डेहराडून, 21 एप्रिल 2026: उत्तराखंडमधील रस्त्यांवर प्रवास करण्याची शैली आता पूर्णपणे बदलणार आहे. तुम्हीही देवभूमीच्या रस्त्यावर चालत असाल किंवा टांगा-बैलगाडीसारखे साधन वापरत असाल तर ही बातमी तुमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. पादचारी आणि बिगर यांत्रिक वाहनांच्या सुरक्षेसाठी राज्य सरकार नवीन आणि 'ठोस सुरक्षा धोरण' आणणार आहे. परिवहन मुख्यालयाने या धोरणाची रूपरेषा तयार करून शासनाकडे पाठवली असून, त्यात केवळ पादचाऱ्यांनाच रस्त्यावरचा पहिला अधिकार दिला नाही, तर नियमांकडे दुर्लक्ष करणाऱ्यांवर कडक दंड ठोठावण्याचीही तयारी करण्यात आली आहे.
राज्य सरकारचे हे पाऊल सामान्य बदल नसून सर्वोच्च न्यायालयाच्या कठोर निर्देशांचा भाग आहे. गेल्या वर्षी 'राजशेखर विरुद्ध केंद्र सरकार' या खटल्याची सुनावणी करताना सर्वोच्च न्यायालयाने सर्व राज्यांना पादचारी आणि पारंपारिक वाहनांच्या (हातगाडी किंवा बैलगाड्यांसारख्या) सुरक्षेसाठी स्पष्ट नियम आणि पायाभूत सुविधा निर्माण करण्याचे आदेश दिले होते. या आदेशानंतर अतिरिक्त परिवहन आयुक्त सनतकुमार सिंग यांच्या नेतृत्वाखाली सविस्तर प्रस्ताव तयार करण्यात आला आहे. सध्या या प्रस्तावाची सरकारी पातळीवर बारकाईने तपासणी केली जात असून, त्यानंतर अंतिम मंजुरीसाठी तो मंत्रिमंडळात मांडला जाणार आहे.
या नव्या नियमातील सर्वात मोठी गोष्ट म्हणजे आता झेब्रा क्रॉसिंगवर पादचाऱ्यांना 'राजा' मानले जाणार आहे. या प्रस्तावानुसार झेब्रा क्रॉसिंगवर पादचारी रस्ता ओलांडत असल्यास मोटार वाहन चालकांना 'स्टॉप लाईन'च्या आधी आपले वाहन थांबवावे लागणार आहे. हा नियम केवळ कार किंवा दुचाकीस्वारांनाच लागू होणार नाही तर टांगा आणि हातगाडी ओढणाऱ्यांनाही लागू होईल. म्हणजे आता रस्ता ओलांडण्याचा पहिला अधिकार तुमचा असेल आणि वाहनचालकांना तुम्हाला रस्ता द्यावा लागेल.
हायस्पीड रस्त्यांवरील अपघात रोखण्यासाठी, सरकार राष्ट्रीय महामार्ग आणि द्रुतगती मार्गांवर चालण्यावर आणि बिगर यांत्रिक वाहनांना पूर्ण बंदी घालू शकते. मात्र पादचाऱ्यांच्या सुविधेचीही काळजी घेण्यात आली आहे. लोकसंख्या असलेल्या भागात प्रत्येक एक ते तीन किलोमीटर अंतरावर अंडरपास किंवा फूट ओव्हर ब्रिज (एफओबी) बांधण्याची सूचना करण्यात आली आहे. तसेच, आता रस्त्यांच्या कडेला फूटपाथ करणे बंधनकारक करण्यात येणार असून, कोणाचाही गोंधळ होऊ नये यासाठी ठिकठिकाणी फलक लावण्यात येणार आहेत.
फूटपाथ नसल्यामुळे लोक रस्त्याच्या कडेला चालतात आणि मागून येणाऱ्या वाहनाचा अंदाज येत नसल्याचे अनेकदा दिसून येते. ही समस्या सोडवण्यासाठी धोरणात अनोखा बदल प्रस्तावित आहे. फूटपाथ नसलेल्या रस्त्यावर पादचाऱ्यांना वाहतुकीच्या विरुद्ध दिशेने चालावे लागेल. त्यामुळे पादचाऱ्यांना समोरून येणारी वाहने पाहता येणार असून वेळेत सुरक्षित राहणे शक्य होणार आहे. या नियमांद्वारे रस्ते अपघातातील मृत्यू कमी करणे हा परिवहन विभागाचा उद्देश आहे.
