भारतातील पहिल्या हायड्रोजन रेल्वे इंजिनची चाचणी हरियाणामध्ये ७० किमी प्रतितास वेगाने सुरू
Marathi March 05, 2026 01:25 AM

यशस्वीतेने भारताने शाश्वत वाहतुकीच्या नव्या टप्प्यात प्रवेश केला आहे त्याच्या पहिल्या हायड्रोजनवर चालणाऱ्या ट्रेनची चाचणी. मध्ये चाचणी झाली हरियाणातील जिंद जिल्हापर्यावरणीय प्रभाव कमी करताना रेल्वेच्या पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण करण्याच्या देशाच्या प्रयत्नातील एक महत्त्वपूर्ण टप्पा. चाचणीने डिझेल किंवा पारंपारिक जीवाश्म इंधनावर अवलंबून न राहता ट्रेनला उर्जा देण्यासाठी हायड्रोजन इंधन तंत्रज्ञानाची क्षमता दर्शविली.

हरियाणामध्ये यशस्वी चाचणी

हायड्रोजनवर चालणाऱ्या ट्रेनने ट्रायल प्रवास सुरू केला सकाळी साडेआठ वाजता जिंद रेल्वे स्टेशन आणि दिशेने प्रवास केला ललित खेरा जिंदला परतण्यापूर्वी. ट्रेनने कव्हर केले 20-किलोमीटरचा पसारा चाचणी दरम्यान धाव घेतली आणि ए सुमारे 70 किमी ताशी कमाल वेग.

ट्रेनचा समावेश होता आठ डबे आणि चाचणी दरम्यान रेल्वे अधिकारी, लोकोमोटिव्ह पायलट आणि रेल्वे संरक्षण दल (RPF) कर्मचारी घेऊन गेले. त्यांच्या उपस्थितीमुळे संपूर्ण प्रवासात ट्रेनचे ऑपरेशन्स, सुरक्षा यंत्रणा आणि तांत्रिक कामगिरीचे बारकाईने निरीक्षण केले जाऊ शकते.

ही चाचणी एका विस्तृत चाचणी कार्यक्रमाचा भाग होती जी ट्रेनला पूर्ण ऑपरेशनसाठी मंजूर होण्यापूर्वी बरेच दिवस चालू राहील.

सुरू ठेवण्यासाठी चाचणी टप्पा

रेल्वे अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हायड्रोजन ट्रेन सध्या ए तपशीलवार चाचणी टप्पा. येत्या आठवड्यात, अभियंते आणि रेल्वे तज्ञ ट्रेनचे मूल्यांकन करण्यासाठी अतिरिक्त चाचणी चालवतील वेग, सुरक्षा यंत्रणा, इंधन कार्यक्षमता आणि विश्वसनीयता.

चाचण्या यशस्वी परिणाम देत राहिल्यास, ट्रेन अखेरीस वर चालेल अशी अपेक्षा आहे जिंद-सोनीपत मार्गउत्तर रेल्वे नेटवर्कचा एक प्रमुख विभाग.

नियमित प्रवासी सेवेसाठी ट्रेन सुरू करण्यापूर्वी या चाचण्या महत्त्वाच्या आहेत.

जींदमध्ये हायड्रोजन प्लांटची स्थापना

या प्रकल्पाची एक अनोखी बाब म्हणजे द ट्रेनसाठी हायड्रोजन उत्पादन सुविधा जींदमध्येच बांधण्यात आली आहे. यामुळे हे शहर भारताच्या हायड्रोजन रेल्वे उपक्रमाचे मध्यवर्ती केंद्र बनले आहे.

हायड्रोजन प्लांट ट्रेनची इंधन-सेल प्रणाली चालवण्यासाठी आवश्यक इंधन पुरवतो, जे ट्रेनला उर्जा देण्यासाठी हायड्रोजनचे विजेमध्ये रूपांतर करते.

हायड्रोजन ट्रेन्स कसे कार्य करतात

हायड्रोजनवर चालणाऱ्या गाड्या वापरतात हायड्रोजन आणि ऑक्सिजन एकत्र करून वीज निर्माण करण्यासाठी इंधन पेशी. या प्रक्रियेचे केवळ उपउत्पादन आहे पाण्याची वाफते बनवणे शून्य उत्सर्जन वाहतूक तंत्रज्ञान.

डिझेल लोकोमोटिव्हच्या विपरीत, हायड्रोजन गाड्या कोणतेही हानिकारक प्रदूषक निर्माण करत नाहीत आणि विद्युत नसलेल्या ट्रॅकवर चालवू शकतात, ज्यामुळे त्या मार्गांसाठी विशेषतः उपयुक्त ठरतात जेथे ओव्हरहेड इलेक्ट्रिक लाइन बसवणे कठीण किंवा महाग असते.

ग्रीन रेल्वेच्या दिशेने एक पाऊल

हायड्रोजन ट्रेन प्रकल्पाचा एक भाग आहे कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आणि ग्रीन मोबिलिटीला प्रोत्साहन देण्यासाठी भारतीय रेल्वेची व्यापक योजना. हायड्रोजन इंधन तंत्रज्ञान डिझेल गाड्यांसाठी एक स्वच्छ पर्याय देते आणि भारताच्या दीर्घकालीन शाश्वततेच्या उद्दिष्टांना समर्थन देते.

पायलट प्रोजेक्ट यशस्वी झाल्यास, अशाच हायड्रोजनवर चालणाऱ्या गाड्या देशभरातील अधिक मार्गांवर तैनात केल्या जाऊ शकतात. हे सादर करून भारताच्या रेल्वे नेटवर्कमध्ये लक्षणीय बदल करू शकेल स्वच्छ, शांत आणि अधिक ऊर्जा-कार्यक्षम वाहतूक पुढील वर्षांमध्ये.

प्रतिमा स्त्रोत


© Copyright @2026 LIDEA. All Rights Reserved.