वीरेंद्र पंडित

नवी दिल्ली: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांना थांबण्याची 'आवाहन' करूनही, कच्च्या तेलाच्या किमती 3% पेक्षा जास्त वाढल्याने, नाजूक युद्धविराम दरम्यान, ज्यू सैन्याने सोमवारी इराणवर हल्ला केला, ज्यामुळे यूएस-इराण 'शांतता चर्चा' रुळावरून घसरण्याचा धोका निर्माण झाला.

इस्रायलने सांगितले की त्यांनी सोमवारी पश्चिम आणि मध्य इराणमधील लष्करी लक्ष्यांवर हल्ला केला, ट्रम्प यांनी पुढचे हल्ले करण्यापासून परावृत्त होण्याचे नेतन्याहू यांना सांगितले तरीही.

काही तासांपूर्वी, अमेरिकेचे अध्यक्ष, जे स्वत: गरम आणि थंड वाजवत आहेत, म्हणाले की इस्रायल आणि इराणने केलेल्या गोळीबाराच्या नवीन देवाणघेवाणीचा तेहरानशी त्यांच्या प्रशासनाच्या शांतता चर्चेवर परिणाम होणार नाही. नेतान्याहू, त्यांनी दावा केला, “शॉट्स कॉल करत नाहीत.”

इराणबरोबरचे व्यापक युद्ध संपवण्यासाठी कराराला जागा मिळावी यासाठी ट्रम्प इस्त्रायलला लेबनॉनमधील हल्ले थांबवण्याचा प्रयत्न करत असल्याची माहिती आहे. त्यांनी गेल्या आठवड्यात एका फोन कॉलमध्ये नेतन्याहूला कथित अश्लीलतेसह 'निंदा' केली. तथापि, अमेरिकेने गेल्या आठवड्यात लेबनॉनसाठी युद्धविराम योजना जाहीर केल्यानंतर इस्रायलने रविवारी प्रथमच बेरूत परिसरात हल्ले सुरू केले.

इराणनेही बदला म्हणून इस्त्रायली लक्ष्यांवर क्षेपणास्त्रे डागली, ज्यामुळे अमेरिका-इराण शांतता चर्चा धोक्यात आली. परंतु ट्रम्प यांनी आग्रह धरला की व्यापक युद्ध संपवण्याचा करार अगदी आवाक्यात आहे.

“याचा करारावर कोणताही परिणाम होणार नाही,” ट्रम्प यांनी सांगितले फायनान्शिअल टाईम्स “मी शॉट्स कॉल करतो. मी सर्व शॉट्स कॉल करतो. तो शॉट्स कॉल करत नाही.”

तथापि, काही तासांनंतर, इस्रायलच्या संरक्षण दलांनी सांगितले की त्यांनी इराणी लष्करी लक्ष्यांवर हल्ला केला. इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड्स कॉर्प्स (IRGC) ने सांगितले की, इस्रायलने हवेतून प्रक्षेपित केलेल्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा वापर करून इराणमधील लक्ष्यांवर हल्ले केले.

शत्रुत्वाच्या ताज्या फेरीने सोमवारी सुरुवातीच्या व्यापारात तेलाच्या किमती 3 टक्क्यांहून अधिक वाढल्या, बेंचमार्क ब्रेंट फ्युचर्स प्रति बॅरल USD 96 च्या वर परत आले.

आयआरजीसीने सांगितले की त्यांनी नाझरेथजवळील रमत डेव्हिड हवाई तळाला लक्ष्य केले होते. इस्रायली सैन्याने सांगितले की त्यांनी इराणमधून सोडलेली क्षेपणास्त्रे ओळखली आणि त्यांच्या संरक्षण यंत्रणेने त्यांना रोखले.

ट्रम्प-नेतन्याहू

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष, जे बेडमिन्स्टर, न्यू जर्सी येथे त्यांच्या गोल्फ क्लबमध्ये शनिवार व रविवार घालवत होते आणि नेतान्याहू यांनी रविवारी जवळपास 30 मिनिटे फोनवर बोलले, एका इस्रायली अधिकाऱ्याने अधिक तपशील न देता सांगितले.

ट्रम्प यांनी नेतन्याहू यांना पुढील हल्ल्यांपासून परावृत्त करण्यास सांगितले कारण “आम्ही कराराच्या दृष्टीने काहीतरी चांगले करण्याच्या जवळ आहोत,” असे एका अमेरिकन अधिकाऱ्याने उद्धृत केले. axios.

युद्ध थांबवण्याच्या उद्देशाने यूएस-इराण चर्चा सुरू झाल्यापासून, इस्रायलने इराण-समर्थित शिया दहशतवादी संघटना हिजबुल्लाहच्या संघर्षात लेबनॉनमध्ये हल्ले सुरूच ठेवले आहेत की इस्रायली अधिकाऱ्यांनी आग्रह धरला आहे की इराणशी कोणत्याही युद्धविरामापासून वेगळे वागले पाहिजे. तेहरानने फार पूर्वीपासून म्हटले आहे की अमेरिकेबरोबरचा कोणताही शांतता करार लेबनॉनमधील युद्धविरामावर अवलंबून असेल, ज्यावर इस्रायलने मार्चमध्ये तेहरानशी एकता दाखवून सीमेपलीकडे रॉकेट आणि ड्रोन उडवणाऱ्या हिजबुल्लाह सैनिकांच्या पाठलागात आक्रमण केले.

