अधूनमधून मद्यपान केल्यानेही तुमच्या यकृतावर ताण येऊ शकतो.
आहारतज्ञ मेडलिन पेक, RDN, CDN द्वारे पुनरावलोकन केले
तू खूप मोठी रात्र काढलीस. कदाचित ती बॅचलोरेट पार्टी, सुट्टीचा मेळावा किंवा फक्त शनिवार असेल जो तुमच्यापासून दूर गेला असेल. तुम्ही असे अनेकदा मद्यपान करत नाही, त्यामुळे यात काही मोठे काम नाही असे वाटते. पण जेव्हा तुम्ही अधूनमधून मद्यपान करता तेव्हा तुमच्या शरीरात, विशेषत: तुमच्या यकृतामध्ये काय घडत असते?
तुमचा यकृत हा अल्कोहोलवर प्रक्रिया करण्यासाठी जबाबदार असलेला मुख्य अवयव आहे आणि त्याला सर्वात मोठा फटका बसतो. सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन (CDC) च्या मते, अत्याधिक अल्कोहोल वापरामुळे युनायटेड स्टेट्समध्ये दरवर्षी सुमारे 178,000 मृत्यू होतात. एक सामान्य गैरसमज असा आहे की यकृताचे नुकसान फक्त दररोज दारू पिणाऱ्या लोकांनाच होते. “अनेक लोक असे मानतात की यकृताचे नुकसान फक्त दररोज मद्यपान करणाऱ्या लोकांमध्येच होते, परंतु वारंवार मद्यपान केल्याने देखील यकृताला कालांतराने इजा होऊ शकते,” म्हणतात. जोसेफ आर. वोल्पिसेली, एमडी, पीएच.डी. जरी हे फक्त आठवड्याच्या शेवटी घडत असले तरीही, ते भाग कालांतराने जोडू शकतात आणि तुमच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकतात.
सीडीसी बाईंज ड्रिंकची व्याख्या एका प्रसंगी महिलांसाठी चार किंवा अधिक पेये आणि पुरुषांसाठी पाच किंवा त्याहून अधिक पेये म्हणून करते. हे खूप वाटू शकते, परंतु बहुतेक लोकांच्या विचारापेक्षा हिट करणे सोपे आहे. उदाहरणार्थ, रात्रीच्या जेवणात दोन पेये, त्यानंतर रात्रीच्या पार्टीत आणखी काही पेये, त्वरीत द्विशतक पेय प्रदेशात जाऊ शकतात. संदर्भासाठी, मध्यम मद्यपान महिलांसाठी दररोज एक पेय आणि पुरुषांसाठी दोन आहे. त्यामुळे द्विशताब्दी मद्यपान हे तुम्ही किती वेळा प्यावे याविषयी नाही, तर ते कमी कालावधीत तुम्ही किती प्यावे यावर आहे.
व्होल्पिसेली म्हणतात, “मद्यपानामुळे यकृतामध्ये जळजळ होऊ शकते आणि तात्पुरती चरबी जमा होऊ शकते, काहीवेळा फक्त एक जास्त मद्यपानानंतर. तुम्हाला बरे वाटत असले तरीही यकृत तणावाखाली असल्याची ही सुरुवातीची चिन्हे आहेत.
जेव्हा तुमचे शरीर अल्कोहोलचे खंडित करते, तेव्हा ते एसीटाल्डिहाइडसारखे विषारी उपउत्पादने तयार करते जे यकृताच्या पेशींना चिडवतात आणि जळजळ करतात. भरपूर मद्यपान केल्यानंतर, रक्त चाचण्यांमुळे यकृतातील एंझाइम वाढलेले दिसून येतात, हे जळजळ होण्याचे लक्षण आहे. यकृत बरे होऊ शकते, परंतु असे करण्यासाठी पुरेसा अल्कोहोल-मुक्त वेळ आवश्यक आहे.
“अल्कोहोलिक फॅटी लिव्हर, जे तुमच्या यकृताच्या पेशींमध्ये चरबीचे तात्पुरते साठणे आहे,” असे मद्यपानाच्या सर्वात सामान्य तत्काळ परिणामांपैकी एक आहे. केझिया जॉय, एमडी, आरडीएन. 2025 च्या निरीक्षणात्मक अभ्यासात असे आढळून आले की एका द्विशताब्दी भागाने देखील निरोगी प्रौढांमध्ये यकृतातील चरबी वाढवली, जरी अल्कोहोलशिवाय सुमारे 10 दिवसांनी पातळी सामान्य झाली. आव्हान हे आहे की पुनरावृत्तीचे भाग त्या पुनर्प्राप्तीमध्ये व्यत्यय आणू शकतात.
