नवी दिल्ली, 8 जुलै 2026
ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र प्रणालीवर भारत आणि इंडोनेशिया यांच्यातील संरक्षण कराराचे बुधवारी लष्कराच्या दिग्गजांनी स्वागत केले आणि असे प्रतिपादन केले की हा करार चीनच्या “स्ट्रिंग ऑफ पर्ल्स” धोरणाला “योग्य प्रत्युत्तर” म्हणून काम करेल, जो नवी दिल्लीच्या प्रादेशिक प्रभावाचा प्रतिकार करू इच्छित आहे.

संरक्षण तज्ज्ञ मेजर जनरल पीके सहगल (निवृत्त) म्हणाले की, ब्रह्मोस खरेदी करण्याचा इंडोनेशियाचा निर्णय भारताच्या रणनीतीशी संबंधित आहे.

“त्याचबरोबर आत्मनिर्भर भारत आणि मेक इन इंडियाला चालना मिळते. 2014 पूर्वी भारताची एकूण संरक्षण निर्यात अंदाजे रु. 1,400 कोटी होती; आज ती अंदाजे रु. 25,000 ते रु. 26,000 कोटी आहे. पुढील तीन ते चार वर्षात, ती रु.

ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान क्षेपणास्त्राच्या वापराचे कौतुक करताना, मेजर जनरल सेहगल (निवृत्त) म्हणाले: “पाकिस्तानचे अकरा हवाई क्षेत्र क्षेपणास्त्र प्रणाली वापरून नष्ट केले गेले.”

त्यांनी नमूद केले की भारताने यापूर्वी फिलिपाइन्स आणि व्हिएतनामसोबत ब्राह्मोस क्षेपणास्त्रांच्या निर्यातीचे करार केले आहेत.

“चीन पाकिस्तान आणि अगदी बांगलादेशला शस्त्रे देऊन भारतावर कब्जा करण्याचा प्रयत्न करत आहे. बीजिंगचे इंडोनेशिया, फिलिपिन्स आणि व्हिएतनामशी दक्षिण चीन समुद्र आणि पूर्व चीन समुद्रात समस्या आहेत आणि या राष्ट्रांना भारताने क्षेपणास्त्र प्रदान केले आहे, यावरून हे दिसून येते की भारताने चीनला समजेल त्या भाषेत उत्तर दिले आहे,” ते म्हणाले.

माजी लष्करी अधिकाऱ्याने सांगितले की, ब्रह्मोस व्यतिरिक्त, इंडोनेशियाने आपल्या हवाई दलासाठी भारताचे स्वदेशी हवेतून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र विकत घेतले आहे “जे त्याच्या किनारपट्टी आणि सागरी संरक्षणास सुलभ करेल”.

भारत आणि इंडोनेशियामधील सबांग बंदर करारासह, मेजर जनरल सेहगल (निवृत्त) म्हणाले की हे स्पष्ट संदेश देते की “इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात भारताकडे दुर्लक्ष केले जाऊ शकत नाही”.

असेच मत व्यक्त करताना मेजर जनरल संजय सोई (निवृत्त) म्हणाले की, भारताचे फिलीपिन्स, व्हिएतनाम आणि इंडोनेशिया यांसारख्या देशांसोबतचे ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र करार चीनच्या विस्ताराच्या धोरणाला आव्हान देण्यास मदत करतील.

“याचा अर्थ असा आहे की जर चीन 'स्ट्रिंग ऑफ पर्ल्स'द्वारे भारताला घेरण्याचा प्रयत्न करत असेल, तर चीन 'नेकलेस ऑफ डायमंड्स' द्वारे देखील त्याचा प्रतिकार करत आहे,” त्यांनी आयएएनएसला सांगितले.

मागील वर्षी ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान ब्रह्मोस क्षेपणास्त्राच्या सामर्थ्याचे जग साक्षीदार असल्याचेही माजी लष्करी अधिकारी म्हणाले.

मेजर जनरल ध्रुव कटोच (निवृत्त) यांनी ब्रह्मोसचा उल्लेख “सामरिक शस्त्र” म्हणून केला आणि त्याने “इतर देशांसोबतचे भारताचे संरक्षण संबंध लक्षणीयरीत्या बळकट” केले असल्याचे अधोरेखित केले.

फिलिपाइन्स, व्हिएतनाम आणि इंडोनेशियाशी झालेल्या ब्राह्मोस कराराचा संदर्भ देत ते म्हणाले: “जेव्हा या देशांचे इतर राष्ट्रांशी वाद होतात, तेव्हा काय होते, चीनने त्यांच्यावर दबाव आणला आणि पूर्वीच्या देशांकडे लढण्यासाठी यंत्रणा नाही, तेव्हा दबाव कायम राहतो. पण (आता ब्रह्मोससह) त्यांच्याकडे पर्याय असेल.”

तथापि, त्यांनी कायम ठेवले की शस्त्रे असणे म्हणजे ते वापरले जाईल असा नाही, परंतु “त्यावर हल्ला झाल्यास, ज्या देशांना (भारताने ब्रह्मोस विकले आहे) त्यांना उत्तर देण्यासाठी काहीतरी असेल.”

ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र प्रणाली करारामुळे भारत आणि इंडोनेशियामधील संरक्षण संबंध अधिक दृढ होतील, असेही ते म्हणाले.(एजन्सी)