वीरेंद्र पंडित

नवी दिल्ली: चालू असलेल्या पश्चिम आशियाई युद्ध मंगळवारी तिसऱ्या महिन्यात प्रवेश करत असताना, संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून मुक्त नेव्हिगेशन त्वरित पुनर्संचयित करण्याचे आवाहन केले, ज्याला इराण आणि अमेरिका या दोघांनी 'अवरोधित' केले आहे.

जगातील 25 टक्क्यांहून अधिक क्रूड आणि गॅसचे प्रवेशद्वार असलेल्या मुख्य चोकपॉईंटच्या आसपासचा तणाव अलिकडच्या आठवड्यात तीव्र झाला आहे, ज्यामुळे जागतिक व्यापार आणि ऊर्जा पुरवठा साखळींवर परिणाम होत आहे.

अरुंद रस्ता हा जगातील सर्वात गंभीर सागरी चोकपॉईंटपैकी एक आहे, जो जागतिक तेल शिपमेंटचा महत्त्वपूर्ण वाटा हाताळतो.

गुटेरेस यांनी सोमवारी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून मुक्त नेव्हिगेशन त्वरित पुनर्संचयित करण्याचे आवाहन केले आणि आखाती क्षेत्रातील वाढत्या तणावादरम्यान जागतिक व्यापार आणि आर्थिक स्थैर्यासाठी अखंडित सागरी हालचाल महत्त्वपूर्ण आहे, असे मीडियाने सांगितले.

एका निवेदनात ते म्हणाले, “होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून नॅव्हिगेशनच्या अधिकारांचा आणि स्वातंत्र्यांचा आदर केला पाहिजे. मी पक्षांना आवाहन करतो: सामुद्रधुनी उघडा. जहाजे जाऊ द्या. टोल नाही, भेदभाव करू नका. व्यापार पुन्हा सुरू होऊ द्या. जागतिक अर्थव्यवस्थेला श्वास घेऊ द्या. सुरक्षित, बिनदिक्कत रस्ता आर्थिक आणि मानवतावादी अत्यावश्यक आहे.”

दरम्यान, अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबिओ यांनी इराणच्या धोरणात्मक जलमार्गाद्वारे जहाजांच्या हालचालींचे नियमन किंवा कमाई करण्याच्या प्रयत्नांवर जोरदार टीका केली.

च्या मुलाखतीत फॉक्स बातम्यात्यांनी चेतावणी दिली की असे उपाय युनायटेड स्टेट्सद्वारे स्वीकारले जाणार नाहीत आणि ते आंतरराष्ट्रीय मार्गावर नियंत्रण ठेवण्यासारखे असेल.

जर सामुद्रधुनी उघडण्याचा त्यांचा अर्थ असा आहे की 'होय, जोपर्यंत तुम्ही इराणशी समन्वय साधता तोपर्यंत सामुद्रधुनी खुली आहेत. आमची परवानगी घ्या नाहीतर आम्ही तुम्हाला उडवून देऊ आणि आम्हाला पैसे देऊ.' ते सामुद्रधुनी उघडत नाही. तो एक आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग आहे,” रुबिओ म्हणाले, प्रवेशावरील निर्बंध सामान्य करण्याच्या कोणत्याही हालचाली नाकारत.

तत्पूर्वी, त्यांच्या दूरध्वनी संभाषणादरम्यान, यूकेचे पंतप्रधान कीर स्टारमर आणि अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सामुद्रधुनीतून सागरी वाहतूक पुनर्संचयित करण्याच्या “तातडीच्या गरजेवर” भर दिला.

स्टारमरच्या कार्यालयानुसार, दोन्ही नेत्यांनी जागतिक स्तरावर जगण्याच्या वाढत्या खर्चासह दीर्घकाळापर्यंत व्यत्ययाचे संभाव्य आर्थिक परिणाम हायलाइट केले.

अलीकडील लष्करी नियोजन चर्चेनंतर युनायटेड किंगडम आणि फ्रान्स यांचा समावेश असलेल्या संयुक्त उपक्रमासह, नेव्हिगेशनचे स्वातंत्र्य सुनिश्चित करण्यासाठी चालू राजनयिक आणि सुरक्षा प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांच्या निवेदनात म्हटले आहे.

दरम्यान, इराणच्या सरकारी माध्यमांनी टीव्ही दाबा सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांसाठी नव्याने सादर केलेल्या ट्रान्झिट फीमधून मिळणारा महसूल देशाच्या मध्यवर्ती बँकेकडे जमा करण्यात आला आहे.