आजकाल नैराश्य आणि झोपेच्या समस्या सामान्य होत आहेत. या समस्यांमुळे लोकांना खूप त्रास होतो. कमी झोप, सतत थकवा, चिडचिड आणि उदासपणा यांचा केवळ मानसिक आरोग्यावरच नाही तर शारीरिक आरोग्यावरही नकारात्मक परिणाम होतो.
लाइट थेरपी ही एक आधुनिक उपचार पद्धती आहे ज्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीला एका विशिष्ट प्रकारच्या कृत्रिम प्रकाशाच्या संपर्कात येते, ज्याला तेजस्वी प्रकाश म्हणतात, नियंत्रित कालावधीसाठी. सामान्यतः, ही प्रक्रिया विशेष प्रकाश थेरपी बॉक्स वापरते, जी नैसर्गिक दिवसाच्या प्रकाशाची नक्कल करते.
यूएस नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थच्या मते, ही थेरपी विशेषत: हंगामी प्रभावात्मक डिसऑर्डरसाठी फायदेशीर असल्याचे आढळून आले आहे, जे हंगामी बदलांशी संबंधित नैराश्य आहे.
त्याचा मुख्य उद्देश शरीराच्या जैविक घड्याळावर किंवा सर्कॅडियन रिदमवर परिणाम करणे आहे, जे आपल्या झोपेचे-जागण्याचे चक्र, संप्रेरक उत्पादन आणि ऊर्जा पातळी नियंत्रित करते.
आपल्या शरीराला प्रकाशाचा प्रभाव लवकर जाणवतो. सकाळचा सूर्यप्रकाश आपल्या मेंदूला सिग्नल देतो की जागे होण्याची आणि कामावर जाण्याची वेळ आली आहे. यामुळे मेलाटोनिन आणि सेरोटोनिन सारखे हार्मोन्स योग्य प्रकारे कार्य करतात.
हार्वर्ड मेडिकल स्कूलच्या मते, सकाळी काही वेळ नैसर्गिक प्रकाशात घालवल्याने जैविक घड्याळ संतुलित राहते आणि झोपेची वेळ सुधारते. मेलाटोनिन चांगली झोप घेण्यास मदत करते, तर सेरोटोनिन मन प्रसन्न आणि शांत ठेवते. शरीराला पुरेसा प्रकाश न मिळाल्यास, हे हार्मोन्स असंतुलित होऊ शकतात, ज्यामुळे झोप आणि मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो.
एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की लाइट थेरपीने नैराश्याची लक्षणे कमी करण्यासाठी सकारात्मक प्रभाव दर्शविला आहे, विशेषत: निद्रानाश, झोपेचे विकार आणि अल्झायमरने प्रभावित झालेल्या रुग्णांमध्ये. आणखी एका मेटा-विश्लेषणात असेही आढळून आले की लाइट थेरपी झोपेची गुणवत्ता सुधारू शकते आणि काही लोकांमध्ये झोप येण्यासाठी लागणारा वेळ कमी करू शकते.
या थेरपीचा योग्य वापर केला तरच त्याचे फायदे मिळतील. मेयो क्लिनिकच्या मते, सुरक्षित वापरासाठी प्रमाणित प्रकाश थेरपी उपकरणे योग्यरित्या वापरली जाणे आवश्यक आहे. तुम्हाला आधीच मानसिक किंवा डोळ्यांशी संबंधित कोणतीही समस्या असल्यास, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
