ट्रम्प यांची कठोर भूमिका: करार रद्द
नाटो शिखर परिषदेच्या निमित्ताने पत्रकारांशी बोलताना राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प अत्यंत आक्रमक दिसले. गेल्या महिन्यात इराणसोबत झालेल्या सामंजस्य कराराचा (MOU) अंत झाल्याची पुष्टी करत ते म्हणाले, "माझ्या मते, हा करार आता संपला आहे. अशा लोकांशी व्यवहार करणे म्हणजे केवळ वेळेचा अपव्यय आहे. ते लबाड आणि क्रूर लोक आहेत. मला त्यांच्याशी यापुढे बोलायचे नाही." त्यांनी पुढे म्हटले, "ते कर्करोगासारखे आहेत; आपण त्यांचा नायनाट केला पाहिजे. कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यावरच कापून काढून टाकला पाहिजे." या विधानासोबतच, अमेरिकेने इराणला तेल निर्यातीसाठी दिलेली तात्पुरती निर्बंध-मुक्ती त्वरित प्रभावाने रद्द केली आहे, ज्यामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला आहे.
इराणविरुद्ध अमेरिकेची मोठी कारवाई
अमेरिकेच्या 'सेंट्रल कमांड'नुसार, मंगळवार आणि बुधवारच्या दरम्यानच्या रात्री अमेरिकन सैन्याने दक्षिण इराण आणि 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ' लगतच्या भागातील ८० हून अधिक लक्ष्यांवर जोरदार बॉम्बफेक केली. अमेरिकेचा दावा आहे की, इराणने आंतरराष्ट्रीय जलक्षेत्रात तीन व्यापारी जहाजांवर (कच्चे तेल आणि गॅस वाहून नेणारे टँकर्स) बेकायदेशीर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले केले होते, जे युद्धविरामाचे थेट उल्लंघन होते. अमेरिकेच्या हल्ल्यांमध्ये इराणची हवाई संरक्षण यंत्रणा, किनारपट्टीवरील पाळत ठेवण्याची केंद्रे, जहाजांना लक्ष्य करणारी क्रूझ क्षेपणास्त्र केंद्रे आणि ड्रोन प्रक्षेपण केंद्रे नष्ट करण्यात आली. इराणच्या सरकारी प्रसारमाध्यमांनुसार, केशम बेट, सिरिक आणि बंदर अब्बास यांसारख्या प्रमुख बंदरांच्या शहरांमध्ये मोठे स्फोट ऐकू आले.
इराणकडून अमेरिकन तळांना लक्ष्य
अमेरिकेच्या हल्ल्यांनंतर काही तासांतच, इराणच्या 'रिव्होल्युशनरी गार्ड्स'ने (IRGC) प्रत्युत्तर दिले. इराणने आखाती देशांमध्ये असलेल्या अमेरिकन लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्रांचा मारा केला. इराणने बहरीन आणि कुवेत येथील अमेरिकेच्या लष्करी आणि मित्रराष्ट्रांच्या सुमारे ८५ तळांना लक्ष्य केल्याचा दावा केला.
कुवेत आणि बहरीनमध्ये रात्रभर हवाई हल्ल्याचा इशारा देणारे सायरन वाजत होते. कुवेतच्या लष्कराने दुजोरा दिला की, त्यांच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेने हवेतच अनेक "अज्ञात आणि शत्रूचे" ड्रोन व क्षेपणास्त्रे पाडली. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने इशारा दिला की, आपल्या राष्ट्रीय सुरक्षेचे रक्षण करण्यासाठी आणखी "निर्णायक पावले" उचलण्यास ते सज्ज आहेत.
जागतिक अस्वस्थता आणि चीनचा इशारा
तणावातील या अचानक वाढीमुळे जागतिक बाजारपेठांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या (ब्रेंट क्रूड) किमतीत ५.३ टक्क्यांनी वाढ होऊन त्या प्रति बॅरल ७८ डॉलर्सच्या वर गेल्या. भारतीय शेअर बाजारातही घसरण नोंदवली गेली. दरम्यान, अनेक प्रमुख देशांनी या परिस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दोन्ही देशांना संयम बाळगण्याचे आवाहन केले; त्यांनी म्हटले की, पश्चिम आशियात युद्धाची आग पुन्हा भडकवणे कोणाच्याही हिताचे नाही आणि लष्करी उपाय हा यावरचा तोडगा नाही. नाटोचे सरचिटणीस मार्क रुट्टे यांनी अमेरिकेच्या कारवाईचे समर्थन केले आणि म्हटले की, शस्त्रसंधीच्या उल्लंघनाबाबत अमेरिकेची ही कठोर प्रतिक्रिया आवश्यक होती.
