भारत एक भयानक हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी संकटाचा सामना करत आहे. आनुवांशिक पूर्वस्थिती आणि चयापचय तणाव आणि जीवनशैलीशी संबंधित जोखीम घटक यांच्या संयोजनामुळे पाश्चात्य लोकसंख्येच्या तुलनेत दक्षिण आशियाई लोकांना हृदयविकाराचा झटका जवळजवळ एक दशक आधी येतो.
समस्या एलडीएल कोलेस्टेरॉलवर केंद्रित आहे, ज्याला 'बॅड कोलेस्टेरॉल' असेही म्हणतात. एक क्रांतिकारी जीन-एडिटिंग इंजेक्शन लवकरच रोजच्या स्टॅटिन थेरपीला टक्कर देत असले तरीही हृदयविकारापासून बचाव हाच सर्वोत्तम बचाव आहे.
या वाढीमुळे कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करण्याच्या आणि हृदयविकाराचा दीर्घकालीन धोका कमी करण्याच्या नवीन, अधिक प्रगत मार्गांबद्दल चर्चा झाली आहे.
LDL कोलेस्टेरॉल, ज्याला वाईट कोलेस्टेरॉल देखील म्हणतात, हृदयविकाराच्या सर्वात मोठ्या योगदानांपैकी एक आहे. LDL यकृतामध्ये तयार होते आणि जेव्हा ते जास्त असते तेव्हा रक्तवाहिन्यांमध्ये जमा होते. कालांतराने यामुळे रक्तवाहिन्या घट्ट आणि अरुंद होतात, ज्याला एथेरोस्क्लेरोसिस म्हणतात आणि हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक आणि अगदी गँग्रीन देखील होऊ शकते.
या प्रक्रियेत PCSK9 एन्झाइम महत्त्वाचे आहे. डॉक्टर याला कोलेस्टेरॉलसाठी शरीराचा 'कचरा ट्रक' म्हणतात. यकृताला रक्तप्रवाहात तरंगणारे एलडीएल कोलेस्टेरॉल शोषून घेणे आणि तोडण्यात मदत करणे हे त्याचे कार्य आहे.
ही प्रक्रिया अकार्यक्षम असल्यास, एलडीएल कोलेस्टेरॉल रक्तात जास्त काळ राहते आणि यामुळे रक्तवाहिन्या आणि हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगांचे नुकसान होण्याचा धोका वाढतो.
अनेक भारतीयांना अनुवांशिकदृष्ट्या उच्च कोलेस्टेरॉल आणि अकाली हृदयरोग होण्याची शक्यता असते. मधुमेह, उच्च रक्तदाब, धूम्रपान, तणाव, प्रदूषण, खाण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे हा धोका आणखी वाढतो.
म्हणूनच हाडकुळा, सक्रिय किंवा बाह्यतः निरोगी तरुण प्रौढ देखील त्यांच्या धमन्यांना कालांतराने शांतपणे नुकसान करू शकतात. उच्च ट्रायग्लिसराइड्स, अनियंत्रित रक्तदाब आणि लपलेले कोलेस्टेरॉल समस्या स्पष्ट चेतावणी लक्षणांशिवाय हळूहळू हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकतात.
जीनोम संपादन
कामातील एक प्रमुख विकास म्हणजे प्रायोगिक जीन-एडिटिंग उपचार, ज्याला एली लिलीचा पाठिंबा आहे. LDL कोलेस्टेरॉलवर शरीराचे नियंत्रण कायमचे वाढवण्यासाठी PCSK9 मार्गाला लक्ष्य करून उपचार कार्य करते.
सुमारे 40 रुग्णांवरील सुरुवातीच्या चाचण्यांनी आशादायक परिणाम दाखवले आहेत, एलडीएल कोलेस्टेरॉलची पातळी जवळपास 50 टक्क्यांनी घसरली आहे. तज्ञ म्हणतात की हा दृष्टीकोन, इतर कोलेस्ट्रॉल-कमी करणाऱ्या औषधे जसे की इझेटिमिब किंवा बेम्पेडोइक ऍसिडसह एकत्रित केल्याने आणखी मोठ्या प्रमाणात कपात होऊ शकते.
आयुष्यभरासाठीच्या दैनंदिन गोळ्यांवरून एकाच इंजेक्शनवर स्विच केल्याने कोलेस्टेरॉलच्या उपचारात क्रांती घडू शकते, विशेषत: अशा लोकांसाठी जे स्टॅटिन घेऊ शकत नाहीत किंवा ज्यांची कोलेस्ट्रॉलची पातळी औषधे घेत असूनही जिद्दीने जास्त राहते.
परंतु डॉक्टर चेतावणी देतात की थेरपी अद्याप प्रायोगिक आहे. स्टॅटिनच्या तुलनेत दीर्घकालीन दुष्परिणाम, खर्च आणि परिणामकारकता यांचा मोठ्या क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये अभ्यास केला पाहिजे.
प्रतिबंध अजूनही महत्त्वाचे आहे
वैद्यकीय नवकल्पना उत्साहवर्धक आहे, परंतु हृदयविकारापासून बचाव हा अजूनही सर्वोत्तम बचाव आहे. नियमित आरोग्य तपासणी, कोलेस्टेरॉल तपासणी, रक्तदाब नियंत्रित करणे, व्यायाम, सकस आहार, तणाव व्यवस्थापन आणि धूम्रपान टाळणे हृदयाच्या आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.
जनुक संपादन भविष्यातील हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी काळजी प्रभावित करू शकते, निरोगी दैनंदिन सवयी दीर्घकालीन हृदय संरक्षणाचा खरा आधार आहे.
(लेखक एचओडी आणि सल्लागार, इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजी, मणिपाल हॉस्पिटल, ओल्ड एअरपोर्ट रोड आहेत)
या लेखात व्यक्त केलेली मते लेखकाची आहेत आणि Buzz ची मते किंवा दृश्ये प्रतिबिंबित करण्याचा हेतू नाही.
