महिलांच्या शरीरावर हार्मोन्स, चयापचय आणि पुनरुत्पादक आरोग्याचा खूप प्रभाव असतो. यामुळे, सावधगिरीने सराव न केल्यास दीर्घकाळ उपवास केल्याने काहीवेळा आरोग्याच्या समस्या उद्भवू शकतात. यामुळे महिलांसाठी अधूनमधून उपवास करणे खरोखर योग्य आहे की नाही किंवा खबरदारी घेणे आवश्यक आहे का हे तपासण्यासाठी डॉक्टर आणि आरोग्य तज्ञांना प्रवृत्त केले आहे.
X वरील एका पोस्टमध्ये, प्रीती कासिरेड्डी, एक स्वयंघोषित आरोग्य आणि निरोगीपणा प्रभावशाली, तिने अधूनमधून उपवासासह तिचा वैयक्तिक प्रवास शेअर केला. ती म्हणाली, “अधूनमधून उपवास करणे ही माझ्या संप्रेरकांसाठी सर्वात वाईट गोष्टींपैकी एक होती. ती म्हणाली की तिची चयापचय मंदावली आहे. सकाळी माझ्या कोर्टिसोलची पातळी वाढली. माझे मासिक पाळी हलके होते. प्रामाणिकपणे, महिलांसाठी आपत्तीसाठी फक्त एक कृती,” तिने लिहिले.
अधूनमधून उपवास करण्याबाबत काही सामान्य प्रश्न आणि गैरसमजांच्या संदर्भात आम्ही तज्ञांशी संपर्क साधला. तुम्हाला माहित असणे आवश्यक आहे ते येथे आहे.
पसंतीचा स्रोत म्हणून Zee News जोडा
अधूनमधून उपवास हा खाण्याच्या आणि उपवासाच्या कालावधीत सायकल चालवण्याचा एक प्रकार आहे, जे काय खावे यापेक्षा कधी खावे यावर लक्ष केंद्रित करते. सर्वात लोकप्रिय, टिकाऊ पद्धत 16:8 आहे, ज्यामध्ये 16 तास उपवास करणे आणि 8-तासांच्या खिडकीत जेवण करणे समाविष्ट आहे, जसे की दररोज सकाळी 11 ते संध्याकाळी 7.
अधूनमधून उपवास करणे म्हणजे स्वतःला उपाशी ठेवणे किंवा डाएटिंग करणे असे नाही, तर ते अल्प कालावधीसाठी कॅलरी कमी करण्याबद्दल आहे.
डॉ. मन्नान गुप्ता, अध्यक्ष आणि एचओडी – एलंटिस हेल्थकेअर, नवी दिल्ली येथील प्रसूतिशास्त्र आणि स्त्रीरोगशास्त्र यांच्या मते, “अधूनमधून उपवास करणे काही लोकांना फायदेशीर ठरू शकते. तथापि, जर ते योग्यरित्या केले नाही तर, ते तणाव संप्रेरक वाढवू शकते, थायरॉईड कार्यात अडथळा आणू शकते आणि काही स्त्रियांमध्ये पुनरुत्पादक संप्रेरकांवर परिणाम करू शकते.”
ते स्पष्ट करतात की नियमितपणे नाश्ता वगळणे किंवा खूप कमी खाल्ल्याने चयापचय मंद होऊ शकतो आणि लक्षणे उद्भवू शकतात जसे की:
1. थकवा
2. वारंवार थंडी जाणवणे
3. अनियमित मासिक पाळी
4. कमी ऊर्जा पातळी
तर होय, दावा अंशतः खरा आहे. अधूनमधून उपवास केल्याने काही स्त्रियांवर नकारात्मक परिणाम होतो, विशेषत: जेव्हा ते अपुरे कॅलरी घेते किंवा खराब पोषण होते. महिलांचे संप्रेरक ऊर्जा संतुलनास संवेदनशील असतात, आणि दीर्घकाळ उपवास केल्याने मासिक पाळी आणि चयापचय सिग्नल विस्कळीत होऊ शकतात.
महिलांच्या संप्रेरक प्रणाली पोषण आणि तणावातील बदलांसाठी अधिक संवेदनशील असतात. दीर्घ उपवास कालावधी शरीराला ऊर्जा वाचवण्याचा संकेत देऊ शकतो, ज्यामुळे ओव्हुलेशन आणि मासिक पाळीवर परिणाम होऊ शकतो.
