारस करतात:
एक चमचा शतावरी पावडर दूध किंवा कोमट पाण्यासोबत घेता येते.
आजकाल बाजारात शतावरी कॅप्सूलही उपलब्ध आहेत, ज्याचे सेवन डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार करता येते.
काही लोक शतावरीचा डेकोक्शन तयार करून पितात, ज्यामुळे शरीराला पोषण मिळते आणि व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता यामुळे येणारा अशक्तपणा कमी होऊ शकतो.
असे आरोग्य तज्ज्ञ सांगतात व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता ते टाळण्याचा उत्तम उपाय म्हणजे संतुलित आहार घेणे.
दूध, दही आणि चीज हे व्हिटॅमिन बी12 चे चांगले स्रोत मानले जातात.
मांसाहार करणाऱ्यांसाठी अंडी आणि मांस व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता काढण्यास मदत करतात.
आजकाल बाजारात अनेक खाद्यपदार्थ उपलब्ध आहेत ज्यात व्हिटॅमिन बी 12 मिसळले जाते. हे पण व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, जर एखाद्या व्यक्तीला दीर्घकाळ थकवा, चक्कर येणे किंवा स्मरणशक्तीचा त्रास होत असेल तर त्याने त्वरित तपासणी करून घ्यावी. कधीकधी ही लक्षणे व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता शी जोडलेले असू शकते.
वेळीच तपासणी करून योग्य उपचार सुरू केले तर डॉ. व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता गंभीर समस्या टाळता येतील.
आजच्या काळात खाण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि धकाधकीच्या जीवनशैलीमुळे व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता ही एक सामान्य समस्या होत आहे. ही कमतरता केवळ शारीरिकच नाही तर मानसिक आरोग्यावरही परिणाम करू शकते.
आयुर्वेदात शतावरी ही एक महत्त्वाची औषधी वनस्पती मानली जाते जी शरीराला आणि त्याचे पोषण करते व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता शी संबंधित प्रभाव कमी करण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. मात्र, संतुलित आहार, नियमित तपासणी आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच या समस्येला प्रभावीपणे तोंड देता येईल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
