ครม. ไฟเขียวปรับสูตรบำนาญประกันสังคมใหม่ ใช้ “สูตร CARE” เฉลี่ยรายได้ตลอดอายุงานแทน 60 เดือนสุดท้าย หวังลดความเหลื่อมล้ำ พร้อมจ่ายเงินคืนผู้สมทบไม่ถึงปีเต็มจำนวน

นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน เปิดเผยว่า คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบการปรับปรุงหลักเกณฑ์การคำนวณเงินบำนาญชราภาพรูปแบบใหม่ ภายใต้ชื่อ สูตร CARE (Career Average Revalued Earnings) เปลี่ยนฐานการคำนวณจากเดิมที่ใช้ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ มาเป็นการใช้ค่าจ้างเฉลี่ยตลอดระยะเวลาที่ส่งเงินสมทบ โดยจะนำค่าจ้างในอดีตมาปรับมูลค่าให้เป็นเงินปัจจุบันก่อนนำมาคำนวณ เพื่อให้สะท้อนรายได้ตลอดชีวิตการทำงานจริง และลดความเหลื่อมล้ำจากการเปลี่ยนแปลงรายได้ในช่วงท้ายของการทำงาน

การปรับปรุงยังเพิ่มสิทธิประโยชน์ครอบคลุมอีกหลายด้าน ประกอบด้วย กลุ่มผู้ส่งเงินสมทบต่ำกว่า 12 เดือน ซึ่งเดิมจะได้รับคืนเฉพาะเงินสมทบในส่วนของผู้ประกันตน เปลี่ยนเป็นได้รับเงินบำเหน็จชราภาพจากทั้งส่วนของผู้ประกันตน นายจ้าง และผลประโยชน์ตอบแทน

ส่วนกลุ่มผู้ที่ส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน จากเดิมที่คิดอัตราเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อการส่งเงินสมทบครบทุก 12 เดือนโดยปัดเศษเดือนทิ้ง เปลี่ยนเป็นการคิดเพิ่มตามจำนวนเดือนที่ส่งเงินจริงในอัตราร้อยละ 0.125 ต่อเดือน ทำให้ไม่มีการตัดเศษเดือน และได้รับสิทธิประโยชน์สอดคล้องกับระยะเวลาที่ส่งเงินจริงมากที่สุด

นอกจากนี้ กระทรวงแรงงานได้กำหนดมาตรการเยียวยารองรับผลกระทบในช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี สำหรับผู้ที่กำลังจะรับบำนาญแล้วได้เงินตามสูตรใหม่ต่ำกว่าสูตรเดิม จะได้รับเงินชดเชยในอัตราลดหลั่นกัน เริ่มจากร้อยละ 100 ในปีแรก และลดลงปีละร้อยละ 20 จนครบ 5 ปี

สำหรับผู้ที่รับบำนาญอยู่แล้ว หากคำนวณด้วยสูตรใหม่แล้วได้สิทธิประโยชน์เพิ่มขึ้น สำนักงานประกันสังคมจะปรับเพิ่มเงินบำนาญให้ในงวดถัดไปทันที หากคำนวณแล้วพบว่าได้สิทธิประโยชน์ลดลง จะยังคงจ่ายเงินบำนาญตามอัตราเดิมไปตลอดชีพเพื่อไม่ให้ผู้ประกันตนเสียประโยชน์

ขั้นตอนต่อไป กระทรวงแรงงานจะส่งร่างกฎกระทรวงให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา และประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยจะมีผลบังคับใช้เมื่อพ้นระยะเวลา 180 วันนับแต่วันประกาศเป็นต้นไป เพื่อสร้างหลักประกันด้านรายได้หลังเกษียณที่มั่นคงและเป็นธรรมให้กับผู้ประกันตนทุกคน

1. อัตราบำนาญ สูตรเดิมให้ 20% เมื่อส่งครบ 15 ปี (180 เดือน) แล้วบวกเพิ่มปีละ 1.5% เฉพาะปีที่ส่งครบ 12 เดือน เศษเดือนถูกปัดทิ้ง ส่วนสูตร CARE เปลี่ยนเป็นบวกเพิ่มเดือนละ 0.125% ทุกเดือนที่ส่งเกิน 180 เดือน ไม่มีการปัดเศษ

