माननीय पंतप्रधानांनी ध्यान मंदिराचे उद्घाटन केले आणि देशव्यापी सेवा उपक्रमांचा शुभारंभ केला.

"आज या दिव्य आणि शक्तिशाली ध्यान मंदिराचे उद्घाटन झाले आहे. जेव्हा संकल्प स्पष्ट असतो आणि सेवेच्या भावनेने कार्य केले जाते, तेव्हा प्रत्येक प्रयत्न यशस्वी होतो," असे पंतप्रधान म्हणाले आणि त्यांनी संस्थेच्या गेल्या ४५ वर्षांतील कार्याची प्रशंसा केली.

आज, आर्ट ऑफ लिव्हिंग आंतरराष्ट्रीय केंद्राने एका ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार झाले, जेव्हा भारताचे माननीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी, गुरुदेव श्री श्री रविशंकर यांच्यासमवेत, 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'च्या ४५ व्या वर्धापन दिनानिमित्त आणि संस्थेच्या संस्थापकाच्या ७० व्या जयंतीनिमित्त आयोजित सोहळ्यात सहभाग घेतला.

माननीय पंतप्रधानांनी भव्य ध्यान मंदिराचे उद्घाटनही केले. हे एक अद्वितीय, उच्च-ऊर्जा ध्यानस्थळ असून, ते जगातील सर्वात मोठ्या ध्यान समुदायांपैकी एकाचे प्रतिनिधित्व करते. हे समर्पित केंद्र विविध देशांतील, संस्कृतींतील आणि पार्श्वभूमीतील लाखो साधकांना सामूहिक ध्यान आणि नामजपाद्वारे गहन आंतरिक शांतीचा अनुभव घेण्यास सक्षम करेल.

नव्याने बांधलेल्या ध्यान मंदिराचा उल्लेख करत श्री नरेंद्र मोदी म्हणाले, "मला खात्री आहे की आज उद्घाटन झालेले हे ध्यान मंदिर येणाऱ्या पिढ्यांसाठी हजारो लोकांसाठी शांती आणि समाधानाचे केंद्र बनेल."

आपल्या मुख्य भाषणात, पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी गुरुदेवांचा सत्कार केला आणि त्यांना भारताच्या दान, ज्ञान, शांती आणि आशेच्या शाश्वत परंपरेचे जिवंत प्रतीक म्हणून संबोधले. गुरुदेवांसोबतच्या एका जिव्हाळ्याच्या क्षणाबद्दल बोलताना पंतप्रधान म्हणाले, "मी तुमचा आहे, आणि मी जिथे कुठे आहे, तिथे तुमच्यामुळेच आहे," यावर उपस्थितांनी प्रचंड उत्साह व्यक्त केला.

राष्ट्र उभारणीमध्ये अध्यात्म आणि मानसिक आरोग्याच्या भूमिकेवर बोलताना पंतप्रधान म्हणाले, “एक विकसित भारत अशा तरुणांकडून घडवला जाईल जे मानसिकदृष्ट्या शांत, सामाजिकदृष्ट्या जबाबदार आणि सामाजिकदृष्ट्या संवेदनशील असतील. या प्रवासात आध्यात्मिक कल्याण, मानसिक आरोग्य, योग आणि ध्यान महत्त्वाची भूमिका बजावतात. 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग' सारख्या संस्था लोकांमध्ये आपलेपणा, आपलेपणाची भावना आणि सामूहिक जबाबदारी दृढ करतात. त्या लोकांना त्यांची संस्कृती शिकण्याची आणि समजून घेण्याची संधी देखील देतात.”

राष्ट्र उभारणीमध्ये जनतेच्या सहभागाच्या महत्त्वावर ते म्हणाले, “माझा विश्वास आहे की समाज राजकारण आणि सरकारांपेक्षा अधिक शक्तिशाली आहे. कोणतेही सरकार तेव्हाच यशस्वी होऊ शकते, जेव्हा समाज राष्ट्र उभारणीमध्ये सक्रियपणे सहभागी होतो.”

