जकार्ता, 19 एप्रिल 2026
गेल्या आठवड्यात इंडोनेशियातील लोम्बोक आणि बाली दरम्यानच्या सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या सामुद्रधुनीतील एका बेटाजवळ एक चीनी समुद्राखालील देखरेख यंत्रणा सापडली होती, असे मीडिया अहवालात म्हटले आहे.

3.7 मीटर लांबीचे हे यंत्र लोंबोक सामुद्रधुनीतील गिली त्रावांगन बेटाच्या उत्तरेकडील मच्छिमारांना सापडले आणि इंडोनेशियाच्या नौदलाने पुढील तपासणीसाठी लोंबोक येथील मातरम नौदल तळावर नेले, ऑस्ट्रेलियाच्या ABC बातम्यांनुसार.

इंडोनेशियाच्या नौदलाचे प्रवक्ते रिअर ॲडमिरल तुंगगुल यांनी सांगितले की, नौदलाद्वारे उपकरणाची सखोल तपासणी केली जाईल, ज्यामध्ये उपकरणाचा उद्देश, संग्रहित डेटा आणि त्याची उत्पत्ती यांचा समावेश आहे.

संरक्षण विश्लेषक एचआय सटन यांनी या उपकरणाची ओळख चीनी 710 संशोधन संस्थेने विकसित केलेली डीप-सी रिअल-टाइम ट्रान्समिशन मूरिंग सिस्टम म्हणून केली आहे.

सटन यांच्या मते, संस्थेने पाण्याखालील हल्ला आणि संरक्षण यावर भर दिला आहे.

ते पुढे म्हणाले की हे उपकरण विद्युत प्रवाह, खोली, तापमान आणि “ध्वनी आणि लक्ष्य माहिती” यासारख्या गोष्टींचे निरीक्षण करते.

अहवालात ठळकपणे नमूद करण्यात आले आहे की “710 संशोधन संस्था ही चीनच्या सरकारी मालकीच्या चायना शिपबिल्डिंग इंडस्ट्री कॉर्पोरेशनचा (CSIC) भाग होती, जी आता चायना स्टेट शिपबिल्डिंग कॉर्पोरेशन (CSSC) मध्ये विलीन झाली आहे”.

डिव्हाइसवर CSIC ही अक्षरे आणि कॉर्पोरेशनचा लोगो आहे.

ही प्रणाली पृष्ठभागावर उपयोजित केलेल्या कम्युनिकेशन बॉयद्वारे डेटा घरी पाठवण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे, जेव्हा उपकरण स्वतः समुद्राच्या तळावरील अँकरवर ठेवलेले असते.

त्यांचा लष्करी वापर होऊ शकतो असा दावा करताना, सटन म्हणाले की, “त्या भागात चिनी सेन्सर बॉय सापडल्याची शक्यता इंडोनेशियाच्या अधिकाऱ्यांसाठी आहे”.

चीनच्या परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयाच्या प्रवक्त्याने सांगितले की “त्याकडे या प्रकरणाचा तपशीलवार तपशील नाही”, परंतु “चीनने नेहमीच सागरी वैज्ञानिक संशोधन उपक्रम आयोजित केले आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार संबंधित उपकरणे वापरली आहेत” असा उल्लेख केला आहे.

“आंतरराष्ट्रीय सरावावर आधारित, सागरी संशोधन उपकरणे खराबी किंवा इतर कारणांमुळे इतर देशांच्या प्रादेशिक पाण्यात वाहून जाणे असामान्य नाही,” प्रवक्त्याने एबीसीला सांगितले. “अतिशय व्याख्या किंवा संशयाची गरज नाही.”

सिंगापूरमधील एस राजरत्नम स्कूल ऑफ इंटरनॅशनल स्टडीजचे वरिष्ठ फेलो आणि सागरी सुरक्षा आणि नौदल व्यवहारातील तज्ञ कॉलिन कोह यांनी सांगितले की, सिस्टीमच्या सेन्सर्सच्या ॲरेसह त्याच्या घरी परत संप्रेषण करण्याच्या क्षमतेने ते “समुद्राखाली युद्ध करण्यास सक्षम” बनले आहे.

डिव्हाइसच्या ध्वनिक सेन्सरद्वारे पाणबुड्या शोधल्या जाऊ शकतात, परंतु सिग्नल किनाऱ्यावरील स्टेशनवर प्रक्रियेसाठी पाठवणे आवश्यक आहे हे देखील त्यांनी हायलाइट केले.

“समुद्री वैज्ञानिक संशोधन आणि डेटा संकलनाशी संबंधित अशा दुहेरी-वापर तंत्रज्ञानाचा प्रश्न येतो तेव्हा हीच समस्या असते.”

ऑस्ट्रेलियन स्ट्रॅटेजिक पॉलिसी इन्स्टिट्यूट (एएसपीआय) च्या मते, उपकरणाचा शोध भविष्यात लष्करी हालचालींच्या अपेक्षेने चीनने “आक्रमक वर्तनाचा स्तर” सुचवला होता. (एजन्सी)