एलोन मस्कची आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस कंपनी xAI ला माजी अभियंत्याकडून गंभीर आरोपांचा सामना करावा लागत आहे ज्याने दावा केला आहे की कंपनीच्या फ्लॅगशिप चॅटबॉट, ग्रोकच्या सुरक्षिततेबद्दल चिंता निर्माण केल्याबद्दल त्याला काढून टाकण्यात आले होते.
माजी xAI अभियंता डेव्हिन किम यांनी कॅलिफोर्निया राज्य न्यायालयात दाखल केलेला खटला, कंपनी प्रगत AI प्रणालींच्या संभाव्य धोक्यांना किती गांभीर्याने घेत होती यावरील अंतर्गत मतभेदांचे त्रासदायक चित्र रंगवते. किमचा आरोप आहे की संरक्षण आणि जबाबदार एआय पद्धती सादर करण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांमुळे शेवटी ते संस्थेमध्ये लक्ष्य बनले.
खटल्याची वेळ विशेषत: महत्त्वाची आहे, स्पेसएक्सच्या अत्यंत अपेक्षित प्रारंभिक सार्वजनिक ऑफर (IPO) च्या काही दिवस आधी पोहोचली आहे, जी इतिहासातील सर्वात मोठ्या सार्वजनिक बाजारातील पदार्पणापैकी एक असेल अशी अपेक्षा आहे.
क्रेडिट्स: द टाइम्स ऑफ इंडिया
न्यायालयाच्या कागदपत्रांनुसार, किम 2024 मध्ये कंपनीच्या सुरुवातीच्या कर्मचाऱ्यांपैकी एक म्हणून xAI मध्ये सामील झाला. त्याची भूमिका त्वरीत विस्तारली, आणि सामील झाल्यानंतर काही महिन्यांतच त्याला प्रमुख नेतृत्व पदावर बढती मिळाली.
किमचा दावा आहे की जेव्हा तो xAI मध्ये सामील झाला, तेव्हा अशी अपेक्षा होती की कंपनी आपल्या AI सिस्टमसाठी मजबूत सुरक्षा चाचणी आणि जोखीम व्यवस्थापन पद्धतींना प्राधान्य देईल. त्यांनी आरोप केला की या अपेक्षा एलोन मस्कच्या इतर AI विकसकांसाठी एक सुरक्षित पर्याय तयार करण्याच्या दृष्टीकोनाशी जुळल्या आहेत.
तथापि, खटला असा युक्तिवाद करतो की कंपनीतील वास्तविकता खूप वेगळी होती.
किम म्हणतो की ग्रोकच्या आसपास मजबूत सुरक्षा उपायांसाठी वकिली करण्याच्या त्याच्या वारंवार प्रयत्नांना कंपनीच्या नेतृत्वाकडून विरोध झाला. तक्रारीनुसार, त्यांनी चेतावणी दिली की अपर्याप्त संरक्षणामुळे कंपनी कायदेशीर आणि नैतिक जोखमींना सामोरे जाऊ शकते, ज्यात भेदभावपूर्ण सामग्रीचा संभाव्य प्रसार आणि धोकादायक शस्त्रे विकसित करण्यास हातभार लावू शकणारी माहिती देखील समाविष्ट आहे.
खटल्याच्या केंद्रस्थानी Grok, xAI चा चॅटबॉट आहे जो OpenAI, Anthropic आणि Google सारख्या कंपन्यांमधील आघाडीच्या AI सिस्टमशी स्पर्धा करण्यासाठी डिझाइन केलेला आहे.
किमचा आरोप आहे की त्याने रेलिंगसाठी ढकलले ज्यामुळे हानिकारक आउटपुट मर्यादित होतील आणि गैरवापराचा धोका कमी होईल. या शिफारशींकडे दुर्लक्ष केले गेले किंवा सक्रियपणे नाकारले गेले असा दावा खटला आहे.
तक्रारीत विशेषत: xAI सह-संस्थापक जिमी बा यांचे नाव आहे, असा आरोप आहे की त्यांनी किमच्या प्रस्तावित सुरक्षा यंत्रणेला विरोध केला आणि चॅटबॉटच्या संभाव्य जोखमींबद्दलच्या चिंतेकडे दुर्लक्ष केले.