संस्थेच्या योगदानाचे कौतुक करताना ते म्हणाले, “आर्ट ऑफ लिव्हिंग नेहमीच समाजाच्या शक्तीला पाठिंबा देते, हे पाहून अत्यंत आनंद होतो.” भारताची जलद प्रगती आणि युवकांच्या भूमिकेवर प्रकाश टाकत श्री नरेंद्र मोदी म्हणाले, "आपल्या डिजिटल क्रांतीने भारताला डिजिटल पेमेंटमध्ये जागतिक स्तरावर अग्रेसर बनवले आहे. भारत जगातील तिसरी सर्वात मोठी स्टार्टअप परिसंस्था बनला आहे. आपले तरुण आता स्वतःचे उपग्रह अवकाशात पाठवत आहेत. या यशांमागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे आपले तरुण आणि आर्ट ऑफ लिव्हिंग. आर्ट ऑफ लिव्हिंग तरुणांना आधुनिक युगातील आव्हानांवर मात करण्यास मदत करत आहे."

पंतप्रधानांचे स्वागत करताना, गुरुदेव श्री श्री रविशंकर यांनी अलिकडच्या वर्षांत भारतात झालेल्या परिवर्तनावर आणि राष्ट्रामध्ये निर्माण झालेल्या आत्मविश्वासाच्या भावनेवर आपले विचार मांडले.

गुरुदेव म्हणाले, "आपण देशात आणि परदेशात शांतता प्रस्थापित करण्याच्या दिशेने पाऊल उचलले आहे. आज भारतमाता आणि भारतातील जनता अभिमानाने पुढे वाटचाल करत आहे, कारण आपण भारताला नव्या उंचीवर नेले आहे." राष्ट्रीय परिवर्तन आणि सार्वजनिक सहभागाचा उल्लेख करत गुरुदेव म्हणाले, "तुम्ही आल्याबरोबर 'स्वच्छ भारता'चे आवाहन केले. आज देश अधिक स्वच्छ, अधिक सुंदर, अधिक सुरक्षित आणि नव्या आत्मविश्वासाने भारलेला वाटतो." भारताच्या वाढत्या जागतिक प्रतिष्ठेबद्दल गुरुदेव म्हणाले, "पूर्वी परदेशातील लोक म्हणायचे की भारत अशी प्रगती कधीच करू शकणार नाही. तुम्ही त्या सर्वांना चुकीचे सिद्ध केले आहे."

ALSO READ: गुरुदेव श्री श्री रविशंकर यांच्या ७० व्या जयंतीनिमित्त २१ नवविवाहित जोडप्यांसाठी मोफत वैदिक सामूहिक विवाह सोहळ्याचे आयोजन

गुरुदेव पुढे म्हणाले, "दहा वर्षांपेक्षा कमी काळात, तुम्ही भारताला भिकाऱ्यांच्या राष्ट्रातून दात्यांच्या राष्ट्रात रूपांतरित केले." 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'च्या सुरुवातीच्या दिवसांची आठवण करून देताना गुरुदेवांनी स्पष्ट केले की, संस्थेचा पायाच विविध विचारधारांच्या संगमाचे प्रतीक होता. 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'च्या पहिल्या विश्वस्तांमध्ये भारताचे माजी सरन्यायाधीश, न्यायमूर्ती पी. एन. भगवती आणि न्यायमूर्ती व्ही. आर. कृष्ण अय्यर यांचा समावेश होता. एकीकडे एकीकडे अत्यंत आध्यात्मिक, तर दुसरीकडे एक कट्टर विवेकवादी मानले जात होते, तरीही गुरुदेवांच्या दूरदृष्टीने प्रेरित होऊन दोघेही संस्थापक विश्वस्त होण्यास तयार झाले.

माननीय पंतप्रधानांनी सर्वसमावेशक विकासासाठी नऊ देशव्यापी सेवा उपक्रमांचा शुभारंभ केला, ज्यामध्ये शिक्षण, युवक आणि महिला सक्षमीकरण, वनीकरण, पर्यावरण संवर्धन, आदिवासी कल्याण, आरोग्यसेवा, तुरुंग सुधारणा आणि डिजिटल साक्षरता यांचा समावेश आहे.

'मिशन ग्रीन अर्थ' अंतर्गत, 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'ने गेल्या वर्षभरात १९ राज्यांमध्ये आणि १२१ जिल्ह्यांमध्ये ९० लाखांहून अधिक झाडे लावली आहेत. हवामान संतुलन, जैवविविधता आणि सामुदायिक सहभागाला प्रोत्साहन देत, १७,५०० पंचवटी क्लस्टर्समध्ये ४५ लाख शेवग्याची झाडे आणि ८७,५०० पवित्र झाडे (वड, पिंपळ, कडुलिंब, आंबा आणि औदुंबर) लावण्याचे संस्थेचे आता उद्दिष्ट आहे.

