ईपीएस पेन्शन कॅल्क्युलेटर: EPF (कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी) सोबत, EPS (कर्मचारी पेन्शन योजना) देखील खाजगी क्षेत्रात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी निवृत्ती नियोजनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. तथापि, जास्त मूळ पगार असूनही सामान्य गणनेमध्ये ₹15,000 ची मर्यादा लागू आहे. उच्च पेन्शनसाठी पात्र कर्मचाऱ्यांना वेगळे नियम लागू होतात.
खाजगी क्षेत्रात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या मूळ पगाराच्या आणि महागाई भत्त्याच्या (DA) 12% वाटा EPF मध्ये जातो. नियोक्ता (कंपनी) देखील EPF मध्ये 12% योगदान देते. EPF मध्ये नियोक्त्याच्या 12% योगदानापैकी 8.33% कर्मचारी पेन्शन फंड (EPS) मध्ये जातो. निवृत्तीनंतर मासिक पेन्शन मिळवण्यासाठी हा निधी महत्त्वाचा आधार बनतो.
EPS मधील मासिक पेन्शन एका विशिष्ट सूत्राने मोजली जाते.
$$\text{मासिक पेन्शन} = \frac{\text{पेन्शनयोग्य पगार} \times \text{पेन्शनयोग्य सेवा}}{70}$$
या सूत्रात दोन गोष्टी सर्वात महत्त्वाच्या आहेत – निवृत्ती वेतन आणि पेन्शनयोग्य सेवा.
1 सप्टेंबर 2014 नंतरच्या प्रकरणांमध्ये सामान्य EPS गणनेसाठी निवृत्ती वेतनाची कमाल मर्यादा ₹15,000 प्रति महिना आहे. जर एखाद्या कर्मचाऱ्याचे निवृत्ती वेतन ₹15,000 असेल आणि त्याने 25 वर्षे सेवा पूर्ण केली असेल, तर गणना खालीलप्रमाणे असेल.
$$\frac{₹15,000 \times 25}{70} = ₹5,357.14$$
म्हणजे एखाद्या कर्मचाऱ्याला दरमहा सुमारे ₹ 5,357 ची EPS पेन्शन मिळू शकते.
| तपशील | गणना आणि रक्कम |
| मासिक पेन्शन | सुमारे ₹५,३५७ |
| वार्षिक पेन्शन (१२ महिने) | ₹५,३५७ × १२ = ₹६४,२८४ |
म्हणजेच २५ वर्षांची सेवा आणि ₹15,000 पेन्शनपात्र पगार असलेल्या कर्मचाऱ्याला सुमारे ₹64,284 वार्षिक EPS पेन्शन मिळेल.
EPS बद्दलचा सर्वात मोठा गैरसमज म्हणजे कर्मचाऱ्यांचा संपूर्ण मूळ पगार पेन्शन गणनेमध्ये समाविष्ट केला जातो. जरी एखाद्या कर्मचाऱ्याचा मूळ पगार ₹20,000, ₹30,000 किंवा त्याहून अधिक असला तरीही, सामान्य नियम म्हणून पेन्शनसाठी वेतन मर्यादा ₹15,000 मानली जाते.
ज्या कर्मचाऱ्यांनी उच्च निवृत्ती वेतनाचा पर्याय घेतला आहे त्यांच्या बाबतीत, पेन्शनच्या गणनेसाठी वेगवेगळे नियम लागू आहेत. त्यामुळे जास्त मूळ वेतन असलेल्या सर्व कर्मचाऱ्यांसाठी ₹15,000 ची मर्यादा अंतिम नाही.
