Chingri Malai Curry Fascinating Origin History: लोकप्रिय फूड गाईड TasteAtlas ने अलीकडेच जगातील सर्वोत्तम कोळंबी (श्रिंप) पदार्थांची यादी जाहीर केली आहे. या यादीत बंगालमधील सुप्रसिद्ध चिंग्री मलाई करीला 11 वा क्रमांक मिळाला आहे. नारळाच्या दुधात शिजवलेली कोळंबी, त्यात हळद, लाल तिखट, गरम मसाला यांसारख्या मसाल्यांचा वापर आणि त्याची वैशिष्ट्यपूर्ण चव यामुळे हा पदार्थ बंगाली खाद्यसंस्कृतीतील एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक मानला जातो.
मात्र या पदार्थाची चव जितकी प्रसिद्ध आहे, तितकाच त्याच्या नावाचा इतिहासही चर्चेचा विषय ठरला आहे. अनेक वर्षांपासून एक प्रश्न विचारला जातो, की 'मलाई' हा शब्द दुधाच्या सायीवरून आला आहे की त्याचा संबंध मलेशियातील 'Malay' संस्कृतीशी आहे?
शेफ काय सांगतात?खाद्यलेखक आणि शेफ सदाफ हुसेन यांच्या मते, या प्रश्नाचे उत्तर सरळ नाही. ते सांगतात की बंगाल आणि आग्नेय आशियातील देशांमध्ये शतकानुशतके व्यापार, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि वसाहतवादी संबंध होते. त्यामुळे काही खाद्यपदार्थांमध्ये साम्य आढळणे स्वाभाविक आहे.
मलेशियातील लाक्सा (Laksa) किंवा सिंगापूरमधील उदांग मसाक लेमाक (Udang Masak Lemak) यांसारख्या नारळाच्या दुधावर आधारित समुद्री खाद्यपदार्थांमध्ये आणि चिंग्री मलाई करीमध्ये काही समानता दिसून येते. मात्र याचा अर्थ हा पदार्थ थेट तिथून आला, असे म्हणता येत नाही.
View this post on Instagram
हुसेन यांच्या मते, बंगाली चिंग्री मलाई करीची चव आणि बनवण्याची पद्धत मलेशियन किंवा सिंगापुरी करींपेक्षा वेगळी आहे. आग्नेय आशियातील पदार्थांमध्ये लेमनग्रास आणि गलांगल यांसारखे घटक वापरले जातात, तर बंगाली आवृत्तीत त्यांचा वापर केला जात नाही.
या पदार्थात वापरले जाणारे मसाले आणि चवीचे संतुलन हे पूर्णपणे बंगालच्या पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीशी जोडलेले आहे. त्यामुळे हा पदार्थ स्वतंत्र बंगाली ओळख जपून आहे.
'मलाई' की 'Malay'?या पदार्थाच्या नावातील 'मलाई' हा शब्द अनेकदा गोंधळ निर्माण करतो. आज बहुतेक लोक 'मलाई' म्हणजे दुधाची साय असे मानतात. त्यामुळे अनेकांना वाटते की या पदार्थात क्रीम वापरले जाते किंवा त्याचा संबंध 'Malay' शब्दाशी असावा.
मात्र पारंपरिक चिंग्री मलाई करीमध्ये दुधाची साय वापरली जात नव्हती. त्यातील क्रीमीपणा नारळाच्या दुधामुळे येत असे. आजकाल काही रेस्टॉरंट्समध्ये अतिरिक्त चव आणि घट्टपणा आणण्यासाठी क्रीम वापरले जाते, पण मूळ रेसिपीत नारळाचे दूधच महत्त्वाचे होते.
जुन्या पाककृती पुस्तकांमधून मिळतो पुरावाहुसेन यांच्या मते, बंगाली पाककृतीकार बिप्रदास मुखोपाध्याय यांच्या पाकप्रणाली या पुस्तकात या पदार्थाचा उल्लेख 'मलाई' असा आहे, 'Malay' असा नाही. त्यामुळे हा पदार्थ बंगालमधील स्थानिक खाद्यपरंपरेचा भाग म्हणूनच ओळखला जात होता, असे दिसून येते.
त्यामुळे चिंग्री मलाई करीवर आग्नेय आशियाई खाद्यसंस्कृतीचा काही प्रमाणात प्रभाव असू शकतो, परंतु आज ती एक स्वतंत्र आणि वैशिष्ट्यपूर्ण बंगाली डिश म्हणूनच ओळखली जाते.