जागतिक यकृत दिन 2026: जगभरात यकृताच्या आजारांचा धोका झपाट्याने वाढत आहे. 5 वर्षांखालील मुले असोत, तरुण असोत किंवा वृद्ध असोत, प्रत्येकजण यकृताच्या आजाराच्या विळख्यात सापडलेला दिसतो. आम्ही तुम्हाला सांगतो की, यकृत हा स्वत:च एक अतिशय खास अवयव आहे, जो स्वत:ला दुरुस्त करत राहतो, तथापि, आपल्या काही वाईट सवयींमुळे यकृताच्या आरोग्यावर सतत दबाव वाढत आहे. यकृत हळूहळू खराब होऊ लागले आणि आपल्याला त्याबद्दल माहितीही नसेल तर? असेच काहीसे लिव्हर सिरोसिसच्या समस्येत दिसून येते.

यकृत सिरोसिस ही एक गंभीर स्थिती आहे जी कर्करोगासाठी एक प्रमुख जोखीम घटक मानली जाते. परंतु हा रोग कशामुळे होतो, त्याचे निदान कसे केले जाऊ शकते आणि कोणत्या लोकांना जास्त धोका आहे? जर तुम्हाला हे प्रश्न असतील तर चला उत्तरे शोधूया.

लिव्हर सिरोसिसची समस्या काय आहे?

यकृत सिरोसिस हा यकृताच्या नुकसानाचा एक गंभीर, अपरिवर्तनीय प्रकार आहे (फायब्रोसिस). या रोगामुळे यकृताच्या पेशी हळूहळू खराब होतात आणि त्यांच्या जागी कडक ऊती येतात. खराब झालेले ऊतक निरोगी ऊतकांची जागा घेत असल्याने, यकृत कठोर होते आणि योग्यरित्या कार्य करू शकत नाही. या स्थितीमुळे अनेक गंभीर गुंतागुंत होऊ शकतात.

लिव्हर सिरोसिस देखील यकृत निकामी होऊ शकते. गंभीर प्रकरणांमध्ये, यकृत प्रत्यारोपणाची आवश्यकता असू शकते. अल्कोहोल आणि ड्रग्सचा गैरवापर, विषाणू आणि चयापचय समस्या ही सर्वात सामान्य कारणे आहेत.

या रोगाचे कारण काय आहे?

वैद्यकीय अहवाल सूचित करतात की यकृताचे प्राथमिक कार्य शरीरातील विषारी पदार्थ काढून टाकणे, पोषकद्रव्ये साठवणे आणि पचनास मदत करणे हे आहे. तथापि, सिरोसिस यकृतामध्ये रक्त प्रवाह बिघडवते, त्याचे कार्य कमी करते. हा रोग बर्याच वर्षांपासून हळूहळू विकसित होतो, परंतु समस्या अशी आहे की त्याची लक्षणे सुरुवातीला स्पष्ट होत नाहीत.

आरोग्य तज्ञांचे म्हणणे आहे की यकृत सिरोसिसमध्ये अनेक घटक कारणीभूत ठरू शकतात, परंतु सर्वात सामान्य कारण म्हणजे अति प्रमाणात मद्यपान. अल्कोहोल हळूहळू यकृताच्या पेशी नष्ट करते, ज्यामुळे स्कार टिश्यू तयार होतात. हिपॅटायटीस सारख्या विषाणूजन्य संसर्गामुळे देखील सिरोसिस होऊ शकतो. या विषाणूंमुळे यकृतामध्ये जळजळ होते आणि कालांतराने त्याचे नुकसान होते. लठ्ठपणा, मधुमेह आणि खराब जीवनशैलीच्या सवयी यकृताच्या नुकसानास कारणीभूत ठरू शकतात आणि सिरोसिसला प्रोत्साहन देऊ शकतात.

यकृत सिरोसिस कसे ओळखावे?

क्लीव्हलँड क्लिनिकच्या मते, सिरोसिस सामान्यत: सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे दर्शवत नाही. हा रोग जसजसा वाढत जातो तसतसे तुम्हाला विविध समस्या येऊ शकतात. सुरुवातीला थकवा, अशक्तपणा, भूक न लागणे आणि वजन कमी होणे या लक्षणांचा समावेश होतो. रोग जसजसा वाढत जातो तसतशी कावीळ, पोट फुगणे, पायांना सूज येणे, खाज सुटणे अशी लक्षणे दिसू लागतात. रक्ताच्या उलट्या किंवा काळे मल देखील दिसू शकतात. वरच्या ओटीपोटात वेदना.

कोणाला जास्त धोका आहे?

कोणीही यकृत सिरोसिस विकसित करू शकतो, परंतु काही लोकांना जास्त धोका असतो. जास्त प्रमाणात मद्यपान हे या आजाराचे सर्वात सामान्य कारण आहे. हिपॅटायटीस बी किंवा सी ची लागण झालेल्यांनाही जास्त धोका असतो. फॅटी यकृत समस्या, उपचार न केल्यास, धोका वाढू शकतो. मधुमेहाच्या रुग्णांनीही जागरुक राहावे, कारण रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त असल्याने यकृताला हानी पोहोचते. अभ्यास दर्शविते की स्त्रियांपेक्षा पुरुषांना हा आजार होण्याची अधिक शक्यता असते.