2. ฐานค่าจ้าง สูตรเดิมดูแค่ 60 เดือนสุดท้าย ใครเงินเดือนตกช่วงท้าย หรือย้ายไปส่ง ม.39 ที่ฐาน 4,800 บาท จะเสียเปรียบมาก สูตร CARE ดูค่าจ้างทุกเดือนตั้งแต่เดือนแรกที่เริ่มส่ง โดยใช้ระบบแต้มบำนาญ (Pension Points) คือแต่ละเดือนจะได้แต้มเท่ากับค่าจ้างที่นำส่ง หารด้วยค่าจ้างเฉลี่ยของระบบในเดือนนั้น เช่น ค่าจ้าง 11,000 บาท ขณะที่ค่าจ้างเฉลี่ยระบบ 10,000 บาท ก็ได้ 1.1 แต้ม จากนั้นเอาแต้มทุกเดือนมาเฉลี่ย แล้วคูณกลับด้วยค่าจ้างเฉลี่ยของระบบ ณ วันเกิดสิทธิ วิธีนี้ทำให้เงินเดือน 8,000 บาทเมื่อ 20 ปีก่อน ถูกแปลงเป็นมูลค่าเงินวันนี้ก่อนนำมาเฉลี่ย ไม่ใช่เอาตัวเลขดิบมาบวกกันตรง ๆ

*ตัวเลขสมมติเพื่อประกอบความเข้าใจ

สมมติคุณสมชายทำงานบริษัท เงินเดือนติดเพดาน 15,000 บาทมาตลอด 15 ปี จากนั้นออกจากงานแล้วส่งต่อเป็นผู้ประกันตน ม.39 (ฐานค่าจ้าง 4,800 บาท) อีก 5 ปีครึ่ง รวมส่งเงินสมทบ 246 เดือน

อัตราบำนาญ: 20% + (1.5% × 5 ปีที่เกิน) = 27.5% ส่วนเศษ 6 เดือนถูกปัดทิ้ง

ฐานค่าจ้าง: เฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย ซึ่งเป็นช่วง ม.39 ทั้งหมด = 4,800 บาท

บำนาญ = 27.5% × 4,800 = 1,320 บาทต่อเดือน

เห็นปัญหาชัดเลยว่า 15 ปีที่ส่งสมทบจากเงินเดือน 15,000 บาทแทบไม่มีความหมาย เพราะสูตรมองแค่ 5 ปีสุดท้าย

อัตราบำนาญ: 20% + (0.125% × 66 เดือนที่เกิน) = 28.25% เศษเดือนนับหมดทุกเดือน

ฐานค่าจ้าง: เฉลี่ยจากทั้ง 246 เดือน (ปรับเป็นค่าเงินปัจจุบันแล้ว) ประมาณ (180 เดือน × 15,000) + (66 เดือน × 4,800) หารด้วย 246 = ราว 12,260 บาท

บำนาญ = 28.25% × 12,260 = ประมาณ 3,460 บาทต่อเดือน

คนแบบคุณสมชายได้บำนาญเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัว เพราะสูตรใหม่ให้เครดิตกับทุกบาทที่เคยส่งมาตลอดชีวิตการทำงาน

สมมติว่าถ้าคิดเต็มเพดานฐานเงินเดือน

กลุ่มเดียวที่เสียเปรียบคือคนที่เงินเดือนต่ำมานาน แล้วพุ่งสูงเฉพาะ 5 ปีสุดท้าย เพราะสูตรเดิมมองแค่ช่วงพีค แต่สูตรใหม่เฉลี่ยทั้งชีวิต กลุ่มนี้มีมาตรการชดเชยช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี คือใครเกษียณปีแรกหลังกฎหมายบังคับใช้ หากสูตรใหม่ได้น้อยกว่าสูตรเก่า จะชดเชยส่วนต่างให้ 100% ปีที่ 2 ชดเชย 80% ปีที่ 3 ได้ 60% ปีที่ 4 ได้ 40% และปีที่ 5 ได้ 20%

ตัวอย่างเช่น สูตรเดิมได้ 5,000 บาท สูตรใหม่ได้ 4,000 บาท ถ้าเกษียณปีที่ 2 จะได้ชดเชย 80% ของส่วนต่าง 1,000 บาท คือ 800 บาท รวมรับจริง 4,800 บาท

ส่วนคนที่รับบำนาญอยู่แล้ว จะไม่ถูกลดเงินเด็ดขาด สำนักงานประกันสังคมจะคำนวณสูตรใหม่เทียบให้ ถ้าได้มากขึ้นก็ปรับเพิ่มให้ในเดือนถัดไป ถ้าได้น้อยลงก็รับเท่าเดิมต่อไป

มีเครื่องมือทดลองคำนวณด้วยตัวเองที่ https://sso.thaith.ai/care/ ซึ่งอ้างอิงในเอกสารของสำนักงานประกันสังคมเองครับ