संस्थेने ११ राज्यांमध्ये १२ 'रुटेज स्मार्ट व्हिलेज सेंटर्स' देखील सुरू केली आहेत, जी ग्रामीण परिवर्तनासाठी सर्वांगीण केंद्रे म्हणून काम करतील. 'युथ लीडरशिप प्रोग्राम' आणि 'विमेन्स लीडरशिप प्रोग्राम'च्या माध्यमातून, संस्था ५०,००० युवक आणि महिलांना नेतृत्व आणि जास्त मागणी असलेल्या तांत्रिक कौशल्यांमध्ये प्रशिक्षण देईल, ज्याचा आतापर्यंत ६,००,००० हून अधिक लोकांना फायदा झाला आहे.

'श्री अभयम प्रकल्प' आता ४५० गावांमध्ये विस्तारला जात आहे, ज्याचा उद्देश आरोग्य, शिक्षण आणि उपजीविकेच्या माध्यमातून आदिवासी कल्याणाला चालना देणे आहे. 'ग्राम डिजिटल सेवक' उपक्रमांतर्गत ग्रामीण युवकांना प्रशिक्षण दिले जाईल, जेणेकरून ते एआय-आधारित साधनांच्या माध्यमातून ग्रामीण समुदायांना सरकारी योजना, टेलिहेल्थ आणि डिजिटल सेवा मिळवून देण्यास मदत करतील.

विविध राज्यांमध्ये नऊ टेलिमेडिसिन केंद्रे देखील सुरू केली जात आहेत, ज्यामुळे दुर्गम भागांमध्ये विशेष आरोग्यसेवा उपलब्ध होईल. 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'ने आपल्या तुरुंग सुधारणा कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणाही केली आहे, ज्यामध्ये ५५० तुरुंगांमध्ये १,००० कार्यक्रमांचा समावेश असेल, ज्याद्वारे अंदाजे ६०,००० कैदी आणि कर्मचाऱ्यांना तणावमुक्ती आणि व्यावसायिक प्रशिक्षण दिले जाईल.

संस्थेचे मोफत शिक्षण नेटवर्क, जे सध्या २२ राज्यांमधील २,७५४ गावांतील १,३५६ शाळांमार्फत १.२ लाखांहून अधिक मुलांपर्यंत पोहोचते, त्याचा विस्तार २,००० शाळांपर्यंत केला जाईल. महिला सक्षमीकरण कार्यक्रमांचा लाभ आतापर्यंत ६ लाखांहून अधिक महिला आणि मुलींना झाला असून, आता १० लाख महिला आणि मुलींपर्यंत पोहोचण्याच्या उद्दिष्टाने त्यांचा विस्तार केला जात आहे.

महिनाभर चाललेल्या या सोहळ्याला १८२ देशांतील १ लाखांहून अधिक सहभागी उपस्थित होते, ज्यात केंद्रीय मंत्री, राज्यपाल, खासदार, उद्योजक, प्रशासकीय अधिकारी, शेतकरी, 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'च्या कार्यक्रमांतून पुनर्वसन झालेले कैदी आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिनिधी यांचा समावेश होता. प्रमुख पाहुण्यांमध्ये केंद्रीय शिक्षण राज्यमंत्री श्री सुकांत मजुमदार, केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्री श्री सरबानंद सोनोवाल, मणिपूरचे राज्यपाल श्री अजय कुमार भल्ला, नागालँडचे राज्यपाल श्री नंद किशोर यादव, उत्तराखंडचे राज्यपाल लेफ्टनंट जनरल गुरमीत सिंग (निवृत्त), आणि हिरानंदानी ग्रुपचे अध्यक्ष श्री निरंजन हिरानंदानी यांच्यासह इतर अनेक प्रतिष्ठित नेत्यांचा समावेश होता.

साडेचार दशकांहून अधिक काळात, 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग' ही जगातील सर्वात मोठ्या स्वयंसेवी मानवतावादी चळवळींपैकी एक बनली आहे, जिने श्वासोच्छ्वास, ध्यान, शिक्षण आणि प्रत्यक्ष सेवेद्वारे १८२ देशांमधील एक अब्जाहून अधिक लोकांच्या जीवनाला स्पर्श केला आहे. आजचा हा ऐतिहासिक कार्यक्रम या साध्या पण शक्तिशाली कल्पनेची पुन्हा एकदा पुष्टी करणारा होता की, एक शांत मन, एक संवेदनशील समाज आणि एक निरोगी ग्रह शक्य आहे.

ALSO READ: मन शांत कसे ठेवायचे? गुरुदेव श्री श्री रविशंकर