मुंबई: भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने एक अत्यंत सकारात्मक बातमी समोर आली आहे. नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंज (NSE) वरील अद्वितीय (युनिक) नोंदणीकृत गुंतवणूकदारांची संख्या 27 एप्रिल 2026 रोजी 13 कोटींच्या ऐतिहासिक टप्प्यावर पोहोचली आहे. विशेष म्हणजे, महाराष्ट्र दिनाच्या पूर्वसंध्येला आलेल्या या आकडेवारीनुसार, 2 कोटी गुंतवणूकदारांसह महाराष्ट्र देशात अव्वल स्थानी कायम असून राज्याने गुजरातवर आपले वर्चस्व पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे.
भारतीय शेअर बाजारातील गुंतवणुकीचा वेग थक्क करणारा आहे. सप्टेंबर 2025 मध्ये गुंतवणूकदारांचा आकडा 12 कोटींवर होता, जो अवघ्या सात महिन्यांत 1 कोटींनी वाढून 13 कोटींवर पोहोचला आहे. सुरुवातीला 1 कोटी गुंतवणूकदार गाठण्यासाठी एक्स्चेंजला 14 वर्षे लागली होती, मात्र आता दर 6 ते 8 महिन्यांत 1 कोटी नवीन गुंतवणूकदारांची भर पडत आहे.
गुंतवणुकीच्या बाबतीत नेहमीच आघाडीवर मानल्या जाणाऱ्या गुजरातला महाराष्ट्राने मोठ्या फरकाने मागे टाकले आहे. 31 मार्च 2026 पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार:
• महाराष्ट्र: 2 कोटी गुंतवणूकदार
• उत्तर प्रदेश: 1.5 कोटी गुंतवणूकदार
• गुजरात: 1.1 कोटी गुंतवणूकदार
टॉप १० राज्यांच्या बाहेर असलेल्या राज्यांचा वाटा आता 27 टक्क्यांवर पोहोचला असून, अरुणाचल प्रदेश, आसाम आणि मिझोरामसारख्या ईशान्येकडील राज्यांमध्ये गुंतवणूकदारांच्या संख्येत 7 ते 8 पट वाढ झाली आहे.
भारतीय बाजार आता अधिक तरुण आणि सर्वसमावेशक होत आहे. NSE च्या आकडेवारीनुसार:
• गुंतवणूकदारांचे सरासरी वय आता 33 वर्षे झाले आहे (2021 मध्ये हे 36 वर्षे होते).
• जवळपास 40 टक्के गुंतवणूकदार 30 वर्षांखालील आहेत.
• बाजारात आता दर चारपैकी एक गुंतवणूकदार महिला आहे.
सामान्य गुंतवणूकदार आता शिस्तबद्ध गुंतवणुकीला प्राधान्य देत आहेत. आर्थिक वर्ष 2017 मध्ये मासिक SIP गुंतवणूक 3660 कोटी रुपये होती, ती आता 2026 मध्ये 29132 कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. केवळ 2026 या एका वर्षात 7.2 कोटी नवीन SIP खाती उघडली गेली आहेत.
नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजचे मुख्य व्यवसाय विकास अधिकारी श्री. श्रीराम कृष्णन यांनी या यशाबद्दल आनंद व्यक्त केला आहे. ते म्हणाले:
“13 कोटी गुंतवणूकदारांचा टप्पा गाठणे हे एक महत्त्वाचे यश आहे. जागतिक स्तरावर भू-राजकीय अनिश्चितता असूनही अवघ्या सात महिन्यांत 1 कोटी गुंतवणूकदारांची झालेली वाढ ही भारतीय भांडवली बाजारातील सहभागाची ताकद दर्शवते.”
“मोबाइल ट्रेडिंग, सोपी KYC प्रक्रिया आणि वाढत्या आर्थिक साक्षरतेमुळे ही वाढ शक्य झाली आहे. ही वाढ केवळ महानगरांपुरती मर्यादित नसून टियर 2, 3 आणि 4 शहरांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर विस्तारली आहे. गुंतवणूकदार आता केवळ इक्विटीच नव्हे तर ETF, REITs आणि सरकारी रोख्यांमध्येही गुंतवणूक करत आहेत.”
• बाजार भांडवल: NSE-सूचीबद्ध कंपन्यांचे बाजार भांडवल 5 वर्षांत 18 टक्के CAGR दराने वाढून ₹460.6 लाख कोटी झाले आहे.
• डिजिटल क्रांती: रोख बाजार व्यवहारांपैकी 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त व्यवहार आता मोबाइल ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मवरून होत आहेत.
• गुंतवणूकदार संरक्षण: गुंतवणूकदारांच्या सुरक्षिततेसाठी NSE कडे ₹2871 कोटींचा ‘गुंतवणूकदार संरक्षण निधी’ (IPF) उपलब्ध आहे.
• जागतिक स्थान: NSE हे 2025 मध्ये जगातील सर्वात मोठे डेरिव्हेटिव्ह एक्स्चेंज ठरले आहे.
डिजिटल सुलभता आणि वाढत्या जागरूकतेमुळे भारतीय भांडवली बाजाराचे खऱ्या अर्थाने ‘लोकशाहीकरण’ होत असल्याचे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे.
आणखी वाचा
