अर्ली बर्ड असण्याचे 4 आश्चर्यकारक आरोग्य फायदे
Marathi June 21, 2026 07:25 PM

लवकर पक्ष्याला जंत नक्कीच मिळतो, पण लवकर उठण्याचे काही अनपेक्षित आरोग्य फायदे आहेत.

आहारतज्ञ केटी डेव्हिडसन, M.Sc.FN, RD, CPT यांनी पुनरावलोकन केले

मुख्य मुद्दे

  • लवकर उठणे चांगले मानसिक आरोग्य आणि चयापचय आरोग्याशी जोडलेले आहे.
  • सकाळचे वेळापत्रक व्यायामाला चिकटून राहणे सोपे करते, तुम्हाला अधिक सक्रिय राहण्यास मदत करते.
  • एकंदरीत आरोग्यासाठी लवकर उठण्यापेक्षा सातत्यपूर्ण झोपेची वेळ महत्त्वाची असते.

लवकर पक्षी असण्याने तुम्हाला तुमच्या कामाच्या यादीत सुरुवात करण्यात नक्कीच मदत होऊ शकते, ते तुमच्या शारीरिक आरोग्यासाठी, मानसिक आरोग्यासाठी आणि जीवनाच्या एकूण गुणवत्तेसाठी फायदे देखील देऊ शकते.

“'अर्ली बर्ड गेट्स द वर्म' या म्हणीत सत्य आहे, कारण अलीकडील संशोधन पुष्टी करते की लवकर उठणाऱ्यांना सकाळी ८ ते संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंत कामाच्या वातावरणात धार असते,” म्हणतात. कर्मन मेयर, RDN, LDN, RYT. पण जर तुम्ही स्वयंघोषित रात्रीचे घुबड असाल तर?

सुदैवाने, योग्य सवयींमुळे सकाळची व्यक्ती बनणे शक्य होऊ शकते. झोपेचा दर्जा किंवा झोपेची वेळ अधिक महत्त्वाची असली तरीही लवकर उठण्याचे फायदे आणि लवकर उठून उठणाऱ्या व्यक्ती बनण्याचे व्यवहार अधिक साध्य करण्यायोग्य वाटण्याचे व्यावहारिक मार्ग जाणून घेण्यासाठी आम्ही तज्ञांशी बोललो.

अर्ली रायझर असण्याचे फायदे

मानसिक तंदुरुस्तीचे समर्थन करू शकते

पूर्वीची झोप आणि उठण्याच्या वेळा आणि मानसिक आरोग्याच्या स्थितीचे कमी दर यांच्यातील संबंध संशोधन दर्शविते.

“अभ्यासांनी असे सुचवले आहे की जे लोक लवकर झोपतात आणि लवकर उठतात त्यांना उदासीनता, चिंता आणि एकूणच मानसिक त्रास होतो जे नंतर झोपतात आणि झोपतात.” हॅना होम्स, पीएच.डी.

मेयर हे प्रतिध्वनी करतात आणि स्पष्ट करतात की लवकर उठणे शरीराला नैसर्गिक दिवसाच्या प्रकाशासह संरेखित करण्यात मदत करते, जे शरीराच्या 24-तास घड्याळाचे नियमन करण्यास मदत करते आणि मानसिक आरोग्यास देखील समर्थन देऊ शकते. आशादायक असताना, झोपेची वेळ आणि मानसिक आरोग्य यांच्यातील संबंध अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी अधिक संशोधन आवश्यक आहे.

लवकर पक्षी असल्याने समाजाच्या “नमुनेदार” वेळापत्रकात येणाऱ्या अधिक सामाजिक परस्परसंवादाला प्रोत्साहन मिळते आणि हे परस्परसंवाद चांगल्या आरोग्यासाठी आवश्यक असतात. होम्स म्हणतात, “आम्ही अशा समाजात राहतो जिथे वर्ग सकाळी 7 किंवा 8 वाजता सुरू होतात आणि सामान्य कामाचा दिवस 9-ते-5 असतो,” होम्स म्हणतात, अशा वेळी जेव्हा सामाजिक संवाद सहसा घडतो आणि जेव्हा इतर लोक तुमच्या उपस्थित राहण्याची अपेक्षा करतात.

चयापचय आरोग्य सुधारू शकते

लवकर पक्षी असणे हे सुधारित शारीरिक आणि चयापचय आरोग्याशी देखील जोडलेले आहे. “अभ्यास दाखवतात की लवकर वेळापत्रक सुधारित चयापचय आरोग्य मार्करशी संबंधित आहे, ज्यामध्ये कमी BMI, कोलेस्ट्रॉल आणि रक्तातील साखर नियंत्रण समाविष्ट आहे,” म्हणतात सिमरन मल्होत्रा, MD, DipABLM, CHWC.

