ไขข้อสงสัย ทำไมคนญี่ปุ่นกล้าแก้ผ้าแช่ออนเซ็นร่วมกับคนแปลกหน้า พร้อมทำความรู้จักวัฒนธรรมการอาบน้ำ มารยาทที่ควรรู้ก่อนไปญี่ปุ่น

ภาพของคนหลายคนนั่งแช่น้ำร้อนด้วยกันโดยไม่มีเสื้อผ้าสักชิ้น อาจทำให้นักท่องเที่ยวมือใหม่ยืนทำใจอยู่หน้าห้องเปลี่ยนเสื้อผ้านานกว่าตอนเลือกชุดไปเที่ยวเสียอีก แต่สำหรับชาวญี่ปุ่น การเปลือยกายในออนเซ็นไม่ได้เป็นเรื่องน่าอายอย่างที่คนนอกจินตนาการ

เหตุผลง่าย ๆ คือ คนญี่ปุ่นมองออนเซ็นเป็นสถานที่อาบน้ำและพักผ่อน ไม่ใช่พื้นที่ทางเพศ การถอดเสื้อผ้าจึงเป็นเพียงขั้นตอนหนึ่งก่อนลงบ่อ เหมือนถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้าน ไม่ได้มีความหมายลามกซ่อนอยู่มากกว่านั้น

วัฒนธรรมโรงอาบน้ำสาธารณะหรือ “เซ็นโต” อยู่คู่สังคมญี่ปุ่นมาหลายร้อยปี ในอดีต บ้านจำนวนมากไม่มีห้องน้ำส่วนตัว ผู้คนจึงไปอาบน้ำที่โรงอาบน้ำประจำชุมชน บางคนเริ่มเข้าตั้งแต่วัยเด็กพร้อมครอบครัว เมื่อโตขึ้นจึงคุ้นเคยกับการเห็นร่างกายที่มีรูปร่าง อายุ และความแตกต่างหลากหลาย

ทุกคนอยู่ในสภาพเดียวกัน ไม่มีใครแต่งตัวโดดเด่นหรือแสดงฐานะผ่านเสื้อผ้า เมื่อลงไปอยู่ในบ่อเดียวกัน ตำแหน่งหน้าที่และภาพลักษณ์ภายนอกก็ถูกวางไว้ในตู้ล็อกเกอร์ชั่วคราว

ชาวญี่ปุ่นมีคำว่า “ฮาดากะ โนะ สึกิไอ” หรือการคบหากันแบบเปลือยเปล่า ใช้อธิบายความสัมพันธ์ที่เปิดใจและเป็นกันเอง โดยไม่มีกำแพงทางสังคมมาขวาง ความหมายไม่ได้ชวนหวือหวา แต่พูดถึงความเท่าเทียมและการพูดคุยกันอย่างตรงไปตรงมา

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าคนญี่ปุ่นทุกคนจะมั่นใจจนเดินตัวปลิวเข้าออนเซ็น บางคนยังเขิน กังวลเรื่องรูปร่าง หรือไม่ชอบใช้พื้นที่ร่วมกับคนแปลกหน้า เพียงแต่สังคมมีกติกาที่ช่วยลดความประหม่า เช่น ออนเซ็นส่วนใหญ่แยกชายและหญิง ผู้ใช้บริการไม่ควรจ้องมองหรือวิจารณ์ร่างกายผู้อื่น และต้องเคารพพื้นที่ส่วนตัวของกันและกัน

การเปลือยกายยังเกี่ยวข้องกับความสะอาด การใส่ชุดว่ายน้ำอาจมีคราบเหงื่อ สบู่ หรือสิ่งสกปรกติดอยู่ จึงมักไม่ได้รับอนุญาต ผู้ใช้บริการต้องล้างร่างกายให้สะอาดก่อนลงบ่อ ส่วนผ้าผืนเล็กสามารถใช้ปิดร่างกายระหว่างเดินได้ แต่ห้ามนำลงไปแช่ในน้ำ หลายคนจึงพับวางไว้บนศีรษะ กลายเป็นภาพประจำของออนเซ็นญี่ปุ่น

เมื่อทุกคนทำตามกติกา บรรยากาศภายในจึงค่อนข้างสงบ ไม่มีใครสนใจตรวจรูปร่างของคนข้าง ๆ ต่างคนต่างใช้เวลากับน้ำร้อนและวิวตรงหน้า นักท่องเที่ยวที่กล้าผ่านช่วงเขินในห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าไปได้ มักพบว่าความประหม่าลดลงหลังลงน้ำเพียงไม่กี่นาที

สำหรับผู้ที่ยังไม่พร้อมแก้ผ้าต่อหน้าคนแปลกหน้า ญี่ปุ่นมีออนเซ็นส่วนตัวให้เช่า รวมถึงห้องพักแบบเรียวกังที่มีบ่อน้ำร้อนในตัว จึงสามารถสัมผัสประสบการณ์เดียวกันได้โดยไม่ต้องเข้าสอบวิชาความกล้าตั้งแต่วันแรก