पौष्टिकतेची कमतरता हा आणखी एक भाग आहे ज्याबद्दल लोक सहसा विचार करत नाहीत. “अल्कोहोल सामान्य चरबी चयापचय आणि पोषक शोषणात व्यत्यय आणू शकते आणि कालांतराने हे पुरेसे खात असलेल्या लोकांमध्ये देखील कुपोषणास कारणीभूत ठरते,” म्हणतात. जिल मॅकनट, एमएस, आरडीएन. थायमिन (B1) आणि फोलेट (B9) विशेषतः प्रभावित होतात, कारण अल्कोहोल लहान आतड्यात त्यांचे शोषण रोखू शकते. DNA संश्लेषण आणि अँटिऑक्सिडंट उत्पादनामध्ये फोलेट महत्त्वाची भूमिका बजावते आणि वारंवार मद्यपान केल्याने तुमच्या शरीरातील स्टोअर्स हळूहळू कमी होऊ शकतात.
यकृत लवचिक आहे, परंतु पुनरावृत्ती होणारे द्विघात भाग अखेरीस त्याच्या पुनर्प्राप्तीच्या क्षमतेपेक्षा जास्त आहेत. कालांतराने, तो पॅटर्न सुरुवातीच्या टप्प्यातील फॅटी लिव्हरपासून अल्कोहोलिक हिपॅटायटीस आणि अखेरीस सिरोसिसपर्यंत वाढू शकतो, ही एक गंभीर स्थिती आहे जिथे स्कार टिश्यू हळूहळू निरोगी यकृत पेशींची जागा घेतात, ज्यामुळे यकृताला त्याचे कार्य करणे कठीण होते. “पुन्हा पुनरावृत्ती केल्याने दुखापत आणि अपूर्ण पुनर्प्राप्तीचे चक्र तयार होते,” वोल्पिसेली म्हणतात. संशोधनाने पुष्टी केली आहे की ही प्रगती सुस्थापित आहे, जगभरातील सर्व सिरोसिस मृत्यूंपैकी निम्म्या मृत्यूचे कारण अल्कोहोल वापरामुळे आहे. “अल्कोहोलचे जास्त दिवस सेवन केल्याने यकृताची चयापचय क्रिया आणि डिटॉक्सिफिकेशन क्षमता बिघडते,” जॉय नोट करते. “सुरुवातीला, गंभीर दुखापत होत असल्याचे सहसा थोडेसे किंवा कोणतेही स्पष्ट संकेत मिळत नाहीत.” गेल्या दशकात, अल्कोहोल-संबंधित यकृत रोगाने हिपॅटायटीस सीला मागे टाकले आहे कारण अमेरिकन लोक यकृत प्रत्यारोपणाच्या प्रतिक्षा यादीत आहेत.
सिरोसिसमुळे यकृताच्या कर्करोगाचा धोका देखील लक्षणीय वाढतो. जगभरातील यकृत कर्करोगाच्या आणि यकृताच्या कर्करोगाच्या मृत्यूंपैकी सुमारे 30% अल्कोहोल-संबंधित यकृत रोगामुळे होतात. कालांतराने सेल्युलर स्तरावर होणाऱ्या समान नुकसानाचे कारण खाली येते: अल्कोहोल चयापचय, जुनाट दाह आणि डीएनए बदलांचे विषारी उपउत्पादने ज्यामुळे सेलची असामान्य वाढ होऊ शकते. अल्कोहोल-संबंधित सिरोसिस असलेल्या लोकांमध्ये, यकृताचा कर्करोग होण्याचा वार्षिक धोका 0.9% ते 5.6% पर्यंत असतो.
अधूनमधून मद्यपान कमी-जोखीम वाटू शकते, विशेषत: जर तुम्ही अन्यथा निरोगी असाल. परंतु यकृत दररोज मध्यम प्रमाणात मद्यपान करणारा आणि वारंवार स्फोटात जास्त प्रमाणात मद्यपान करणारा यांच्यात फरक करू शकत नाही. प्रत्येक भाग जळजळ, चरबी जमा होणे आणि पोषक घटक कमी होण्यास कारणीभूत ठरू शकतो आणि ते परिणाम कालांतराने संयुगे होऊ शकतात. बरे होण्याची संधी दिल्यास यकृत लवचिक असते, त्यामुळे जड भाग कमी करणे, चांगले खाणे, सक्रिय राहणे आणि चेतावणी चिन्हे पाहणे हे सर्व दीर्घकालीन संरक्षणाचे अर्थपूर्ण मार्ग आहेत. मद्यपान नियंत्रित करणे कठीण वाटत असल्यास, नंतर ऐवजी लवकर आपल्या डॉक्टरांशी संभाषण करणे योग्य आहे.