मल्होत्रा ​​यांनी नुकत्याच केलेल्या एका अभ्यासावर प्रकाश टाकला ज्यामध्ये असे आढळून आले की संध्याकाळचा क्रोनोटाइप (“रात्री उल्लू”) असलेल्यांचे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधीचे आरोग्य लवकर उठणाऱ्यांच्या तुलनेत खराब असते. संशोधकांना असे आढळले की अमेरिकन हार्ट असोसिएशनच्या लाइफ्स एसेंशियल 8 वर त्यांना कमी गुण मिळण्याची शक्यता आहे, हृदयाच्या आरोग्याचे एक उपाय ज्यामध्ये आहार आणि जीवनशैली घटकांचा समावेश आहे. उच्च स्कोअर दीर्घकालीन हृदयाच्या चांगल्या आरोग्याशी आणि हृदयविकाराचा कमी धोका आणि टाइप 2 मधुमेहाशी संबंधित आहेत.

असे मानले जाते की जे लवकर उठतात त्यांची सर्केडियन अलाइनमेंट चांगली असते, ज्यामुळे चयापचय कार्यक्षमता जास्त असते आणि रात्री उशिरा खाणे कमी होते. लवकर उठणारे देखील शारीरिकदृष्ट्या अधिक सक्रिय असतात, निरोगी अन्न निवडतात आणि धुम्रपान आणि अल्कोहोल पिणे यासारख्या अस्वास्थ्यकर वर्तनांमध्ये गुंतण्याची शक्यता कमी असते – या सर्वांचा संबंध चांगल्या चयापचय आरोग्याशी असतो.

कसरत सुसंगतता प्रोत्साहित करते

दिवसाच्या कोणत्याही वेळी व्यायाम करताना आरोग्याला फायदा होतो, जर तुम्ही तुमच्या दैनंदिन जबाबदाऱ्या सुरू होण्याआधी ते करत असाल तर त्यावर टिकून राहणे सोपे होऊ शकते. म्हणूनच संशोधनात असे दिसून आले आहे की जे सकाळी व्यायाम करतात ते त्यांच्या वर्कआउट्समध्ये अधिक सुसंगत असतात आणि दिवसभर सक्रिय राहण्याची शक्यता असते.

मेयर म्हणतात, “दिवसाच्या मागण्या पूर्ण होण्याआधी लवकर पक्षी सकाळच्या कसरतमध्ये बसण्याची शक्यता असते. दिवसा लवकर व्यायाम केल्याने तुमच्या शरीराच्या नैसर्गिक सर्केडियन लयला सकाळच्या वेळी अधिक सतर्क राहण्यासाठी आणि रात्री अधिक आरामशीर राहण्यासाठी पूर्वीच्या वेळापत्रकाला आणखी समर्थन मिळू शकते.

लेट-नाईट स्नॅकिंग कमी करू शकते

नंतर जागे राहिल्याने स्नॅकसाठी अधिक संधी निर्माण होऊ शकतात, विशेषत: साखर, चरबी आणि मीठ जास्त असलेल्या कॅलरी-दाट पदार्थांवर. यामुळे, मेयर म्हणतात की लवकर उठणे आणि लवकर झोपणे यामुळे या पदार्थांची लालसा कमी होऊ शकते जे सहसा रात्री उशिरा येतात. वारंवार रात्री उशिरा खाणे हे आरोग्याच्या खराब परिणामांशी निगडीत असल्याने, तुमचे वेळापत्रक लवकर बदलल्याने ही सवय कमी होण्यास आणि एकूण आरोग्य आणि वजन व्यवस्थापनास मदत होऊ शकते.

जर तुम्हाला रात्रीच्या वेळी स्नॅक्सची इच्छा असेल आणि तुम्हाला ही इच्छा सामान्यत: कधी जाणवते, त्या वेळेपूर्वी झोपण्याचा प्रयत्न करा. ठराविक वेळेनंतर स्वयंपाकघरातून बाहेर राहणे देखील ही सवय कमी करण्यास मदत करू शकते कारण तुम्ही आधी झोपण्याच्या वेळेसाठी काम करता.

तुम्हाला लवकर उठायचे आहे का?

लवकर उठण्याचे फायदे असले तरी, दिवसाच्या कोणत्याही वेळी चांगल्या-गुणवत्तेची झोप वाढवणे हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. मेयर म्हणतात याचा अर्थ झोपेची गुणवत्ता आणि कालावधी हे स्वत:ला लवकर उठण्यास भाग पाडण्यापेक्षा आणि काही zzz गहाळ होण्यापेक्षा जास्त महत्त्वाचे आहे.

