बीजिंग: चीनच्या निळ्या-पाणी नौदलाच्या महत्त्वाकांक्षेवर प्रकाश टाकणाऱ्या चिनी नौदलाने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या व्हिडिओने सध्या बांधले जाणारे चौथे विमानवाहू युद्धनौका अणुशक्तीवर चालणारी असेल अशी अटकळ उडाली आहे.
पीपल्स लिबरेशन आर्मी नेव्हीच्या स्थापनेच्या 77 व्या वर्धापन दिनानिमित्त 'इनटू द डीप' हा व्हिडिओ चित्रपट बुधवारी प्रदर्शित करण्यात आला, ज्यामध्ये सागरी महत्त्वाकांक्षा आणि किनारी संरक्षणातून चिनी नौदलाचे संक्रमण प्रदर्शित करण्यात आले आहे.
व्हिडीओमध्ये चीनच्या निळ्या-पाणी नौदलाला खोल-समुद्रातील ऑपरेशन्स करण्यास सक्षम आहेत, ज्यामध्ये घरापासून दूर पश्चिम पॅसिफिकमधील वास्तविक जीवनातील कवायतींचे फुटेज आणि प्रगत उपकरणे यांचा समावेश आहे.
यात सध्या कार्यरत असलेल्या लियाओ निंग, शान डोंग आणि फू जियान या तीन विमानवाहू वाहकांच्या नावावर असलेल्या नौदल अधिकाऱ्यांच्या पिढ्यानपिढ्या देण्यात आलेला होकायंत्र देखील दर्शविला आहे.
पण चौथ्या पात्राचे नाव हे जियान होते, ते अणुऊर्जेवर चालणारे जहाज असू शकते असा इशारा देत होता कारण तो अणुऊर्जेचा चिनी शब्द आहे आणि जियान हा जहाजाचा शब्द आहे, असे हाँगकाँग स्थित साउथ चायना मॉर्निंग पोस्टने वृत्त दिले आहे.
चीनने अधिकृतपणे पुष्टी किंवा नकार दिलेला नाही की नवीन वाहक तयार केले जात आहे, परंतु गेल्या काही वर्षांपासून घेतलेल्या उपग्रह प्रतिमा दर्शवतात की देशाच्या ईशान्येकडील शहर डालियान येथील शिपयार्डमध्ये एक मोठे जहाज तयार केले जात आहे.
प्रतिमा असे सूचित करतात की जहाज अमेरिकेच्या आण्विक-शक्तीवर चालणाऱ्या गेराल्ड आर. फोर्ड-क्लास वाहकांसारखेच आहे, सारखीच प्रणोदन पद्धत वापरली जाईल की नाही याबद्दल अटकळ वाढवते.
आणखी एका सुगावामध्ये, फेब्रुवारीमध्ये घेतलेल्या जहाजाच्या छायाचित्रांमध्ये अणुभट्टीच्या प्रतिबंधक जहाजांसारखी रचना दिसली, असे पोस्टच्या अहवालात म्हटले आहे.
गेल्या नोव्हेंबरमध्ये, चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या उपस्थितीत झालेल्या समारंभात चीनने तिसरी विमानवाहू वाहक, फुजियान, इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक कॅटापल्ट्सने सुसज्ज असलेली सर्वात आधुनिक युद्धनौका असल्याचे सांगितले.
फुजियान हे इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक एअरक्राफ्ट लॉन्च सिस्टम (EMALS) ने सुसज्ज आहे जे फक्त अमेरिकन विमानवाहू युएसएस जेराल्ड आर. फोर्डद्वारे वापरले जाते.
भारतीय नौदलाने त्यांचे संचालन सुरू केल्यानंतर अनेक वर्षांनी आपल्या नौदलासाठी विमानवाहू वाहकांची निवड करणाऱ्या प्रमुख देशांमध्ये चीन हा शेवटचा देश होता.
चीनचे पहिले वाहक, लिओनिंग, सोव्हिएत काळातील जहाजाचे रिफिट, 2012 मध्ये कार्यान्वित झाले, त्यानंतर 2019 मध्ये स्वदेशी बनावटीचे शेंडोंग आले.
वाहक-आधारित विमान J-15T, J-35 आणि KongJing-600 ने कॅटपल्ट-सहायक टेक-ऑफ यशस्वीरित्या पूर्ण केले आणि त्याच्या फ्लॅट डेकवर लँडिंगचे प्रशिक्षण घेतले असे लष्कराने सांगितल्यानंतर फुजियानला कार्यान्वित करण्यात आले आहे.
तिन्ही वाहक पारंपारिकरित्या समर्थित आहेत. 80,000 टन विस्थापनासह फुजियान हे त्यापैकी सर्वात मोठे आहे.
विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की अमेरिकेसोबत तणाव वाढत असताना, चीन विविध जागतिक सागरी मार्गांवर काम करण्यासाठी आणखी विमानवाहू जहाजे तयार करू शकतो.
फुजियानच्या कार्यान्वित झाल्यामुळे, चीन भारताच्या घरामागील अंगण, हिंदी महासागर आणि अरबी समुद्रात विमानवाहू जहाजांच्या तैनातीचा विस्तार करू शकतो, जिथे त्याचा नौदल ताफा आफ्रिकेच्या हॉर्नमधील जिबूती आणि पाकिस्तानच्या ग्वादारमध्ये तळांसह सक्रिय आहे, तसेच श्रीलंकेतील हंबनटोटा या व्यावसायिक बंदरासह, जे चीनने कर्ज म्हणून विकत घेतले आहे.
अलीकडील अहवालांनुसार, यूएस नौदलाच्या 219 च्या तुलनेत चिनी नौदलाकडे आता 234 युद्धनौकांचा जगातील सर्वात मोठा ऑपरेटिंग फ्लीट आहे.
तथापि, यूएस नौदलाने 11 विमानवाहू वाहकांसह आपले वर्चस्व कायम ठेवले आहे, ते सर्व आण्विक शक्तीने चालणारे असल्याचे सांगितले आहे.
आयएनएस विक्रांत आणि आयएनएस विक्रमादित्य या दोन विमानवाहू युद्धनौका चालवणारे भारतीय नौदल हिंद महासागरात आपले वर्चस्व कायम ठेवण्यासाठी आणखी नौदल जहाजे नियुक्त करत आहेत.
