जामनगर (गुजरात), भारत: रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे कार्यकारी संचालक अनंत अंबानी यांनी स्थापन केलेल्या वनतारा या जागतिक वन्यजीव संरक्षण संस्थेने जामनगर, गुजरात येथे वनतारा विद्यापीठ सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. हे वन्यजीव संरक्षण आणि पशुवैद्यकीय विज्ञानासाठी समर्पित असे जगातील पहिले एकात्मिक जागतिक विद्यापीठ असेल.
वनतारा विद्यापीठाचे मूलभूत तत्त्व प्राणी कल्याण, वैज्ञानिक प्रगती आणि वन्यजीव संरक्षणाच्या भविष्यावर आधारित आहे. हे संस्थान पशुवैद्यकीय चिकित्सा, संरक्षण आणि वन्यजीव देखभाल क्षेत्रात भविष्यातील नेतृत्व तयार करण्याचा प्रयत्न करेल. भारताच्या पारंपरिक ज्ञानपरंपरेचा उपयोग करून हे विद्यापीठ उद्देशपूर्ण आणि भविष्योन्मुख शिक्षणाचा आदर्श उभारेल.
“संरक्षणाचे भविष्य हे आपण मन, संस्था आणि संवेदनशीलता कशा प्रकारे घडवतो यावर अवलंबून असेल. वनतारा विद्यापीठ ही एक वैयक्तिक प्रेरणा आहे, जिथे प्राण्यांची वेदना पाहून त्यांच्या काळजीसाठी अधिक सक्षम प्रणालीची गरज जाणवली. प्राचीन नालंदा विद्यापीठाच्या प्रेरणेने आणि ‘आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतः’ या विचाराने हे विद्यापीठ सर्व जीवांचे संरक्षण करणारी नवी पिढी घडवेल,” असे अनंत अंबानी यांनी सांगितले.
या समारंभात दोन बिजोलिया वाळू दगडांचा वापर करण्यात आला, जे प्राचीन विंध्यन भूस्तराशी संबंधित आहेत आणि नालंदा विद्यापीठाशी जोडलेले आहेत. हे भारताच्या ज्ञानपरंपरेचे प्रतीक म्हणून सादर करण्यात आले. पारंपरिक हिंदू विधीनुसार पार पडलेल्या भूमिपूजन समारंभात शिक्षण, विज्ञान, संरक्षण आणि सार्वजनिक जीवनातील विविध मान्यवर उपस्थित होते. भारतातील विविध परिसंस्थांमधून (गवताळ प्रदेश, जंगले, ओलसर प्रदेश, वाळवंट, हिमालयीन भाग इ.) आणलेल्या माती, पाणी आणि दगडांच्या माध्यमातून देशाच्या जैवविविधतेचे प्रतीकात्मक दर्शन घडवण्यात आले.
वनतारा विद्यापीठ विविध शैक्षणिक शाखांना एकत्र आणून प्रत्यक्ष अनुभवावर आधारित शिक्षण देईल. वनताराच्या प्रत्यक्ष कार्याचा अनुभव अभ्यासक्रमात समाविष्ट करून जागतिक स्तरावरील प्रशिक्षण आणि संशोधनाला चालना दिली जाईल. या विद्यापीठात पदवी, पदव्युत्तर, फेलोशिप आणि विशेष अभ्यासक्रम उपलब्ध असतील. यामध्ये वन्यजीव वैद्यक, शस्त्रक्रिया, पोषणशास्त्र, वर्तनशास्त्र, जनुकशास्त्र, महामारीशास्त्र, ‘वन हेल्थ’, संरक्षण धोरण आणि नैसर्गिक अधिवास डिझाइन यांचा समावेश असेल. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्तीही उपलब्ध असतील.
आधुनिक शैक्षणिक आणि वैद्यकीय सुविधा, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि निवासी कॅम्पसच्या माध्यमातून हे विद्यापीठ संशोधन आणि प्राणी कल्याणाला बळ देईल. वनतारा विद्यापीठाचे उद्दिष्ट केवळ शिक्षण देणे नसून, ज्ञान, संवेदना आणि कृती यांच्या माध्यमातून वन्यजीव संरक्षणासाठी सक्षम प्रणाली उभारणे आहे.
वनतारा बद्दल माहिती
वनतारा ही जामनगर, गुजरात येथे कार्यरत वन्यजीव बचाव, पुनर्वसन, आरोग्यसेवा आणि संरक्षणासाठी समर्पित संस्था आहे. आधुनिक पशुवैद्यकीय तंत्रज्ञान, वैज्ञानिक संशोधन आणि प्राणी कल्याण यांचा समन्वय साधत वनतारा विविध प्रजातींच्या प्राण्यांसाठी उपचार आणि दीर्घकालीन काळजी पुरवते. तसेच संरक्षण प्रजनन, प्रजाती पुनर्स्थापना आणि पुनर्वन्यीकरणासाठीही ती कार्यरत आहे.
