नवी दिल्ली :- नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हेच्या अहवालानुसार, जम्मू-काश्मीरमध्ये सिझेरियन (सी-सेक्शन) द्वारे मोठ्या प्रमाणात प्रसूती होत आहेत. एवढेच नाही तर देशातील इतर राज्यांमध्येही सिझेरियन प्रसूतीच्या घटनांमध्ये सातत्याने वाढ होत आहे. असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे.

यामागे गरोदर महिलांच्या आरोग्याच्या गुंतागुंत, खासगी रुग्णालयांकडे वाढता कल, प्रसूती वेदनांची भीती आणि वैद्यकीय सल्ला अशी अनेक कारणे असू शकतात. अशा परिस्थितीत सिझेरियन प्रसूतीची प्रकरणे एवढ्या वेगाने का वाढत आहेत, असा प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे. या अहवालात असे दिसून आले आहे की जम्मू आणि काश्मीर, पश्चिम बंगाल आणि तेलंगणा या राज्यांमध्ये खाजगी रुग्णालयांचे दर सर्वाधिक आहेत.

या राज्यांमध्ये, अनुक्रमे 90%, 87.7% आणि 84% प्रसूती सी-सेक्शनद्वारे झाल्या आहेत. यामागे अनेक कारणे असू शकतात. आजकाल नॉर्मल प्रसूतीच्या त्रासाची भीती अनेक महिलांमध्ये दिसून येते. त्याच वेळी, प्रसूतीदरम्यान मुलाला किंवा आईला कोणत्याही प्रकारची समस्या येण्याची भीती देखील लोकांना सिझेरियन प्रसूतीकडे प्रवृत्त करू शकते. याव्यतिरिक्त, डिलिव्हरीची तारीख आगाऊ शेड्यूल करण्याची सोय आणि काही वैद्यकीय परिस्थितीमुळे सी-सेक्शनची प्रकरणे वाढू शकतात.

तेलंगणात 84% प्रसूती सिझेरियनने झाल्या.
अहवालानुसार, तेलंगणातील खाजगी रुग्णालयांमध्ये 84% प्रसूती सी-सेक्शनद्वारे झाल्या आहेत. दुसरीकडे, आंध्र प्रदेशमध्ये हा आकडा 66 टक्के होता. याशिवाय आसाममध्ये ८१.४ टक्के प्रसूती आणि ओडिशामध्ये ७६.८ टक्के प्रसूती सिझेरियनद्वारे झाल्या.

खासगी रुग्णालयांच्या तुलनेत सरकारी रुग्णालये मागे आहेत
भारतात गेल्या अनेक वर्षांपासून सी-सेक्शनद्वारे जन्मलेल्या मुलांची संख्या वाढत आहे. सन 2005-06 मध्ये सी-सेक्शनद्वारे केवळ 8.5% मुले जन्माला आली होती, तर 2015-16 मध्ये ही संख्या 17.2% आणि 2019-21 मध्ये 21.5% पर्यंत वाढली.

अलीकडील अहवालांनुसार, देशात एक चतुर्थांश (27.2%) जन्म सी-सेक्शनद्वारे होत आहेत. मात्र, त्या तुलनेत सरकारी रुग्णालयांमध्ये सिझेरियन प्रसूतीचे प्रमाण मंद गतीने वाढले आहे, ही दिलासादायक बाब आहे.
सिझेरियन प्रसूतीची वाढती प्रकरणे
प्रसूतीदरम्यान वेदना: महिलांना अनेकदा प्रसूती वेदनांशी संबंधित अनुभव त्यांच्या कुटुंबियांकडून किंवा आजूबाजूच्या इतर महिलांकडून ऐकायला मिळतात. अनेक वेळा या अनुभवांमध्ये प्रसूती वेदना अत्यंत वेदनादायक असल्याचे वर्णन केले जाते, त्यामुळे गर्भवती महिलांना नॉर्मल प्रसूतीची भीती वाटते. तज्ञांचा असा विश्वास आहे की ही मानसिक भीती काही प्रकरणांमध्ये महिलांना सिझेरियन प्रसूतीकडे झुकण्यास प्रवृत्त करते, जरी त्यांची गर्भधारणा सामान्य असेल.
बाळाच्या आरोग्याबाबत वाढती अज्ञात भीती: अनेक वेळा गरोदर स्त्रिया आणि त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांना गर्भातील बाळाच्या सुरक्षेची चिंता असते. सामान्य प्रसूतीदरम्यान बाळाला काही गुंतागुंत होऊ शकते याची त्यांना भीती वाटते. या भीतीमुळे आणि असुरक्षिततेच्या भावनेमुळे काही कुटुंबे सिझेरियन प्रसूतीचा पर्याय स्वीकारण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेतात.
डिलिव्हरीची तारीख आणि वेळेबाबत बदलता कल: पूर्वी डिलिव्हरी ही नैसर्गिक प्रक्रिया मानली जात होती, ज्यामध्ये वेळ आपोआप ठरवली जात होती. पण आता बदलत्या जीवनशैलीमुळे आणि सोयीसुविधांमुळे अनेक बाबतीत लोक डिलिव्हरीची तारीख आणि वेळ आधीच ठरवण्याकडे वाटचाल करत आहेत. विशेषत: सिझेरियन प्रसूतीच्या बाबतीत हा कल दिसून येत आहे.
या गोष्टी लक्षात ठेवा
आई किंवा बाळाच्या आरोग्याला कोणताही धोका असल्यास, सिझेरियन प्रसूती हा एक सुरक्षित आणि आवश्यक पर्याय ठरू शकतो. परंतु जेव्हा वैद्यकीयदृष्ट्या सामान्य प्रसूती शक्य असते, तेव्हा एखाद्याने केवळ वेदनांच्या भीतीने, काहीतरी अप्रिय होण्याची भीती किंवा तारीख निश्चित करण्याच्या सोयीमुळे सी-सेक्शन निवडणे टाळले पाहिजे.

पोस्ट दृश्ये: ४५