बिझनेस डेस्क – रेल्वे नवीन नियम न्यूज: भारतीय रेल्वेने विना तिकीट प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांविरोधात मोठे पाऊल उचलले आहे. रेल्वे कायद्यात दुरुस्ती केल्यानंतर आता विना तिकीट, चुकीचे तिकीट किंवा निर्धारित अंतरापेक्षा जास्त प्रवास केल्यास दुप्पट दंड भरावा लागणार आहे.
तिकीट चोरीला आळा घालणे, रेल्वेच्या महसुलाचे रक्षण करणे आणि प्रवाशांमध्ये नियमांबाबत शिस्त वाढवणे हा या निर्णयामागचा उद्देश असल्याचे रेल्वेचे म्हणणे आहे. नवीन तरतुदींनुसार पकडले गेल्यास प्रवाशांना केवळ भाडेच भरावे लागणार नाही तर अतिरिक्त दंडही भरावा लागणार आहे.
रेल्वेच्या नवीन नियमांनुसार, वैध तिकीट नसलेल्या प्रवासासाठी किमान दंड 250 रुपयांवरून 500 रुपये करण्यात आला आहे. हा नियम त्या प्रवाशांनाही लागू होईल जे विना तिकीट प्रवास करत आहेत, दुसऱ्याच्या तिकिटावर प्रवास करत आहेत, चुकीचे तिकीट घेऊन प्रवास करत आहेत किंवा तिकिटात नमूद केलेल्या अंतराच्या पुढे गेले आहेत.
जर एखादा प्रवासी तिकीट नसताना पकडला गेला तर त्याला प्रत्यक्ष प्रवास केलेल्या मार्गाचे संपूर्ण भाडे द्यावे लागेल. याशिवाय 500 रुपये अतिरिक्त दंडही भरावा लागणार आहे. म्हणजेच तिकिटाशिवाय प्रवास करणे आता पूर्वीपेक्षा महागडे ठरू शकते.
ही दुरुस्ती रेल्वे कायदा, 1989 च्या कलम 137 आणि 138 अंतर्गत लागू करण्यात आली आहे. केंद्र सरकारने जन विश्वास (तरतुदींमध्ये सुधारणा) कायदा, 2026 द्वारे या तरतुदी कठोर केल्या आहेत. यामुळे तिकीट तपासणी प्रणाली अधिक प्रभावी होईल आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर अंकुश ठेवला जाईल असा रेल्वेचा विश्वास आहे.
रेल्वे अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, बहुतेक प्रकरणांमध्ये तिकीट परीक्षक किंवा अधिकृत रेल्वे कर्मचारी जागेवरच दंड वसूल करतात. परंतु प्रवाशाने पैसे देण्यास नकार दिल्यास किंवा दंड न भरल्यास प्रकरण न्यायालयात पोहोचू शकते. रेल्वे कायद्यांतर्गत दोषी आढळल्यास सहा महिन्यांपर्यंत कारावास, एक हजार रुपयांपर्यंत दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.
देशभरात दररोज करोडो लोक रेल्वेने प्रवास करतात. दरवर्षी तिकीट चोरी आणि अनियमित प्रवासामुळे करोडो रुपयांचे नुकसान होत असल्याचे रेल्वेचे म्हणणे आहे. त्यामुळे दंडात वाढ करून प्रवाशांना नियमांचे पालन करण्यास प्रवृत्त केले जात आहे. अलिकडच्या वर्षांत, रेल्वेने तिकीट तपासणी मोहीम देखील तीव्र केली आहे, ज्यामध्ये लाखो प्रवाशांकडून दंड वसूल करण्यात आला आहे.
प्रवाशांनी नेहमी वैध तिकीट घेऊनच प्रवास करावा आणि तिकीट तपासणीदरम्यान रेल्वे कर्मचाऱ्यांना सहकार्य करावे, असे आवाहन रेल्वेने केले आहे. नियमांचे पालन केल्याने प्रवासी दंड आणि कायदेशीर कारवाई टाळतीलच, पण रेल्वे सेवाही अधिक पारदर्शक आणि सुव्यवस्थित होईल, असे रेल्वेचे म्हणणे आहे.