खटल्यातील सर्वात धक्कादायक आरोपांपैकी एक असा आहे की किमला सप्टेंबर 2025 मध्ये कंपनीच्या वरिष्ठ नेतृत्वाला AI सुरक्षिततेवर सादरीकरण देण्याच्या आधी अचानक काढून टाकण्यात आले.
हे प्रकरण अशा वेळी आले आहे जेव्हा संपूर्ण तंत्रज्ञान उद्योगात कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या सुरक्षेविषयी वादविवाद अधिक तीव्र झाले आहेत.
एआय मॉडेल्स अधिक शक्तिशाली आणि व्यापकपणे स्वीकारल्या जात असल्याने, संशोधक, धोरणकर्ते आणि उद्योगातील नेत्यांमध्ये विभागणी केली गेली आहे की कंपन्यांनी सुरक्षिततेच्या विरूद्ध विकासासह किती आक्रमकपणे पुढे जावे.
गंमत म्हणजे, xAI ची स्थापना मस्कने 2023 मध्ये केली होती, कारण विद्यमान AI कंपन्या प्रगत AI शी संबंधित संभाव्य धोक्यांपासून मानवतेचे संरक्षण करण्यासाठी पुरेसे करत नाहीत.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे निर्माण होणाऱ्या धोक्यांबद्दल मस्कने वारंवार चेतावणी दिली आहे आणि सार्वजनिकपणे असा युक्तिवाद केला आहे की एआय विकासाचे काळजीपूर्वक निरीक्षण आणि नियमन केले पाहिजे.
त्यामुळे हा खटला xAI च्या अंतर्गत पद्धती त्याच्या सार्वजनिक संदेशवहनाशी जबाबदार AI विकासाशी जुळतात की नाही याबद्दल प्रश्न उपस्थित करते.
प्रगत AI प्रणालींशी संबंधित जोखीम समजून घेण्यावर आणि कमी करण्यावर लक्ष केंद्रित करणारी नानफा संस्था, सेंटर फॉर AI सेफ्टी या संस्थेच्या अध्यक्षपदी त्यांची अलीकडेच नियुक्ती झाल्यामुळे किमच्या आरोपांनी अतिरिक्त लक्ष वेधले आहे.
खटला सार्वजनिक होण्याच्या काही दिवस आधी संस्थेने त्याच्या नेतृत्वाची भूमिका जाहीर केली.
AI अभियंता ते AI सुरक्षा चळवळीतील सर्वात प्रमुख आवाजांपैकी एक असे त्याचे संक्रमण दाव्यांची छाननी वाढवेल आणि वाढत्या सक्षम AI मॉडेल्स तयार करण्याच्या शर्यतीत कॉर्पोरेट उत्तरदायित्वाबद्दल व्यापक संभाषणांना चालना देईल.
क्रेडिट्स: फायनान्शियल एक्सप्रेस
खटला मस्कशी संबंधित कंपन्यांच्या सभोवतालच्या विवादांच्या वाढत्या यादीत भर घालतो. SpaceX, Tesla आणि इतर मस्कच्या नेतृत्वाखालील उपक्रमांना यापूर्वी कामाच्या ठिकाणी सुरक्षा, उत्पादन जोखीम आणि कॉर्पोरेट गव्हर्नन्सशी संबंधित टीका आणि कायदेशीर आव्हानांना सामोरे जावे लागले आहे.
किम अनिर्दिष्ट आर्थिक नुकसानीची मागणी करत आहे आणि कॅलिफोर्निया कायद्यानुसार बदला आणि चुकीच्या पद्धतीने संपुष्टात आणल्याचा आरोप करतो.
xAI किंवा SpaceX दोघांनीही फाइलिंगनंतर टिप्पणीसाठी केलेल्या विनंत्यांना त्वरित प्रतिसाद दिला नाही.
कायदेशीर लढाई जसजशी उघड होत आहे, तसतसे हे प्रकरण AI कंपन्या अंतर्गत मतभेद, कर्मचाऱ्यांच्या चिंता आणि जगातील सर्वात वेगवान उद्योगांपैकी एकामध्ये मजबूत सुरक्षा मानकांची वाढती मागणी कशी हाताळतात याची एक महत्त्वाची चाचणी बनू शकते.