इराणचे मुख्य शांतता वार्ताकार, संसदीय स्पीकर मोहम्मद बाकर कालिबाफ म्हणाले की, “लेबनॉनवरील करारांचे उल्लंघन” यासह प्रतिकूल कृत्यांमुळे यूएस तळ आणि इस्रायली मालमत्ता कायदेशीर लक्ष्य आहेत.

रविवारपूर्वी, इराणने एप्रिलमध्ये व्यापक युद्ध सुरू झाल्यापासून इस्रायलवर हल्ला केला नव्हता, जरी हिजबुल्लाहने तसे केले आहे.

वॉशिंग्टन आणि तेहरान युद्ध संपवण्याच्या कराराच्या जवळ आहेत, असा ट्रम्प यांनी वारंवार आग्रह धरला आहे.

“आम्ही एका कराराच्या अगदी जवळ आहोत, किंवा मी त्यांना बाहेर काढणार आहे,” ट्रम्प म्हणाले NBC बातम्या' 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी सुरू झालेल्या संघर्षाच्या 100 दिवसांच्या निमित्ताने रविवारी प्रसारित झालेल्या पूर्व-रेकॉर्ड केलेल्या मुलाखतीत “मीट द प्रेस”.

“लेबनॉनमध्ये कोणतेही हल्ले नाहीत,” ट्रम्प म्हणतात

इस्रायलने आपली लेबनॉन मोहीम कधीही थांबवली नाही, ज्याने हजारो लोक मारले आहेत आणि शेकडो हजारो लोकांना त्यांच्या घरातून बाहेर काढले आहे. युद्धविराम चर्चेत भाग न घेतलेल्या हिजबुल्लाहनेही आपले हल्ले सुरूच ठेवले आहेत आणि जोपर्यंत इस्रायलने हल्ले थांबवले नाहीत आणि लेबनॉनमधून माघार घेतली नाही तोपर्यंत ते आपली शस्त्रे सोडणार नाहीत असे म्हटले आहे.

नेतन्याहू म्हणाले की बेरूतच्या दक्षिणेकडील सीमेवर रविवारी इस्रायली हल्ले, दहियाह नावाचा जिल्हा जो दीर्घकाळ हिजबुल्लाचा गड आहे, या दहशतवादी गटाने इस्रायलकडे गोळीबार केल्याच्या प्रत्युत्तरात आदेश दिले होते.

एप्रिलच्या सुरुवातीला अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवरील हल्ले थांबवल्यापासून व्यापक युद्ध ठप्प झाले आहे, तेहरानने जगातील एक पंचमांश तेलासाठी मुख्य पारगमन मार्ग होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सर्वाधिक वाहतूक रोखली आहे. वॉशिंग्टनने इराणच्या बंदरांवर स्वतःची नाकेबंदी लागू केली आहे.

जरी वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांनी म्हटले आहे की ते सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू करतील अशा प्राथमिक कराराच्या जवळ आहेत, त्यांनी वारंवार स्ट्राइकचा व्यापार केला आहे, अलीकडील दिवसांमध्ये वाढलेल्या हल्ल्यांमध्ये अमेरिकेचे तळ होस्ट करणाऱ्या जवळपासच्या अरब राज्यांवर हल्ले समाविष्ट आहेत.

ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की युद्ध संपवण्याच्या कोणत्याही कराराने इराणला अण्वस्त्र विकसित करण्यापासून रोखले पाहिजे आणि ट्रम्प यांनी नंतर नाकारलेल्या करारात तत्कालीन अध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या नेतृत्वाखाली 2015 मध्ये मान्य केलेल्या अटींपेक्षा कठोर अटी देण्याचा दबाव त्यांच्यावर आहे.

तेहरानच्या मागण्यांमध्ये यूएस आणि आंतरराष्ट्रीय निर्बंध उठवणे, सामुद्रधुनीवरील आपला अधिकार मान्य करणे आणि गोठवलेल्या अब्जावधी डॉलर्सची मालमत्ता मुक्त करणे यांचा समावेश आहे. इराणच्या हल्ल्यांमुळे झालेल्या नुकसानीच्या दुरुस्तीचा खर्च भरून काढण्यासाठी अमेरिका या गोठवलेल्या निधीचा वापर करू शकते.

इराणचे उप परराष्ट्र मंत्री काझेम घरिबादी यांनी रविवारी सांगितले की इराणच्या मालमत्तेचे असे कोणतेही वळण बेकायदेशीर असेल आणि तेहरान प्रतिसाद म्हणून उपाययोजना करेल.