न्यूज इंडिया लाइव्ह, डिजिटल डेस्क: सौर आणि पवन ऊर्जेसारख्या अक्षय उर्जेची सर्वात मोठी समस्या म्हणजे जेव्हा सूर्यप्रकाश किंवा वारा नसतो तेव्हा वीजपुरवठा बंद होतो. फिनिश कंपनीने ही समस्या सोडवली 'नायट्रिकसिटी' शोधून काढले. त्यांनी जगातील पहिली व्यावसायिक 'सँड बॅटरी' तयार केली आहे, जी वाळू वापरून आठवडे वीज साठवू शकते.
वाळूची बॅटरी ही पारंपारिक रासायनिक बॅटरी नसून ती आहे थर्मल ऊर्जा साठवण यंत्रणा आहे.
ऊर्जा साठवण: वाळू गरम करण्यासाठी सौर पॅनेल किंवा पवनचक्क्यांमधून अतिरिक्त वीज वापरली जाते.
उष्णता हस्तांतरण: मोठ्या इन्सुलेटेड स्टील सायलो (टाकी) मध्ये भरलेली वाळू 600°C पेक्षा जास्त तापमानाला गरम केले जाते.
स्टोरेज: वाळू दीर्घकाळ उष्णता टिकवून ठेवण्यासाठी खूप कार्यक्षम आहे. ही उष्णता अनेक महिने साठवून ठेवता येते.
वापरा: जेव्हा विजेची गरज असते तेव्हा ही उष्णता घरे गरम करण्यासाठी किंवा टर्बाइन चालवून वीज निर्माण करण्यासाठी पुनर्प्राप्त केली जाऊ शकते.
भारतासारख्या विकसनशील देशासाठी, ज्यात लिथियमची कमतरता आहे आणि सौर ऊर्जेचा प्रचंड साठा आहे, हे तंत्रज्ञान क्रांतिकारी ठरू शकते:
परवडणारी किंमत: लिथियम-आयन बॅटरीच्या तुलनेत वाळूच्या बॅटरीची किंमत 10 पट कमी आहे. वाळू सर्वत्र सहज मिळते.
दीर्घायुष्य: लिथियम बॅटरी 5-10 वर्षांत खराब होतात, तर वाळूच्या बॅटरीचे आयुष्य असते 30 ते 50 वर्षे पर्यंत होऊ शकते
पर्यावरण अनुकूल: यात कोणतेही विषारी रसायन नसून जुन्या वाळूचा पुनर्वापर किंवा पुनर्वापर करता येतो.
कृषी क्षेत्र: भारतीय खेड्यांमध्ये शीतगृहे आणि सिंचन व्यवस्थेसाठी हे वरदान ठरू शकते.
| खासियत | वाळूची बॅटरी | लिथियम-आयन बॅटरी |
|---|---|---|
| मुख्य सामग्री | सामान्य वाळू आणि स्टील | लिथियम, कोबाल्ट, निकेल |
| स्टोरेजचे स्वरूप | उष्णता | रासायनिक ऊर्जा |
| खर्च | खूप कमी (कमी किंमत) | महाग |
| सुरक्षा | स्फोटाचा धोका नाही | आगीचा धोका |
| वापरा | मोठ्या प्रमाणात ग्रिडसाठी | मोबाईल आणि इलेक्ट्रिक कारसाठी |