डॉ गुप्ता स्पष्ट करतात की पुरुष सहसा उपवास अधिक चांगले सहन करतात कारण त्यांचे हार्मोन्स अधिक स्थिर असतात. स्त्रिया, तथापि, अनुभवू शकतात:
1. मनःस्थिती बदलते
2. ऊर्जा पातळी कमी
3. मासिक पाळीत बदल
याला जोडून, डॉ खालिद जे फारुकी, डायरेक्टर – एंडोक्राइनोलॉजी आणि डायबेटोलॉजी, मॅक्स हॉस्पिटल, गुरुग्राम, म्हणतात, “महिलांचे पुनरुत्पादक संप्रेरक पोषण आणि तणाव पातळीशी जवळून जोडलेले आहेत. उपवासामुळे कॉर्टिसोल वाढू शकतो आणि इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन सारख्या हार्मोन्सला दडपून टाकू शकतो, ज्यामुळे मासिक पाळीवर परिणाम होतो.”
पुरुष सामान्यतः या हार्मोनल व्यत्ययांसाठी कमी असुरक्षित असतात.
तज्ज्ञांनी सुचवले आहे की काही महिलांनी अधूनमधून उपवास करताना विशेषतः सावधगिरी बाळगली पाहिजे.
यामध्ये महिलांचा समावेश आहे:-
1. थायरॉईड समस्या आहेत
2. PCOS असणे
3. अनियमित कालावधीचा अनुभव घ्या
4. गर्भवती आहेत किंवा स्तनपान करत आहेत
5.गर्भधारणा करण्याचा प्रयत्न करत आहात
6. हार्मोनल असंतुलन आहे
डॉ गुप्ता महिलांना अत्यंत उपवासाच्या नित्यक्रमांऐवजी कमी उपवासाचा कालावधी सुरू करण्याचा सल्ला देतात. खाण्याच्या तासांमध्ये पुरेशा कॅलरी आणि पोषक तत्वांचा वापर करणे आणि जास्त कॅलरी प्रतिबंध टाळणे महत्वाचे आहे.
ऊर्जेची पातळी, झोपेचे नमुने आणि मासिक पाळीतील बदलांचे निरीक्षण केल्याने महिलांना उपवास त्यांच्या शरीराला अनुकूल आहे की नाही हे ठरवण्यास मदत होऊ शकते.
करतो
1. अत्यंत उपवास करण्याऐवजी मध्यम उपवासाच्या विंडोचे अनुसरण करा.
2. प्रथिने, निरोगी चरबी आणि जटिल कर्बोदकांमधे समृद्ध संतुलित जेवण खा.
3. दिवसभर पुरेसे पाणी प्या.
4. मासिक पाळी अनियमित झाल्यास उपवास थांबवा.
5. तुमच्या शरीराचे ऐका आणि त्यानुसार उपवास समायोजित करा.
करू नका
1. खूप लांब किंवा प्रतिबंधात्मक उपवास कालावधी टाळा.
2. योग्य पोषणाशिवाय नियमितपणे जेवण वगळू नका.
3. थकवा, मूड बदल किंवा मासिक पाळी चुकणे यांसारख्या चेतावणी चिन्हांकडे दुर्लक्ष करू नका.
4. आपल्या शरीराला शोभत नसलेल्या उपवासाची दिनचर्या सक्तीने टाळा.
5. मध्यम प्रमाणात उपवास वैयक्तिक करणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.
अधूनमधून उपवास करणे काही स्त्रियांसाठी चांगले काम करू शकते, परंतु हे सर्व काही एकच उपाय नाही. महिलांचे संप्रेरक पोषण आणि तणावाशी जवळून जोडलेले असल्याने, अत्यंत किंवा खराब नियोजित उपवासामुळे आरोग्यावर अवांछित परिणाम होऊ शकतात. तुमच्या शरीराचे ऐकणे, संतुलित जेवण घेणे आणि तुमच्या उर्जेच्या पातळीत किंवा मासिक पाळीत बदल दिसल्यास आरोग्यसेवा व्यावसायिकांचा सल्ला घेणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे. निरोगी जीवनशैलीने नेहमी द्रुत परिणामांऐवजी दीर्घकालीन कल्याणावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे.
(हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि पात्र वैद्यकीय व्यावसायिकांनी दिलेल्या सल्ल्याचा पर्याय मानला जाऊ नये. वैद्यकीय स्थितीबद्दल कोणतेही प्रश्न असल्यास नेहमी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)