होम्स सहमत आहेत आणि एका अभ्यासाकडे लक्ष वेधतात ज्यामध्ये असे दिसून आले आहे की झोपेच्या अचूक वेळेपेक्षा स्वत: ची तक्रार केलेल्या झोपेची गुणवत्ता आरोग्य फायद्यांशी अधिक जवळून जोडलेली आहे.

म्हणून, जर पूर्वीच्या नित्यक्रमाकडे वळणे हे तुमच्या आदर्श वेळापत्रक आणि उद्दिष्टांशी जुळत असेल, तर त्या दिशेने जाण्यात अर्थ आहे. तथापि, तुमच्यासाठी सर्वोत्तम काम करणाऱ्या वेळी चांगली झोप घेणे, प्रत्येक रात्री सात ते नऊ तासांचे लक्ष्य ठेवणे आणि तुमच्या झोपण्याच्या वेळा आणि उठण्याच्या वेळा यांच्याशी सुसंगत राहणे हे सर्वात मोठे फायदे देईल.

लवकर उठण्यासाठी टिपा

तुम्ही लवकर उठण्याचा विचार करत असल्यास, येथे काही टिपा आहेत ज्या मदत करू शकतात:

  • तुमचे झोपेचे वेळापत्रक हळूहळू बदला. मेयर म्हणतात की पूर्वीच्या झोपे-जागे दिनचर्याचा अवलंब करण्याचा प्रयत्न करताना तुमच्या शेड्यूलमधील लहान समायोजने उत्तम काम करतात. ती सुचवते की तुमची झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ दर चार किंवा पाच दिवसांनी फक्त 15 मिनिटे आधी हलवा, जोपर्यंत तुम्हाला काम करणारे वेळापत्रक सापडत नाही.
  • आरामशीर झोपण्याच्या वेळेची दिनचर्या तयार करा. होम्स झोपेच्या वातावरणास अनुकूल करणे (उदा. थंड आणि अंधारात ठेवा) आणि झोपण्यापूर्वी स्क्रीन वापर मर्यादित करणे यासारख्या सोप्या झोपेच्या स्वच्छतेच्या धोरणांवर भर देतात. तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याऐवजी, मेयर्स एखादे पुस्तक वाचणे, जर्नल करणे किंवा हर्बल चहावर फुंकर घालण्याचा सल्ला देतात.
  • मॉर्निंग लाइट एक्सपोजर मिळवा. सकाळचा प्रकाश तुमच्या मेंदूला आणि शरीराला सूचित करतो की आता सतर्क आणि सक्रिय राहण्याची वेळ आली आहे. मेयर म्हणतात की पट्ट्या उघडणे, बाहेर पडणे किंवा खिडकीजवळ बसणे यासारख्या साध्या कृती सकाळी सर्वात आधी शरीराच्या अंतर्गत घड्याळाचे नियमन करण्यात आणि उत्पादक दिवसासाठी स्टेज सेट करण्यात मदत करू शकतात.
  • दिवसापूर्वी तुमचे शरीर हलवा. सकाळची हालचाल दिवसभरात ऊर्जा वाढवून आणि संध्याकाळी लवकर झोपण्यासाठी तुमच्या शरीराला तयार होण्यास मदत करून निरोगी झोप-जागण्याचे चक्र मजबूत करू शकते. 20-30 मिनिटांचे मॉर्निंग वॉक देखील तुमचे वेळापत्रक पूर्वीच्या दिशेने बदलण्यास मदत करू शकते.
  • वीकेंडलाही सातत्यपूर्ण जागृत वेळ ठेवा. आठवड्याच्या शेवटी झोपणे मोहक वाटू शकते, परंतु ते तुम्हाला नंतरच्या सोमवारच्या दिनचर्याकडे त्वरीत सेट करू शकते. मेयर यांनी तुमची रोजची उठण्याची वेळ तुमच्या नेहमीच्या शेड्यूलच्या सुमारे एक तासाच्या आत ठेवण्याची शिफारस केली आहे जेणेकरून वेळेनुसार लवकर उठणे अधिक नैसर्गिक वाटावे.

आमचे तज्ञ घ्या

लवकर उठणे हे अनेक आरोग्य फायद्यांशी जोडलेले आहे, परंतु सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे पुरेशी सातत्यपूर्ण, उच्च दर्जाची झोप. जर पूर्वीचे शेड्यूल तुमची जीवनशैली आणि उद्दिष्टे यांच्याशी जुळत असेल, तर लहान, हळूहळू बदल केल्याने तुम्हाला तेथे जाण्यास मदत होऊ शकते. लक्षात ठेवा की समायोजनास वेळ लागतो आणि परिपूर्णतेऐवजी सातत्य यावर लक्ष केंद्रित केल्याने संक्रमण अधिक साध्य होऊ शकते.

© Copyright @2026 LIDEA. All Rights Reserved.